წმიდა პალადი ჰელენოპოლელი

ლავსაიკონი

17. მაკარი დიდი ეგვიპტელი და მაკარი ალექსანდრიელი

ახლა წმინდა და უკვდავი მამების – მაკარი ეგვიპტელისა და მაკარი ალექსანდრიელის ამბავს გაუწყებთ. მათ სათნომოღვაწეობით ისეთ სიმაღლეს მიაღწიეს, რომ ურწმუნოს ამის დაჯერება გაუჭირდება. მე მათი ცხოვრების აღწერას ვიწყებ, თუმცა, ზოგიერთმა მათი წაკითხვისას შეიძლება მატყუარა მიწოდოს. მაგრამ ყველამ უწყით, რომ უფალს სძულს სიცრუე და უყვარს ჭეშმარიტება.

ღვთის მადლით, მეც როდი ვცრუობ, ქრისტეს საიმედო მსახურო ლავსე, მჯერა, რომ ამ წმინდანებზე დაწერილ მოთხრობებს სიტყვით გაამშვენებ და პატივს მიაგებ მარადმოსახსენებელ ნეტარ მამებს, რომლებსაც სახელები ურთიერთშემსგავსებული ღვაწლის გამო ეწოდათ. ამათგან პირველი წარმოშობით ეგვი პტელი იყო, უპირველესი მონაზონთა შორის, ხოლო მეორე, რომელსაც ასევე მაკარი ერქვა, ალექსანდრიელი იყო და მშობლიურ ქალაქში სამეურნეო საქმეს განაგებდა.

თავდაპირველად მაკარი ეგვიპტელზე მოგითხრობ, იგი ღირსია მოხსენებისა. მან ოთხმოცდაათ წლამდე იცოცხლა და აქედან სამოცი წელი უდაბნოში გაატარა. როცა აქ პირველად მოვიდა, ოცდაათი წლის ჭაბუკი იყო და ფიზიკური მშვენიერებით ყვაოდა. მან ათი წელი ისეთი მოთმინებით იღვაწა, რომ სულიერად დიდად წარემატა. მას მოხუცებულ ჭაბუკს უწოდებდნენ. მისი სათნოება უპირატესი იყო მის საქმეზე. როცა ორმოცი წელი შეუსრულდა, სულიწმინდისაგან წინასწარმეტყველების მადლი მიენიჭა და მღვდლობის პატივიც მიიღო.

მამა მაკარის ორი მოწაფე ჰყავდა. ამათგან ერთი უდაბნოს ყველაზე ღრმა ადგილას – სკიტში მოსაგრეობდა და ყველას, წმინდანთან მიმავალს, ემსახურებოდა და ანუგეშებდა. მეორე კი მისგან მოშორებით სხვა სენაკში იჯდა. ერთი წლის შემდეგ წინასწარმეტყველების მადლით შემკობილმა მამა მაკარმა თავის მოწაფეს – იოანეს, რომელიც მოგვიანებით იმ წმინდა ადგილის მღვდელი გახდა, ასეთი რამ უთხრა: ”მომისმინე, ძმაო იოანე, და ჩემი ნათქვამი დაიმახსოვრე. შენ ვერცხლისმოყვარეობის ვნებით გამოიცდები, რადგან ეს მე ვიხილე. თუ დამიჯერებ, ამ საღვთო ადგილას დიდ სისრულეს მოიპოვებ და განსაცდელი არ შეგეხება, ხოლო თუკი მეურჩები, გეუზის[1] სენით დაავადდები, რაც აღსასრულის მიზეზად გექცევა”.

გამოხდა ხანი და წმინდა ბერის ნაწინასწარმეტყველები საქმით შეემთხვა მამა იოანეს. მაკარის გარდაცვალების შემდეგ მან დაივიწყა მოძღვრის ნათქვამი და ეურჩა. ამიტომ იმ სენით დაავადდა, რომელმაც იუდა დაღუპა. ამ ამბიდან თხუთმეტი თუ ოცი წლის შემდეგ მამა იოანეს ისეთი კეთრი შეეყარა გლახაკთა ქონების მითვისების გამო, მთელ სხეულზე ერთი სუფთა ადგილიც კი არ დარჩა თითით შესახებელი.

ეს შემთხვევა სავსებით საკმარისია წმინდა ბერის წინასწარმეტყველების მადლის წარმოსაჩენად. ხოლო ზედმეტად მიმაჩნია მოგითხრო იმის შესახებ, თუ როგორ ეკრძალებოდა მომეტებულ ჭამა-სმას, რადგან ისინი, რომლებიც შორს არიან მონაზვნური ღვაწლისაგან და გემოთმოყვარეობას და სხვა ვნებებს მისდევენ, ისეთი მონდომებით ვერ აღასრულებენ თავიანთ უწესობას, როგორც ეს – თავის წესიერებასა და ღვთივსათნო ცხოვრებას. მოკრძალებული, საზრდო და საღვთო შური, - აი ის, რაც ამ ადგილებში მოღვაწე ბერებს ჰქონდათ. ისინი თავიანთი ღვაწლით ერთმანეთს წარემატებოდნენ, ამასთანავე თითოეული რომელიმე სათნოებით გამოირჩეოდა.

ამ საღვთო კაცზე, მაკარზე, სხვა ამბებთან ერთად იმასაც ამბობდნენ, რომ გონებით ზეცამდე ადიოდა და წლის უმეტესი დროის მანძილზე ფიქრებით უფალთან იყო. იმ სიკეთესა და სასწაულებს შორის, რომელსაც ღმერთი მას ანიჭებდა, ერთი წინამდებარე მოთხრობამ გააცხადოს.

იყო ერთი ეგვიპტელი კაცი, რომელიც ერთი აზნაურის ცოლზე გამიჯნურდა. მან ვერ შეძლო სიწმინდისმოყვარე ქალის შეცდენა, რომელსაც თავისი ქმრისაგან ქალწულება დაეცვა. ამის შემდეგ ამ კაცმა ხერხს მიმართა, ბოროტ საქმეებში გაწვრთნილი ადამიანი მოძებნა და უთხრა: ”ყველანაირად ეცადე, რომ იმ ქალს ჩემდამი ტრფობა აღეძრას, თუ არა და, შენი ხელოვნებით ის ქმარს შეაძულე”.

თანამზრახველი მაშინვე შეუდგა ნაბრძანების აღსრულებას. ის ქალთან მივიდა და ყველა გზითა და ვერაგობით ეცადა, რომ ქალი შეერყია და ქმარი მოეძულებინა. როცა ვერაფერს გახდა, ისე მოაჯადოვა, რომ გარეგნულად ის ყველას ცხენად ეჩვენებოდა. როცა ქალის ქმარი მინდვრიდან დაბრუნდა, დაინახა, რომ მისი ცხენადქცეული ცოლი საწოლზე იყო წამოწოლილი. მან ხმამაღლა მოთქმა დაიწყო, მაგრამ ასეთი უცნაური ცვლილების მიზეზი ვერ შეიტყო. კაცი ხედავდა, რომ ბოროტი ადამიანების მზაკვრობით ცხენად შეცვლილი ქალი გონივრულად უყურებდა, მაგრამ პასუხს ვერ აძლევდა და უდიდესმა მწუხარებამ შეიპყრო. იგი თავისი დაბის მღვდლებს შეევედრა, რომ სახლში წამოჰყოლოდნენ და ყველაფერი თავიანთი თვალით ენახათ. ისინიც წამოჰყვნენ კაცს, მაგრამ ამ შემთხვევის მიზეზი ვერ ახსნეს, რადგან ცხენად ქცეულ ქალს სამი დღის განმავლობაში არც პური უხმევია ადამიანივით და არც თივა უჭამია ცხენივით.

ბოლოს, უფლის სადიდებლად და წმინდა მაკარის სათნოების გასაცხადებლად, ეგვიპტელმა კაცმა გადაწყვიტა, თავისი ცოლი წმინდა მამასთან უდაბნოში წაეყვანა. მან ის ცხენივით შეკაზმა და ღვთის კაცისკენ მიმავალ გზას დაადგა. როცა კაცი წმინდა მაკარის სენაკს მიუახლოვდა, იქ მყოფებმა ჰკითხეს:

- რატომ მოგყავს აქ ეგ ცხენი?

მან კი მიუგო:

- იმიტომ, რომ წმინდა მამის ლოცვით გადარჩეს.

ძმებმა კვლავ ჰკითხეს:

- რა განსაცდელი შეემთხვა?

კაცმა უთხრა:

- ეგ ცხენი კი არა, ჩემი საწყალი ცოლია, არ ვიცი, როგორ შეიცვალა ასე. სამი დღეა არაფერი უჭამია.

ბერებმა რომ ეს გაიგეს, წმინდა მაკართან მივიდნენ. ნეტარი მამა ამ დროს ლოცულობდა და ღმერთს ევედრებოდა, უეწყებინა, თუ რა მიზეზით შეემთხვა ქალს ეს განსაცდელი. ძმებს, რომლებმაც უთხრეს, რომ ვიღაცამ შენთან ცხენი მოიყვანაო, მან ასეთი რამ უთხრა: ”ეს თქვენ ხართ ცხენები, რადგან მათსავით იყურებით. ის ქალია, ოცნებით კი ცხენად გეჩვენებათ”. ამ სიტყვების შემდეგ ბერმა წყალი აკურთხა, მოჯადოებულს თავზე გადაასხა და ის, ვინც ყველასთვის ცხენად იხილვებოდა, მყისიერად შეიცვალა და წამში ქალად იქცა. ეს რომ მოიმოქმედა, მამა მაკარიმ ბრძანა, რომ ქალისთვის რამე ეჭმიათ. როცა აჭამეს, მოჯადოებული საბოლოოდ განიკურნა და ქმართან ერთად ღმერთს მადლობა შესწირა. წმინდა კაცმა კი ქალს ასეთი რამ უთხრა: ”ნუ დააკლდები ეკლესიურ ცხოვრებას და ნურც ქრისტეს წმინდა საიდუმლოს გაშორდები. ეს იმიტომ შეგემთხვა, რომ უკვე ხუთი კვირა გავიდა, რაც არ ზიარებულხარ”.

წმინდა მაკარზე სხვა ამბავიც მოისმინეთ. თავისი ამქვეყნიური ცხოვრების დღეებში მას მიწის ქვეშ გვირაბი ჰქონდა გათხრილი. ეს ხვრელი მის სენაკს გამოქვაბულთან აკავშირებდა, რომელიც მისგან ერთი სტადიონით[2] იყო დაშორებული. ეს წმინდა მამა გვირაბს მაშინ მიაკითხავდა, როცა მომსვლელთა სიმრავლე აწუხებდა, და ამ გზით მიდიოდა გამოქვაბულში. როგორც ერთმა ძმამ გვიამბო, ამ ხნის მანძილზე ის ოცდაოთხ ლოცვას წარმოთქვამდა. ასე, ლოცვით მიმოდიოდა იგი სენაკიდან გამოქვაბულში და პირუკუ.

ნეტარ მაკარიზე იმასაც ამბობდნენ, რომ მიცვალებული აღადგინა, რათა ამ გზით მწვალებელი დაერწმუნებინა მკვდართა აღდგომაში. ამ ამბავს დღესაც ჰყვებიან მთელ უდაბნოში.

ამ წმინდა და საღვთო კაცთან ერთხელ ერთი ატირებული ქალი მივიდა. იგი ევედრებოდა, განეკურნა მისი ეშმაკეული ძე, რომელიც ორ ახალგაზრდას ძლივს მოჰყავდა შეკრული. ბოროტი სული იმდენად იყო განრისხებული ამ ჭაბუკზე, რომ ის ყოველდღე სამ მოდ[3] პურს ჭამდა, დიდი დოქით წყალს სვამდა და მაინც არ ჰყოფნიდა. ეს საჭმელი ჰაერად და კვამლად იქცეოდა და, როგორც ცეცხლი, ისე ადიოდა ზევით. არიან ეშმაკები, რომლებიც ცეცხლს ჰგვანან, რადგან, როგორც ადამიანთა შორის, მათ შორისაცაა სხვაობა. ოღონდ ეს სხვაობა არსებითი კი არ არის, არამედ სახითა და ქცევით ვლინდება.

ბოროტისგან შეპყრობილ ჭაბუკს დედისგან მიცემული საზრდო არ ჰყოფნიდა და ხშირად საკუთარ განავალს სვამდა და ჭამდა. ქალი ძალიან იყო დამწუხრებული განსაცდელში ჩავარდნილი შვილის გამო და მხურვალედ ევედრებოდა მაკარს, რომ მისი ძე განეკურნა. ქრისტეს წმინდა და უძლეველმა მოღვაწემ ორი დღე- ღამე ილოცა და ჭაბუკს სენი შეუმსუბუქა. ამის შემდეგ კი ქალს უთხრა:

- რა რაოდენობის საკვებს გინდა რომ ჭამდეს შენი შვილი?

მან კი მიუგო:

- ბრძანეთ, რომ ათ კილო პურს კმარობდეს.

წმინდანი გაბრაზდა ასეთი დიდი რაოდენობის გამო და ქალს მკაცრად უთხრა: ”ასე ბევრს რატომ ითხოვ?”

მან შვიდი დღე იმარხულა და ილოცა ჭაბუკისათვის, ამ გზით მისგან ნაყროვანების ეშმაკი განდევნა და საზრდოდ სამი კილო პური დაუდგინა, ამასთანავე, მას ფიზიკურად ბევრი უნდა ეშრომა და ისე ეჭამა.

ამგვარად, ღვთის მადლითა და ღმერთშემოსილი მამის ვედრებით, ჭაბუკი გამოჯანმრთელდა და დედას დაუბრუნდა. ასეთი სასწაული მოახდინა უფალმა თავისი ერთგული მსახურის – მაკარის ხელით, რომლის სული ახლა ანგელოზებთან ერთად ხარობს.

ამ წმინდანის ხილვას ვერ მივასწარი და ვერც მასთან საუბრის ღირსი გავხდი, რადგან უდაბნოში ჩემს მისვლამდე ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა ქრისტეს უძლეველი მოღვაწე და პირუტყვულ ვნებებთან ახოვანი მებრძოლი წმინდა მაკარი. სამაგიეროდ, შევხვდი და პირისპირ ვესაუბრე მის თანამოსახელესა და თანამოღვაწეს, სარწმუნოებაში მის თანასწორს, წმინდა მაკარი ალექსანდრიელს, რომელიც მრავალ სენაკს განაგებდა. მის სენაკში ცხრა წელი დავყავი. ამათგან სამი წელი მის გარდაცვალებამდე იქ გავატარე და მისი ღვაწლი და საქმიანობა თავად ვიხილე, ზოგიც მის სულიერ ძმათაგან ვისწავლე, რომლებიც მასთან ერთად მოღვაწეობდნენ, სხვებიც სხვათაგან შევიტყე. ერთს კი გეტყვით: თუ გამორჩეულად მოსაგრე ადამიანზე რამეს შეიტყობდა, მოსმენილს თავად საქმით აღასრულებდა. მაგალითად, როცა ტაბენესელ მამებზე შეიტყო, რომ ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ცეცხლზე მომზადებულს არაფერს იხმევდნენ, გადაწყვიტა, შვიდი წლის განმავლობაში შემსგავსებული ღვაწლი ეტვირთა და არაფერი ეჭამა, გარდა უმი მხლისა ან დამბალი ცერცვისა. ასე, საქმით აღასრულა წმინდა მამამ ტაბენესელთა სათნოება. სხვა მოღვაწეზე კი შეიტყო, რომ მხოლოდ ერთ ლიტრ[4] პურს კმარობდა. საღვთო შურით ანთებულმა წმინდა მამამ პური დაანამცეცა, ერთ ჭურჭელში ჩაყარა და დააწესა: იმდენი ეჭამა, რამდენსაც მუჭით ამოიღებდა. ასეთი მკაცრი ღვაწლი იტვირთა მადლითშემოსილმა ბერმა. ის თავად შემდეგს გვიყვებოდა: ”პურის ნატეხების სიმრავლისა და სიმცირის, ასევე ჭურჭლის პირის სივიწროვის გამო, ნამცეცები ძირს მეპნეოდა. მინდოდა, რომ საერთოდ არაფერი მეხმია, მაგრამ ჩემმა მეზვერემ (მუცელმა) არ დამრთო ამის ნება”.

ბერმა სამი თუ ოთხი წელი ისე გაატარა დიდი მარხვა, რომ მხოლოდ ოთხ თუ ხუთ უნკია პურს იღებდა, ამავე ოდენობის წყალს სვამდა, ზეთს კი ყოველი წლის დასაწყისში მოიხმარდა.

მისი მოღვაწეობის შესახებ სხვა ამბავიც მოისმინეთ. ერთხელ, ამ წმინდა მამამ მოისურვა, რომ ძილის ვნებაზე ამაღლებულიყო.

სიმტკიცით ანდამატს მიმსგავსებულმა ბერმა სულისათვის სასარგებლო ასეთი რჩევა მოგვცა: ”ამ ვნების დასაძლევად ოცი დღე-ღამის განმავლობაში ოთახში არ შევედი, დღისით სიცხე მწვავდა, ღამით კი ჰაერის სიმკაცრე. ამ ხნის გასვლის შემდეგ სწრაფად შევედი სენაკში და დავიძინე, ბაგეები ისე მქონდა გამხმარი, რომ ლამის ჭკუიდან გადავედი. გადავწყვიტე, იმდენი დამეძინა, რამდენიც შემეძლო”.

ერთ დღეს, განთიადისას, წმინდა მამა სენაკში იჯდა. მას ფეხზე მუმლი დააჯდა და უკბინა. შეწუხებულმა ბერმა თავისი სისხლით გამაძღარი მწერი მოკლა. შემდეგ თავის ნამოქმედარს ჩაუფიქრდა და მუმლის მოკვლის გამო გადაწყვიტა, თავი დაესაჯა. ის სკიტის ბოლოს გაშიშვლებული დაჯდა. აქ ბევრი მუმლი იყო. მათ შეეძლოთ არა მხოლოდ ადამიანის, არამედ ღორის ტყავის გახვრეტაც კი. წმინდანმა ასეთ ყოფაში ექვსი თვე დაყო.

ექვსი თვის შემდეგ, როცა წმიდა მამა თავის სენაკში დაბრუნდა, მხოლოდ ხმით მიხვდებოდი, რომ ის მაკარი იყო.

ნეტარმა ასეთი რამ გვიამბო: ”ერთხელ გულმა მირჩია, რომ იმ ბაღში წავსულიყავი, სადაც იოანესა და იამბრეს საფლავები იყო. ისინი ფარაონის დროს მოგვთა ხელოვნებაში იყვნენ გაწვრთნილი”.

მამა მაკარის უწყებით, ამ ადგილებს ეშმაკები დაჰპატრონებოდნენ და იქაურობა ბოროტებისა და მზაკვრობის სადგურად ექციათ. ეს ბაღი მშვენიერებისა და ნაყოფის სიმრავლით გამოირჩეოდა. იგი თავად იოანესა და იამბრეს გაეშენებინათ, რომლებიც თავიანთი ხელოვნების წყალობით ეგვიპტის მეფის წინაშე დიდად პატივცემულნი იყვნენ. მათ აქ თლილი ქვებით სიცოცხლეშივე აეშენებინათ საფლავები და მასში უამრავ ოქროს ინახავდნენ. საფლავების გარშემო სხვადასხვა ჯიშის ხე იყო დარგული. რადგან ეს ადგილი ურწყავი იყო, მოგვებმა დიდი ჭა ამოთხარეს. მათ სჯეროდათ, რომ სიკვდილის შემდეგ სამოთხეში განისვენებდნენ.

როგორც უკვე გაუწყეთ, მაკარი ამ ბაღისა და მოგვთა საფლავების მოსანახულებლად წავიდა, თუმცა იქ მისასვლელი გზა არ იცოდა. მან ვარსკვლავების მიდევნებით გაიარა უდაბნო, მსგავსად მენავეებისა, რომლებიც ასევე გადიან ზღვაში. წმინდანს თან დაჭრილი ლერწმები მიჰქონდა, რომელსაც ყოველი მილის გავლისას მიწაში არჭობდა, რათა მათი საშუალებით დაბრუნება არ გასჭირვებოდა. ასე მიიწევდა წმინდა მამა ცხრა დღე და მიუახლოვდა ბაღს, სადაც დაღლილს მიერულა. ამასობაში უკეთურმა ეშმაკმა, რომელიც უფლის მსახურებს ებრძვის, ყველა ლერწამი მოაგროვა, ბაღის მახლობლად მიიტანა და მძინარეს თავქვეშ დაუდო.

როცა მამა მაკარიმ გაიღვიძა, ნახა ერთად შეკრული ლერწმები, რომლებიც გზის გასაგნებად დაენიშნა და მიხვდა, რომ ეს ამბავი ღვთის დაშვებით მოხდა, რათა ლერწამი კი არ მიეჩნია გზის მაჩვენებლად, არამედ მადლი უფლისა, რომელიც ორმოცი წლის განმავლობაში ხან ცეცხლის სვეტის, ხან კი ღრუბლის სახით უდაბნოს საშინელ სივრცეში წინ მიუძღოდა ისრაელს.

წმინდა მამა იგონებდა: ”როცა ბაღს მივუახლოვდი, წინ სამოცდაათი ეშმაკი შემომხვდა, რომლებიც სხვადასხვაგვარად მსახიობობდნენ: ზოგი ყვიროდა, ზოგი დარბოდა, ზოგი გაგულისებული იღრინებოდა და ზოგიც ყორანივით ჩემ წინ დაფრინავდა და ამბობდა: ”რა გნებავს, მონაზონთა შორის გამორჩეულო მაკარი, რატომ მოხვედი ჩვენთან? იქნებ, ბერთა შორის ვინმე დგას შენ ზურგს უკან, რომლებთანაც უდაბნოში დამკვიდრდი, ჩვენ კი იქიდან გამოგვყარეთ. რა საერთო გაქვთ ჩვენთან, რატომ მიუახლოვდი ჩვენს საზღვრებს? ჩვენთვის, განშორებულთათვის, საკმარისია ეს ბაღი, რომელიც მისმა გამშენებლებმა გვიმემკვიდრეს. შენი აქ ყოფნა არ შეიძლება. ამ ადგილებში იმ დღიდან, რაც მისი ამშენებლები დაიმარხნენ არც ერთი ცოცხალი ადამიანი არ შემოსულა”. ასე შფოთავდნენ ეშმაკები და ცდილობდნენ, ბერი შეეძრწუნებინათ. მამა მაკარი ამბობდა: ”მე მათ ვუთხარი, რომ მხოლოდ ერთხელ შევიდოდი იქ და ვნახავდი”, რაზეც ეშმაკებმა მიუგეს: ”შენი სინდისი დაიმოწმე, რომ ასე მოიქცევი”. ”ასე იყოს”, – უთხრა ბერმა და ეშმაკები წამში გაუჩინარდნენ.

”შევედი, – ამბობდა მაკარი, – და ვიხილე ყველაფერი: ვიპოვე სპილენძის ჭურჭელი, რომელიც ჯურღმულზე სპილენძის ჯაჭვით ჩამოეკიდათ. ის წელთა სიმრავლის გამო დაგესლებულიყო. მზისგან გადამხმარ ხეებს ბროწეული აღარ ესხათ.

ბერი მშვიდად გაშორდა იქაურობას და ოცი დღის შემდეგ თავის სენაკში დაბრუნდა. შინ მიმავალს სასმელ-საჭმელი შემოაკლდა, მრავალი განსაცდელი შეემთხვა, გემო კი არაფერს გაუსინჯა, ვიდრე საქმით არ იღვაწა და მოთმინებით გამოცდილება არ მოი პოვა. როცა სულმოკლეობამ ლამის სძლია, – როგორც თავად იხსენებდა, – ქალის სახით ვიღაცა გამოეცხადა. მას ტილოს ტანსაცმელი ემოსა, ხელში კი წყლით სავსე ჭურჭელი ეჭირა და ბერისაგან ერთი სტადიონით იყო დაშორებული. ბერი სამი დღის განმავლობაში მიდიოდა მისკენ, ის კი წყლით სავსე ჭურჭლით იდგა და მამა მაკარს უხმობდა.

ეს იყო დიდი და საიდუმლო ხილვა. მართალია, ცხელოდა, მაგრამ დალევის სურვილი ბერს სამი დღის სავალზე მოთმინებას სძენდა. ამის შემდეგ მას მრავალი ძროხა შემოხვდა, მათგან ერთერთს ხბო ჰყავდა. ის მამა მაკარის წინ გაჩერდა, ძუძუდან რძე სდიოდა. მან თავის ხბოსაც მოაწოვა და ბერსაც. როგორც თავად მამა მაკარი ამბობდა, რძე ხბოსაც ეყო და მასაც, ხოლო იმისთვის, რომ უფრო მეტად განდიდებულიყო უფალი, გამოჩენილიყო მისი მადლი, ბერის სულმოკლეობა კი განსწავლულიყო, ძროხას ებრძანა, მამა მაკარს სახლში გაჰყოლოდა. ძროხა ბრძანებას დაემორჩილა, ბერს გაჰყვა, თან გზაში რძეს აწოვებდა, ხბოს კი თავისთან არ უშვებდა.

სხვა დროს მამა მაკარიმ გადაწყვიტა, ძმების შესაწევნად ჭა ამოეთხარა. იქაურობა ძეძვით იყო დაფარული და მასში მრავალი ქვეწარმავალი ბუდობდა. მათგან ერთმა ბერს ხელზე უკბინა. წმინდა მამამ ასპიტი ორივე ხელით შუაზე გაგლიჯა და უთხრა: ”რადგან ჩემმა უფალმა არ მოგავლინა, როგორ გაბედე ჩემთან მოსვლა”.

ამ წმინდა მამას უდაბნოში რამდენიმე სენაკი ჰქონდა, რომლებშიც სხვადასხვაგვარად იღწვოდა. ისინი ერთმანეთისგან მოშორებით იყვნენ აშენებულნი. ერთი უდაბნოს სიღრმეში – სკიტში იყო, მეორე – ლუბიაში, სხვა კი ნიტრიის მთაზე. ამ სენაკთაგან ზოგი ბნელი და უკარო იყო. მასში წმინდა მამა მარხვის დღეებს ატარებდა. სხვა სენაკები ისეთი პატარა და ვიწრო იყო, რომ კაცი ფეხსაც ვერ გაშლიდა. მესამე სენაკი ყველაზე დიდი იყო. ის წმინდა მამასთან სტუმრად მისულებისათვის იყო განკუთვნილი.

შეუძლებელია იმის აღრიცხვა, თუ რამდენი ეშმაკეული განიკურნა ამ წმინდა ბერის ხელით. არ დავიზარებ და მოგითხრობთ იმ სასწაულების შესახებ, რომლებიც მასთან მისულებს შეგვემთხვა, რათა ამ მონათხრობმა სულის სარგებელი მოგიტანოთ. ჩვენი იქ ყოფნის ჟამს ბერთან ნიკიიდან, აქაიას საზღვრებიდან, ვიღაც ქალწული მოიყვანეს, რომელსაც სიარული არ შეეძლო. ის წმინდა მამის სენაკთან დატოვეს. ბერს ქალწული შეებრალა, ხელებზე ზეთი სცხო და ოცი დღე ლოცულობდა. ოცი დღის შემდეგ განკურნებული ქალწული თავის ქალაქში საკუთარი ფეხით წავიდა და უდაბნოში მყოფთ მრავალი შესაწირავი გამოუგზავნა.

ამ ღირსმა მამამ ერთხელ შეიტყო, რომ ტაბენესელი ბერები გამორჩეული მოღვაწეები იყვნენ. იგი ერისკაცის სამოსით შეიმოსა, თხუთმეტი დღის შემდეგ კი თებაიდაში ავიდა და ეძებდა მონასტრის მამასახლისს, გამოცდილ ბერს, სახელად პახომს, რომელიც წინასწარმეტყველების მადლით იყო დაჯილდოვებული. ღვთის განგებით, მას მამა მაკარის ვინაობა დაეფარა. როცა ის ბერ პახომთან მივიდა, უთხრა: ”გევედრები, ბატონო, შენს მონასტერში მიმიღე და მონაზონი გამხადე.”

დიდმა პახომიმ მიუგო: ”შენი მონაზვნობა შეუძლებელია, რადგან სიბერეს ხარ მიწევნილი და მოღვაწეობას ვერ შეძლებ, აქაურები სიჭაბუკეში არიან მოსულნი, ისინი შრომასა და ღვაწლში აღიზარდნენ და ყოველგვარ გაჭირვებას მიეჩვივნენ, ამიტომაც ყველაფერს ადვილად აკეთებენ. შენ კი მოხუცებულობის გამო არ ძალგიძს მოღვაწეობა, აქედან შეწუხებული წახვალ და ჩვენზე ძვირს იტყვი”.

ამ სიტყვების შემდეგ მან მამა მაკარი მონასტერში არც პირველ დღეს შეუშვა და არც მეორე დღეს. ასე გაგრძელდა მეშვიდე დღემდე. ამ ხნის მანძილზე ნეტარი ცოტა მოუძლურდა, რადგან რამდენიმე დღე უზმოდ გაეტარებინა.

მან პახომი დიდს უთხრა: ”შემომიშვი, მამაო, და თუ ისე არ ვიმარხულებ და ისე არ ვიღვაწებ, როგორც შენი ძმები, მაშინ ბრძანე, რომ მონასტრიდან გამომაგდონ”.

პახომი დიდმა ბერებს უთხრა, რომ მაკარი შეეწყნარებინათ. ამ დროს ამ მონასტერში ათას ოთხმოცი კაცი მკვიდრობდა. ყოვლადქებულმა მაკარიმ მასთან რამდენიმე ხანი დაყო.

როცა წმინდა მარხვის დღეები მოახლოვდა, მამა მაკარიმ ნახა, რომ ძმები სხვადასხვაგვარად მოღვაწეობდნენ: ზოგი საღამოს, ზოგი ორ-ორჯერ, სხვები ხუთ-ხუთჯერ მარხულობდნენ, ზოგნი მთელი ღამე ლოცულობდნენ, დღე კი საქმიანობდნენ.

ნეტარმა მამამ აიღო ფინიკის ფურცელი, დაალბო და ერთ კუთხეში დადგა. ასე განვლო ორმოცმა დღემ, სანამ არ მოახლოვდა აღდგომა. ამ ხნის მანძილზე მას არც პური უჭამია და არც წყალი დაულევია, არც დამჯდარა და არც დაწოლილა, არც მუხლი მოუდრეკია, გემო საერთოდ არაფრისთვის გაუსინჯავს, მხოლოდ უმი კომბოსტოს პატარა ფურცელს იღებდა კვირიდან კვირამდე სხვების დასანახავად, და, ამასთანავე, იმისთვისაც, რომ თავადაც ამპარტავნება არ დაუფლებოდა. როგორც ადამიანს, თუ რამე დასჭირდებოდა, მიდიოდა და მალევე უკან ბრუნდებოდა. ის იდგა უჩუმრად და ბაგეებს საერთოდ არ აღებდა, რათა თუნდაც ერთი სიტყვა არ წამოსცდენოდა, ასე მთელი დღეები უსიტყვოდ ლოცულობდა და ბაიას ქსოვდა.

ყოველივე ამის შემხედვარე ძმები გაკვირვებულები იყვნენ და მონასტრის მამასახლისს დრტვინვით ეუბნებოდნენ: ”ვინ მოიყვანე ჩვენს დასასჯელად, ეს უხორცო კაცი, ან ახლავე აქედან წაიყვანე, ან არადა, ჩვენ დავტოვებთ აქაურობას”.

ეს რომ მოისმინა პახომი დიდმა, მისი მოღვაწეობის შესახებ გამოიძია. მან ილოცა და ღმერთს შეევედრა, მონასტერში მოსულის ვინაობა ეუწყებინა. უფალმა მას გამოუცხადა, რომ ის იყო ბერი მაკარი. მაშინ პახომ დიდმა ბერს ხელი მოჰკიდა, სამლოცველოს საკურთხეველში შეიყვანა და თამამად უთხრა: ”მოდი, მონაზონო, შენ ხარ მაკარი, რომელმაც დამიმალა თავისი ვინაობა დიდი ხნის განმავლობაში, მსურდა, რომ მენახე. შენ დამიმდაბლე ჩემი სულიერი შვილები, რომლებიც ქედმაღლობდნენ თავიანთი მოღვაწეობის გამო. ახლა გევედრები, რომ დაბრუნდე შენსავე სანაკში, რადგან საკმარისია ის, როგორც განგვსწავლე, წადი და ჩვენთვის ილოცე”.

მაშინ ბერი, წმინდა მამისა და ძმების თხოვნით, განეშორა მათ და თავის სენაკში დაბრუნდა.

ამ წმინდა და უვნებელმა მამამ სხვა ამბავიც მოგვითხრო: ”ყოველი ფორმა მოღვაწეობისა, რაც გულით მეწადა, აღვასრულე, და ამის შემდეგ სხვა სულიერი სურვილი გამიჩნდა. ერთხელ მომესურვა, რომ ხუთი დღის გამავლობაში მთელი გონებით ღმერთთან ვყოფილიყავი, სხვა არაფერი მეფიქრა და მხოლოდ ამით განვსწავლულიყავი. როცა ასეთი გადაწყვეტილება მივიღე, ჩემი სენაკის კარი და ბჭე ჩავკეტე, რათა გარედან შემოსულს არავის დავლაპარაკებოდი.

ორშაბათიდან შევუდექი გადაწყვეტილების აღსრულებას და ჩემს გონებას ვუთხარი, რომ ზეცას არ განშორებოდა, რადგან იქ ჰყავდა ანგელოზი და მთავარანგელოზი, ზეციური ძალები – ქერუბიმები და სერაფიმები და ყველაზე აღმატებული ყოვლის- შემოქმედი ღმერთი, მხოლოდ იქ მევლო და არ გადმოვსულიყავი ზეციდან, არ დავბრუნებოდი რაიმე გრძნობად სურვილს და ამქვეყნიურ საზრუნავს.

ამგვარი სურვილის მოსწრაფე ორი დღე-ღამე გონებას ვიწვრთნიდი. ეშმაკებმა ისე შეიშურეს და აილესნენ, რომ ჩემს დასაბრკოლებლად ჩვენებით ცეცხლის სახე მიიღეს და ჩემს სენაკთან ერთად ჩემი დაწვა მოინდომეს. ჭილს, რომელზედაც ვიდექი, მათ ცეცხლი წაუკიდეს და ისე მოჩანდა, თითქოს მეც მთლიანად ვიწვოდი. ბოლოს, როცა ცეცხლი ფეხებზე მომედო, შემეშინდა, არ დავმწვარიყავი, სულიერ ჭვრეტას განვშორდი და, ღვთის დაშვებით, ფიქრები კვლავ ამასოფლური საზრუნავისაკენ მივმართე, რომ ამპარტავნებაში არ ჩავვარდნილიყავი”.

ერთხელ მოღვაწეთა შორის სათნოებით გამორჩეულ ამ სახელოვან მამასთან მისვლა გადავწყვიტე. როცა ბერის სენაკს მივუახლოვდი, მის კართან დავარდნილი მღვდელი დავინახე. მღვდლის თავი შეეჭამა სენს, რომელსაც კიბოს უწოდებენ. იგი იმდენად იყო სიმსივნისაგან შეჭმული, რომ თხემიდან გაშიშვლებული ძვლები მოუჩანდა. მღვდელი წმინდა მამასთან განსაკურნებლად იყო მისული. ბერს არა თუ განკურნება, მასთან საუბარიც არ სურდა. მაშინ მე შევევედრე და ვთხოვე, რომ მღვდელი მოერჩინა და პასუხის ღირსი გაეხადა.

წმინდანმა ასეთი რამ მითხრა:

- ის არ არის ღირსი განკურნებისა, ეს სენი უფალმა მის საწვრთნელად დაუშვა და თუ შენ მისი გამოჯანმრთელება გსურს, დაარწმუნე, რომ აღარ შესწიროს საღვთო მსხვერპლი.

მე ვკითხე;

- გევედრები, მითხარი, რატომ გსურს მისი მღვდლობიდან განყენება?

მან კი მიპასუხა;

- სიძვაში მყოფი მსახურობდა, ამიტომ მიეცა ეს განსაცდელი ჭკუის სასწავლებლად. თუკი შიშით განეყენება ის იმას, რასაც შეურაცხყოფდა, ღმერთი მხოლოდ მაშინ განკურნავს.

ცოდვილ მღვდელს წმინდანის ნათქვამი ვაუწყე. მან სიტყვა მომცა და ფიცით დამიმოწმა, რომ აღარ აღასრულებდა ღვთისმსახურებას. ბერმა ეს რომ მოისმინა, მაშინღა შეიწყნარა მღვდელი და უთხრა:

- გწამს, რომ არსებობს ღმერთი, რომელიც არავის ივიწყებს?

მან მიუგო:

- დიახ, ჩემო ბატონო, მწამს.

წმიდა მაკარიმ ისევ ჰკითხა:

- შეიძლება, რომ ღმერთი სადმე მოიკიცხოს?

მღვდელმა უპასუხა:

- შეუძლებელია, ჩემო ბატონო.

მაშინ ბერმა უთხრა:

- თუ შენი ცოდვა და უფლისაგან მოვლენილი მხილება შეგიცვნია, ამიერიდან აღიარე შენი ცოდვები და გამოსწორდი.

მღვდელმა ყველა თავისი ცოდვა აღიარა და ბერს პირობა მისცა, რომ ამიერიდან აღარ შესცოდავდა, აღარც მღვდელი იქნებოდა და აღარც საკურთხეველს მოემსახურებოდა, არამედ უბრალო საერო ცხოვრებით იცხოვრებდა. მხოლოდ ამის შემდეგ დაადო ხელი წმინდანმა მას. მღვდელი რამდენიმე Dდღის შემდეგ განიკურნა, მას თავზე თმა ამოუვიდა და გამოჯანმრთელებული სახლში დაბრუნდა. ის ღმერთს ადიდებდა და ღვთის მონას – მაკარი დიდს ემადლიერებოდა.

საღვთო სულით აღვსებული და ყოველგვარი პირუტყვული ვნების მკურნალი წმინდა მამა მაკარის შესახებ სხვა სასწაულებსაც გაუწყებთ, რომლებიც ჩემ თვალწინ მოხდა: ერთ ჭაბუკს, რომელიც უწმინდური სულისაგან იტანჯებოდა, თავზე თავისი მარჯვენა დაადო, გულზე კი მარცხენა ხელი და იმდენ ხანს ილოცა, სანამ ჰაერში არ ჩამოეკიდა. ჭაბუკი ჭურჭელივით აღივსო წყლით და ისე გაიბერა, რომ სხეულის ყველა ნაწილი დაუმძიმდა. მან უცბად ხმამაღლა დაიძახა და წყალი გადმოიღვარა. ჭაბუკი შემსუბუქდა და იმ ზომის გახდა, როგორიც თავდაპირველად იყო. გამოჯანმრთელებულს წმინდანმა წმინდა ზეთი სცხო, თავზე ნაკურთხი წყალი დაასხა და მამამისი დაარიგა, რომ ორმოცი დღის განმავლობაში ჭაბუკს არც პური ეჭამა და არც ღვინო დაელია. ასე, გამოჯანმრთელებული გაუშვა სახლში.

ერთხელ ყოვლადქებული მაკარი ამპარტავნების ვნებამ შეაშფოთა. იგი წმინდა მამას აიძულებდა, თავისი სენაკი დაეტოვებინა და რომში წასულიყო, რათა იქ მყოფი ავადმყოფები განეკურნა. ღვთის შეწევნით და მადლით, წმინდა მამას უკეთურ სულებთან ბრძოლაში სიმტკიცე და შეურყევლობა მოეპოვებინა, ამიტომ, რაც უფრო მეტად აწუხებდნენ ისინი, მით უფრო მეტი ძალისხმევით უპირისპირდებოდა. ბოროტი სულები ყველანაირად ცდილობდნენ, წმინდანი სენაკიდან გაეყვანათ.

მამა მაკარი კარის ზღურბლთან დაწვა, ფეხებიB სენაკში გაშალა და ქედმაღლობის ეშმაკებს უთხრა: ”თრევით თუ წამიყვანთ აქედან, რადგან მე ჩემი ფეხით არსად წამოვალ. ასე ვიწვები საღამომდე, რაც უნდა ეცადოთ, არ ვისმენ თქვენსას”.

წმინდა მამა მართლაც დიდი ხნის განმავლობაში გაუნძრევლად იწვა, როცა მოსაღამოვდა, მხოლოდ მაშინ ადგა. ღამით კვლავ მოვიდნენ ეშმაკები ცეცხლის სახით, ისინი გამოსცდიდნენ და აშფოთებდნენ წმინდანს. წმინდა მამა მაკარი ადგა და მარცვლეულის შესანახი ორი ჭურჭელი აიღო, ქვიშით აავსო, მხარზე შემოიდო და ასე მიდიოდა უდაბნოში. მას გზაში შემოხვდა ტაძრების მომხატველი ერთი კაცი, თეოსიევი ანტიოქიელი. მან ჰკითხა: ”რა არის, მამაო, რომ მოგიკიდებია ზურგზე, მომეცი მე წამოგიღებ, შენ ნუ დაიღლი თავს”.

ბერმა უპასუხა: ”დავღლი ჩემს დამღლელს, რადგან, თუ თავს დასვენების უფლებას მივცემ, მყუდროდ ჯდომის ნებას არ მომცემს”.

ეს რომ წარმოთქვა, კიდევ დიდხანს იარა, ბოლოს კი მეტისმეტად დაღლილი თავის სენაკში დაბრუნდა.

ამ ჭეშმარიტად ღვთის კაცმა ერთხელ ასეთი საკვირველი რამ მიამბო: ”როცა მე ეპისკოპოსმა მღვდლად მაკურთხა და ქრისტეს წმინდა საიდუმლოს აღსრულებას შევუდექი, ზიარების ჟამს საუფლო ნაწილს მარკოზ მონაზონს თავად კი არ ვაძლევდი, არამედ მას საკურთხევლიდან თავად წმინდა ანგელოზი აზიარებდა. მე კი მხოლოდ ხელის მოძრაობას ვხედავდი ანგელოზისას, რომელიც ბერს აზიარებდა”.

ზემოხსენებული მარკოზ მონაზონი ასეთი ჭაბუკი იყო: მას ძველი და ახალი აღთქმის წიგნები ზეპირად დაესწავლა, ბუნებით მშვიდს სხეული წმინდა ჰქონდა და სულიერების ძნელად მისაღწევ საზომს იყო მიწევნილი.

ერთ დღეს, როცა ის უკვე მხცოვანი იყო, მისი სენაკის კართან ჩამოვჯექი. მე ახალი შემონაზვნებული ვიყავი და მიმაჩნდა, რომ ეს წმინდა მამა ადამიანურ საზომს აღემატებოდა, რაც ჭეშმარიტება იყო. მე მას შევცქეროდი და ველოდებოდი, რას იტყოდა, ან რას მოიმოქმედებდა. ის კი განმარტოებით იჯდა სენაკთან, უკვე ას წელს მიღწეულს პირში ერთი კბილიც აღარ ჰქონდა, მაგრამ ისევ ებრძოდა თავის თავსა და ეშმაკს და ამბობდა: ”კიდევ რა გნებავს, ბოროტო ბერო, აი, ღვინოს სვამ და ზეთს იღებ, რაღა გსურს, ბევრისმჭამელო და მუცლის მონავ”.

ასე შეურაცხყოფდა ის თავის თავს, ეშმაკს კი ეუბნებოდა: ”ახლა კი წადი ჩემგან, ეშმაკო, რომელიც ჩემთან ერთად უწესო ქცევით დაბერდი, ხორციელ უძლურებაში ჩამაგდე, ზეთისა და ღვინის მომხმებელი, გემოთმოყვარე გამხადე, იქნებ რამე დანაშაული მიმიძღვის შენ წინაშე? ამიერიდან ვეღარაფერს მოიძიებ ჩემში. წადი აქედან, კაცთმოძულევ!”

მამა მარკოზი ამის შემდეგ ისევ საკუთარი თავის გინებას შეუდგებოდა: ”გასაკიცხო და ნაყროვანო ბერო, როდემდე ვიყო შენთან, შე საწყალო!”

მხნედ მოღვაწე ამ წმინდა მამის მოწაფემ, ქრისტეს მონა პაფნუტიმ, ასეთი რამ გვიამბო: ”ერთ დღეს ნეტარი ბერი თავისი სენაკის კართან მშვიდად იჯდა და ღმერთს ესაუბრებოდა. მასთან აფთარი მივიდა, რომელსაც თან ბრმა ლეკვი ჰყავდა. მან სენაკის კარს თავი დაარტყა და გააღო. როცა შიგნით შევიდა, მჯდომარე ბერი დახვდა, მის ფეხებთან თავისი ლეკვი დააგდო. ბერმა ლეკვი ხელში აიყვანა, თითებზე დაანერწყვა, ილოცა და თვალები მყის აუხილა. დედამ ლეკვს მოაწოვა და თან წაიყვანა. მეორე დღეს აფთარმა მას ცხვრის დიდი ტყავი მოართვა. წმინდანის გარდაცვალების შემდეგ მამა მაკარიმ ეს ტყავი წმინდა ათანასე ეპისკოპოსს დაუტოვა. ეს ამბავი ქრისტეს ღირსმა მხევალმა მელანიამ მაუწყა. ”ეს ტყავი, – ამბობდა ის, – წმინდა და საკვირველი კაცისგან ათანასესაგან მივიღე, რომელიც აფთარს მარკოზისათვის ძღვნად მიერთმია”.

მისი გარეგნობისა და სიმაღლის შესახებაც გაუწყებ, ღვთის სარწმუნო მონავ, ლავსე. მასთან დიდი ხანი დავყავი. ის ტანდაბალი იყო და მოკლე წვერს ატარებდა. ბაგეებთან ცოტაოდენი თმა ჰქონდა ამოსული, ამდენივე ნიკაპზე, რადგან მომეტებული მარხვისაგან აღარც თმა ამოსდიოდა.

ერთ დღეს წმინდანთან მივედი და ასეთი რამ ვუთხარი:

- მოწყინების ვნება მაშფოთებს, მამაო მარკოზ, რა ვქნა, როგორ მოვიქცე, გამუდმებით მეუბნება: ”წადი აქედან, რადგან არ მოღვაწეობ”.

ბერმა მომიგო:

- უთხარი შენს ვნებას, რომ ქრისტეს გულისთვის ამ სენაკის კედლებს იცავ და არ გახვალ აქედან.

აი ასე, ბევრიდან მცირედი მოგწერე, ღვთისა და სწავლისმოყვარე მონავ, იმ დიდი სასწაულებიდან და მოღვაწეობიდან მარად მოხსენიებული და სათნოებით შემკული მარკოზის შესახებ.

[1] - გუეზი - ერთგვარი სენი.

[2] - სტადიონი - ასოცდახუთი ნაბიჯი.

[3] - მოდი - მარცვლეულის საწყაო (8,5 ლიტრამდე),

[4] - ლიტრი - საწყაო.

წინა თავი სარჩევი შემდეგი თავი