* ხილიაზმი (ბერძნ. chilias – ათასი) – მწვალებლური რელიგიური სწავლება, რომლის მიხედვითაც სამყაროს დასასრულამდე დედამიწაზე დამყარდება ათასწლოვანი „უფლის სასუფეველი“. ხილიაზმი ქრისტიანობის ადრეულ პერიოდში წარმოიქმნა. იგი ემყარება აპოკალიფსის წიგნის მცდარ ინტერპრეტაციას; ფართო აზრით, „ხილიაზმი შეიძლება მიეკუთვნებოდეს ნებისმიერ სამოქალაქო ან რელიგიურ შეხედულებებს, რომლებიც ქადაგებენ ამ დაცემული მსოფლიოს სრულყოფის შესაძლებლობას. ამჟამად ხილიაზმის მიმდევრები არიან ადვენტისტები, იეღოველები და სხვ. (მთარგმნელი).

ყურადღება უნდა მივაქციოთ ტეიარ დე შარდენის კიდევ რამდენიმე შეხედულებას. საინტერესოა, რომ სახელმწიფოებრივი მოწყობის მისეულ ძიებანს გამოვყავართ კომუნისტური ჩიხის ფარგლებიდან. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი წერდა, რომ კომუნიზმი, ფაშიზმი და დემოკრატია – ერთმანეთს ებრძვიან და ჩვენ უნდა გამოვიდეთ ამ ფარგლებიდან:

„თანამედროვე კაცობრიობისათვის დიადი საქმე იქნება ცნობილი საზღვრებიდან გასვლა უფრო მაღალი რიგის ცნობიერების გარკვეული ზღურბლის გადალახვით. ადამიანები, რომლებსაც ეს რწმენა შთააგონებს, შეადგენენ ერთგვაროვან კატეგორიას მიუხედავად იმისა, ქრისტიანები არიან ისინი თუ არა.

დიადი მოვლენა, რომლის მოახლოებასაც ველოდებით, იქნება თაყვანისცემის მასინთეზირებელი აქტის აღმოჩენა, რომელშიც გაერთიანებულია და ორმხრივად ამაღლებული მსოფლიოს დაპყრობისა და ღმერთთან ერთიანობის დაუოკებელი წყურვილი; სიცოცხლის მატარებელი თაყვანისცემის თავისებურად პირველი აქტი, რომელიც დედამიწის ახალ ერას შეესაბამება.“

შეიძლება დავრწმუნდეთ, რომ ხილიაზმი ტეიართან ძალიან დაბეჯითებით ჟღერს: იგი ახალი ერის მოსვლას ქადაგებს:

„კომუნიზმში, როგორი ფესვებიც არ უნდა ჰქონდეს მას, სამყაროსეული კაცობრიობის ორგანიზმის რწმენამ მიაღწია საოცარი ამაღლებულობის მდგომარეობას... მეორე მხრივ, იმის გამო, რომ იგი განსაკუთრებულად აღტაცებულია სამყაროს მატერიალური ძალებით, მან მეთოდურად გამორიცხა თავისთვის სამყაროს სულიერი გარდაქმნის მომავალი შესაძლებლობები“.

სხვაგვარად, რომ ვთქვათ, პასუხი მოიძებნება თუ კომუნიზმს სულიერებას დავამატებთ.*

* იეზუიტთა და დომინიკენთა ორდენის „მღვდელ-მუშების“ შესახებ, რომლებიც 1940–50 წწ. შედიოდნენ კომუნისტურ და სოციალურ პარტიებში (და რომლებმაც შემდეგ უარყვეს ხელდასხმა), ტეიარი წერს: „მღვდელი–მუშები მარქსისტულ ჰუმანიზმში პოულობდნენ არა მხოლოდ სამართლიანობას, არამედ იმედსაც და გრძნობას, რომ დედამიწა უფრო ძლიერია, ვიდრე „სახარების ჰუმანურობა“ (ციტირებულია Malachi Maztin, The Jesuits-ის მიხედვით, გვ.290) სხვა ადგილას იგი ამბობს: „მარქსისტებს სწამთ კაცობრიობის მომავლის, მაშინ, როდესაც თანამედროვე ქრისტიანებს – არა“ (ციტატა აღებულია წიგნიდან Joseph V. Teilhard de Chardin: A new Synthesis of Evolution).

ტეიარი აგრძელებს:

„ჩვენ უნდა გავერთიანდეთ. აღარ არის პოლიტიკური ფრონტები გარდა ერთი დიდი ჯვაროსნული ლაშქრობისა კაცობრიობის განვითარებისთვის... დემოკრატმა, კომუნისტმა და ფაშისტმა უნდა უკუაგდონ საკუთარი სისტემების გადახრები და შეზღუდვები და მთელი ძალით გაემართონ პოზიტიური მისწრაფებების მიზნებისკენ, რომლებითაც იკვებება მათი მიზნები, და შემდეგ, სრულიად ბუნებრივია, ახალი სული დაამსხვრევს მის შემბოჭველ ბორკილებს; ეს სამი მიმართულება შეერთდება ერთი საერთო მიზნის კონცეფციაში; სახელდობრ, მომავალი სულიერი მსოფლიოს მოახლოება. ადამიანის ფუნქცია იმაში მდგომარეობს, რომ ააშენოს და მართოს მთელი დედამიწა. წინ გველის იმის გაცნობიერება, რომ შემეცნების უდიადესი საგანი, რომლისკენაც მიისწრაფვის მეცნიერება, ღმერთის აღმოჩენაა“.

აი, ამგვარად მისტიციზმი მეცნიერების ცენტრში აღმოჩნდება. ამჟამად მეცნიერება კარგავს თავის ორიენტაციას; მისი საზღვრები წაშლილია, იგი ამტკიცებს, რომ მთელი სამყარო ანტიმატერიისგან შედგება, რაც მეცნიერებს ჩიხში აქცევს, ყოველივე მისტიციზმით მთავრდება. (ამჟამად კოსმოლოგი ევოლუციონისტები ამტკიცებენ, რომ სამყაროს თითქმის 90% შედგება „ბნელი“ ან „ეგზოტიკური“ მატერიისგან.)

ტეიარი წერს:

„ერთადერთი ჭეშმარიტად ბუნებრივი და მართლაც ადამიანური ერთიანობა — ეს არის დედამიწის სული. გამოჩენას იწყებს ყოვლის მომცველი ვნება, რომელიც უკუაგდებს ან გარდაქმნის იმას, რაც აქამდე დედამიწის უმწიფარობა გახლდათ. დიადი კავშირის (ე.ი. კაცობრიობის სამყაროსეული ერთიანობის) მოწოდება, კავშირისა, რომლის ჩამოყალიბება ის ერთადერთი საქმეა, რომელიც ახლა ხორციელდება ბუნებაში... ნუთუ ყველაფერი ჩვენს ცხოვრებაში ცხადი არ გახდება თანახმად ჰიპოთეზისა (ფსიქოანალიზის აღმოჩენების შესაბამის ად), რომ სიყვარული უმარტივესი და უნივერსალური ფსიქიკური ენერგიაა? დედამიწის გრძნობა ძალთა გადაულახავი დაძაბულობაა, რომელიც საჭირო მომენტში დადგება, რათა ისინი (მთელი კაცობრიობა) ერთიან ვნებაში გააერთიანოს.

ერების საუკუნე დამთავრდა... ჩვენს წინაშე მდგარი ამოცანა, თუკი არ დავიღუპებით, ის არის, რომ ჩამოვიფერთხოთ ძველი ცრურწმენების მტვერი და ავაგოთ დედამიწა.

დიადი შეჯახება, რომლის შედეგადაც გავჩნდებით, მსოფლიოში მოახდენს რწმენის აუცილებლობის კონსოლიდაციას.

ნებისყოფის უფრო მაღალი საფეხურის მიღწევით, დედამიწის სული დაიწყებს გაღმერთების მზარდი სასიცოცხლო აუცილებლობის განცდას; სამყაროს ევოლუციის წიაღიდან ჩვენს ცნობიერებაში აღიმართება უფრო დიადი და უფრო აუცილებელი ღმერთი, ისეთი, როგორიც მანამდე არ არსებულა...

ნოოსფეროში სხვა რომელ მომენტში წარმოიქმნება უფრო დაბეჯითებით რწმენისა და იმედის მიღების აუცილებლობა, რათა ჰქონდეს აზრი და განვასულიეროთ ის გიგანტური ორგანიზმი, რომელსაც ვაშენებთ?“

ამით მას მხედველობაში აქვს, რომ მთელმა თანამედროვე რევოლუციამ აზრი დაკარგა. როდესაც იგი სამოთხის აშენებას ცდილობს, მაშინ ანგრევს ყველაფერს; ამიტომ მას რელიგიური მნიშვნელობით შევსება ესაჭიროება, რასაც უზრუნველყოფს კიდეც ტეიარი. ყოველივე, რაც თანამედროვე ცხოვრებაში არსებობს, სიკეთეა. იმ ერთი იდეის დამატების პირობით, რომ ყოველივე ახალი სულიერი სასუფევლისკენ მიისწრაფვის.

შემდეგ ტეიარი ამბობს:

„მსოფლიოს ევოლუცია, სულის ჩვენსკენ მიმართულებით, გაცნობიერებული ხდება. ჩვენ ჯერ კიდევ არ ძალგვიძს მთლიანად გავიგოთ, სად მიგვიყვანს იგი, მაგრამ აბსურდი იქნებოდა დაეჭვება, რომ მიგვიყვანს იმ დასასრულში, რომელსაც უმაღლესი ღირებულება ექნებოდა.

ამავე დროს მას წინასწარმეტყველის როლის პრეტენზია აქვს, თუმცა კი სრულებითაც არ არის დარწმუნებული თუ საით მივდივართ.

„ნუთუ ჩვენ არ ვიმყოფებით შემდგომი გარდაქმნის საყოველთაობის გხაზე, სადაც ღმერთის რეალიზაცია ნოოსფეროს (გონებრივი მსოფლიოს) შუაგულში ხდება, წრეების (ე.ი. ყველა სფეროს) გავლა მათი საერთო ცენტრისკენ, დაბოლოს „თეოსფეროს“ პირველად გამოჩენისა (ე.ი. როდესაც ადამიანი და მსოფლიო ღმერთი ხდება)?“

ასეთი მისწრაფება მეტად ღრმად არის თანამედროვე ადამიანში ეს სწორედ ის არის, რაც მას სურს ყველა თანამედროვე ფილოსოფიური ხილიასტური, სოციალისტური სისტემები იმით მთავრდება, რომ ღმერთი „უკუგდებული“ აღმოჩნდება, ქრისტიანობა უკუგდებულია, ხოლო მსოფლიო გაღმერთებულია. მსოფლიო ღმერთის სხეულია, ხოლო ადამიანს სურს ღმერთი გახდეს. მაშინ, როდესაც ადამიანი ღმერთს ემშვიდობება, ღმერთი „კვდება“ და მას ზეკაცის დაბადება ცვლის. ტეიარი თანამედროვე ადამიანის სურვილს გამოხატავს, ადამიანისა, რომელიც დოსტოევსკიმ აღწერა „დიდ ინკვიზიტორში“. იგი ცდილობს სულიერი მხარე სამეცნიეროს შეაერთოს ახალი წესრიგის პირობებში, რომელიც პოლიტიკური წესრიგი იქნება. იგი ანტიქრისტეს წინასწარმეტყველია და ამრიგად, თანამედროვე რაციონალიზმი ამჟამად თანდათან ქრება. გონება დაეჭვებულია, იგი საკუთარი თავის უარყოფამდეც კი მიდის.*

* ადრე „ცხონების კურსში“ მამა სერაფიმე ამბობდა, თუ როგორ ირყეოდა სარწმუნოების საფუძვლები განმანათლებლობის ეპოქის ბოლოს „წმინდა გონების“ ფილოსოფოსების დევიდ იუმის, იმანუელ კანტის და სხვათა მიერ.

მეცნიერება ჩიხშია, მან არ იცის რა არის მატერია, რისი ცოდნა შეუძლია და რისი არა. რელიატივიზმი ყველა სფეროში იჭრება. ზოგიერთებს ასეთი ეჭვები და რელიატივიზმი აბსურდის ფილოსოფიამდე მიყავს.*

* აქ მინიშნებული იყო ისეთ მწერლებზე, როგორებიც არიან კამიუ, კაფკა, იონესკო და სხვ. 1960-იანი წლების დასაწყისში მამა სერაფიმემ დაწერა ესსე „აბსურდის ფილოსოფია, რომელიც გამოქვეყნდა მისი სიკვდილის შემდეგ The Orthodox World-ის 106-ე ნომერში 1982 წ.

ისე გამოდის, რომ ღმერთისგან განდგომის მთელი ამ ექსპერიმენტების გავლის შემდეგ ადამიანი უძლურია რაიმე გამოიმუშაოს თავისთვის. მან მრავალი რამ სცადა და ყოველთვის დარწმუნებული იყო, რომ ბოლოს და ბოლოს იპოვა პასუხი. როდესაც იგი ახერხებდა რაღაც ახლისთვის მიეგნო, დროთა ვითარებაში ისიც უკუგდებული ხდებოდა. მომავალი თაობა ყოველივე წინას უკუაგდებდა. ახლა ადამიანი უკვე მსოფლიო არსებობის რეალობაშიც და საკუთარი თავის არსებობაშიც დაეჭვდა. მრავალნი სიცოცხლეს თვითმკვლელობით ასრულებენ. მრავალი ნგრევით არის დაკავებული. რაღა რჩება ადამიანს? არაფერი დარჩენია, გარდა იმისა, რომ ახალ გამოცხადებას ელოდოს. თანამედროვე ადამიანი სწორედ ასეთ მდგომარეობაში იმყოფება. რაკი მას არ გააჩნია არც ფასეულობათა სისტემა, არც რწმენა — სხვა არაფერი დარჩენია გარდა იმისა, რომ მიიღოს ის, რაც ახალი გამოცხადების სახით მოდის.

წინა - სარჩევი - შემდეგი