ევქარისტიული ლოცვის დამთავრების შემდეგ მართალთა ლიტურგიის ის ნაწილი იწყება, რომლის დროსაც ეკლესია მლოცველებს წმინდა ზიარებისათვის ამზადებს. ამის შემდეგ მლვდელმსახურნი და ერისკაცნი ეზიარებიან.

ისმის თხოვნითი კვერექსი: ყოველთა წმიდათა მომხსენებელთა, მერმე და მერმე მშვიდობით უფლისა მიმართ ვილოცოთ, რაც ლიტურგიის ყველა მონაწილეს სულიერად ქრისტეს საიდუმლოსთან ზიარებისათვის განაწყობს და ითხოვს, რომ უფალმა მიითვალოს ჩვენი მსხვერპლი და სულიწმიდა მოგვმადლოს, რათა დაუსჯელად ვეზიაროთ.

მღვდელი კითხულობს: შენ შეგვედრებთ ყოველსა ცხოვრებასა ჩვენსა და სასოებასა ჩვენსა მეუფეო კაცთმოყვარეო, და გხადით შენ და გევედრებით და შეგივრდებით, ღირს მყვენ ჩვენ მოღებად ზეცისა შენთა შესაძრწუნებელთა საიდუმლოთა, ამის სამღდელოსა და სულიერსა ტრაპეზისათა, წმიდისა სვინიდისითა, მოსატევებლად ცოდვათა, შესანდობელად ბრალთა, სულისა წმიდისა ზიარებად, სასუფეველსა ცათასა დამკვიდრებად, ნუ სასჯელად, გინა დასასჯელად.

შემდეგ მღვდელი ითხოვს ღირს გვყოს ჩვენ კადნიერებით დაუსჯელად კადრებად და ხდად ზეციური მამისადმი. „მამაო ჩვენო“ ჟღერს როგორც ევქარისტიული ლოცვა. ჩვენ არსობის პურს გამოვითხოვთ, ევქარისტიის დროს უფლის ხორცად რომ გარდაიქმნა. ლიტურგიაზე თავმოყრილი მრევლი, ეს კაცობრიობაა, მოწოდებული იმისათვის, რომ ღვთის შვილი გახდეს.

„მამაო ჩვენო“ იესომ მოციქულებს ასწავლა, როდესაც მათ კითხეს, როგორ ელოცათ. თუ ყურადღებით დავუკვირდებით, ყველა სხვა ლოცვა ასე თუ ისე საუფლო ლოცვის ნაირსახეობაა. სინამდვილეში ჩვენ უფლის მიმართ ერთ ლოცვას აღვავლენთ ისე, რომ ჩვენი ცხოვრების სხვადასხვა გარემოებას მიესადაგოს.

ლოცვა სამ რამეს გამოხატავს – სინანულს, მადლიერებასა და მიტევებას. „მამაო ჩვენო“ ამ მხრივ სავსებით განსხვავებულია. რა თქმა უნდა, მასში ვედრებაც არის, მაგრამ ეს ვედრება თავისებურია: ის, რასაც ჩვენ ყველაზე ხშირად ვითხოვთ, დავიწყებას ეძლევა. „მამაო ჩვენო“ – უფლისაკენ მიმავალ გზას მიგვითითებს, იგი ამ გზაზე შეწევნისათვის ვედრებაა. საუფლო ლოცვა მთელი ქრისტიანული სამყაროს კონცენტრირებას ახდენს: მასში ყველაფერია თავმოყრილი, წარმოჩენილია ქრისტიანული ცხოვრების მთელი არსი, არსი ღმერთში ჩვენი ცხოვრებისა.

მამაო ჩვენოს ლოცვა იწყება თითქოსდა სავსებით გასაგები სიტყვებით: „მამაო ჩვენო", ჩვენ შეჩვეულები ვართ იმ აზრს, რომ უფლის შვილები ვართ, მაგრამ ერთია, რომ უფალი თავს ჩვენ მამად მიიჩნევს და სულ სხვაა, მიესადაგები თუ არა შენ ამ ურთიერთობას. უფალს მამა შეიძლება უწოდოს მხოლოდ მისმა ძემ – წმიდა სამების მეორე იპოსტასმა. როდესაც უფალი თავის მოწაფეებს ამ ლოცვას ასწავლის, კაცობრიობის განუზომელი ამაღლება ხდება. უფალი ადამიანს გვერდით იყენებს და იგი მიუწვდომელ სიმაღლემდე აჰყავს. ძე ღვთისა და ჩვენ მამა ღმერთს ერთი და იმავე სიტყვებით მივმართავთ. ადამიანისათვის ეს ძნელი გასაგებია...

უძღები შვილი მამასთან ბრუნდება, სთხოვს რომ მიიღოს იგი ვითარცა ერთი მსახურთაგანი, მაგრამ მამა ამის ბოლომდე თქმის საშუალებასაც არ აძლევს. უფალს არც მონა და არც მსახური არ სჭირდება, მხოლოდ შვილი შეიძლება იყოს მისთვის ახლობელი. როდესაც უფალს რაიმეს ვთხოვთ, ხშირად როგორც უცხოს ისე მივმართავთ: როგორც უფროსს დაქვემდებარებული, ან როგორც უპოვარი მრავლის მქონეს, რომელსაც ძალუძს ჩვენთვის რაიმე გაიღოს, ან როგორც უუცნობ, დიდებულ, გამოუკვლეველ მადლის წყაროს, რომელიც ჩვენთვის შეუცნობელი და სრულიად უცხოა. ჩვენი სული გრძნობს, რომ ღმერთი იმდენად შეუცნობელია და იმდენად დიდი, ძნელად წარმოსადგენია მას შენობით მივმართოთ. შესაძლებელი ეს მხოლოდ მაშინ არის, როცა იგი ნამდვილად ახლობელია. სამწუხაროდ, მამაშვილობა ხშირად არ გვსურს, არ მივილტვით მისკენ – გვეშინია კიდეც. ბევრად მოსახერხებელია, უფალს როგორც განკერძოებულს, ყოვლისშემძლეს, შეუცნობელს და გამოუთქმელს ისე მივმართოთ. მაგრამ თუ იგი მამაა, მისი შეცნობის უნარი ჩვენთვის მონიჭებულია – სხვაგვარად ეს ლოცვა აზრს მოკლებული იქნებოდა.

"ეძიებდეთ და პოვებდეთო", ნათქვამია, მაგრამ ღვთის შემეცნებისაკენ სწრაფვა მუდმივი უნდა იყოს, და თავს ჟამითი ჟამად არ წარმოაჩენდეს. ამას მხოლოდ ქრისტე შეგვაძლებინებს, მხოლოდ ეკლესია, საიდუმლოებასთან ზიარება, სულიერი ღვაწლი. ძე ღვთისა კაცობრიობას ამ გზით გამოისყიდის, თავისი ჯვარცმით და აღდგომით მას საღმრთო ბუნების თანაზიარს ხდის.

სინამდვილეში ღვთის შვილობა თითოეულ ჩვენგანშია, როგორც უფლის ხატება და მსგავსება. ჩვენ მას სხვაგან არ უნდა ვეძებდეთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ღმერთი სიყვარულია, იგი მამაა ჩვენი და ერთმანეთისთვის ჩვენ ახლობელნი და სასურველნი უნდა ვიყოთ. ერთმანეთის გარეშე, გათითოკაცებული ღვთის შვილები ვერ ვიქნებით.

უფალმა კაცობრიობა იმთავითვე ეკლესიად შექმნა. „არა კეთილ არს ყოფად კაცი მარტო, – ბრძანა უფალმა, ‒ უქმნეთ მას შემწე მისებრი“. ადამის ნეკნისაგან ევას შექმნისას, უფალმა არა მარტო ცოლ-ქმრობის, არამედ ეკლესიის სახეც შექმნა. ადამს მისი ნაწილი ამოაცალა და ამით ადამმა სისრულე დაკარგა, მაგრამ ევაც ხომ ადამის გარეშე სრული არ არის. სხეული მთლიანი უნდა იყოს, ქრისტეში მყოფი მთლიანი სხეული კი ეკლესიაა. ვერც კაცობრიობა იქნება სრული თუკი ადამიანები ქრისტეში არ გაერთიანდებიან.

„შეიყვარე მოყვასი შენი, ვითარცა თავი თვისი" – ეს სიტყვები კაცობრიობას სიყვარულისაკენ მოუწოდებს. ყოფიერების სისავსეს ვერ შეიცნობს ის, ვინც თავის თავში ჩაკეტილია, თავისმოყვარეობითა და ეგოიზმითაა მოწამლული. სისავსეს გამოხატავს სიტყვა „ჩვენ“, ის შეგვაძლებინებს, რომ შევდგეთ როგორც ეკლესია, ერთად გადავრჩეთ და ვცხონდეთ.

რომელი ხარ ცათა შინა, – უფლის მცნებებში ხაზგასმულია, რომ ღმერთს მატერიალურთან საერთო არაფერი აქვს. ნათქვამია: „არა იქმნე თავისა შენისა კერპი, არცა ყოველივე მსგავსი მისი... არცა თაყვანისცე მათ, არცა მსახურებდე მათ, რამეთუ მე ვარ უფალი ღმერთი შენი" (გამოს. 20,4).

რატომ არის ნახსენები ლოცვაში „ცანი“? ჩვენ ვიცით, რომ ღმერთი ყველგან მყოფია და ყოვლისმომცველი, შემთხვევით არ ვუწოდებთ მას „ყოვლისმპყრობელს“. ძველი იუდეველები უფალს აღიქვამდნენ, როგორც უპირველესად ღვთივრჩეული ერის – იუდეველთა მამას. ეს დამახასიათებელია მათთვის, ვისაც სწამს, რომ მისი სარწმუნოება ჭეშმარიტად მართლმადიდებელია. მაგრამ როდესაც ვამბობთ: რომელი ხარ ცათა შინა – ჩვენ უფლის ყოვლისმომცველ მამობას ვაღიარებთ. აქ ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა კი არა სულიერი, უხილავი სამყარო იგულისხმება. ღვთის მამობა ყველა მის ქმნილებას იფარავს, სამყაროში ისეთი არაფერია, რასაც მისი ღვთაებრივი სიყვარული არ ფარავდეს. ყოველი არსება ღვთის მიერ არის შექმნილი, ყოველი ადამიანი ღვთის შვილია და არა მხოლოდ ჩვენ – „რჩეული ერი", „ერი საზეპურო", როგორც ამას ზოგიერთი მართლმორწმუნე ქრისტიანები მიიჩნევენ „ტერტულიანე ამბობდა: „სული თავისი ბუნებით ქრისტიანია“. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი ადამიანი, დედამიწის რომელ მხარეშიც არ უნდა დაიბადოს, რომელ კულტურასა და ეპოქასაც არ უნდა ეკუთვნოდეს, ქვეყნიერებას უპირველესად იმისათვის მოევლინა, რომ ქრისტიანი გახდეს და ღმერთში საკუთარი მამა შეიცნოს. არ არსებობს უფლისათვის უცხო და მის მამობრივ ზრუნვას მოკლებული. ეს ყოველ ჩვენგანს უნდა ახსოვდეს, რამეთუ ასეთია უფლის განგება.

წმიდა იყავნ სახელი შენი: როდესაც მოსეს უფალმა თავისი სახელი განუცხადა, ბრძანა: „მე ვარ რომელი ვარ“, ესე იგი მე – ვარ ის ვინც არსებობს. ლაპარაკია იმაზე, რომ ჭეშმარიტად მხოლოდ ღმერთი მყოფობს, ყოველივე დანარჩენი არსებობს იმდენად, რამდენადაც არსებობს უფალი. შეუძლებელია უფალი ბოლომდე აღიწეროს და განისაზღვროს. შეუცნობელია მისი სახელიც, ღვთაებრივ არსს რომ შეიცავს, სახელი, რომელიც მან შესაძლებლად მიიჩნია ხალხისათვის განეცხადებინა ‒ იაჰვე ანუ იეღოვა.

ძველი ალთქმის იუდეველებს ეკრძალებოდათ უფლის სახელის წარმოთქმა. წელიწადში მხოლოდ ერთხელ, როდესაც პასექის მსხვერპლი შეიწირებოდა, მღვდელი წმიდათა წმიდას სისხლს აპკურებდა და ამ სახელს ხმამაღლა წარმოთქვამდა. სხვა დროს ითქმოდა სიტყვა „უფალი“, „ყოგლისამპყრობელი“ ანუ „საბაოთი“, ეს სახელები უფლის ცალკეულ თვისებებს აღნიშნავდნენ და არა მის არსს. არსებობს ამგვარი სახის მრავალი განმსაზღვრელი სიტყვა, მაგრამ უფლის ჭეშმარიტ სახელს ჩვენ ვერასოდეს შევიტყობთ. მისი სახელი შეუცნობელია და ჩვენ მხოლოდ იმას ვევედრებით, რომ წმინდა იყოს სახელი მისი.

საიდუმლო სერობაზე ლოცვის ჟამს იესომ თქვა: „გამოუცხადე სახელი შენი კაცთა“ (იოან.17,6). რომელი სახელი გამოუცხადა იესომ ხალხს? მან ხალხს თავისი თავი გამოუცხადა': „ყოველი, რომელი მომეც მე შენგან არს" (იოანე 17,10). უფლის სახელის შეცნობა ეს თავად უფლის შეცნობაა. სახელი, რომელიც უფალმა ადამიანებს გამოუცხადა, გვაძლევს საშუალებას, უფალი მისი ძის შეცნობის გზით შევიცნოთ. მაგრამ მისი შეცნობა შესაძლებელია არა საღვთისმეტყველო განსაზღვრებათა მეშვეობით და არც ღრმა ჭეშმარიტებებში წვდომით, უფლის შეცნობა მასთან ერთობით მიიღწევა.

პირველი ერთობა ქრისტესთან, რომელსაც უფალი გვანიჭებს, წმინდა ნათლისღებაა. პირველად ჩვენ უფლის სახელი ნათლობის დროს გვეძლევა. ქრისტე გვანდობს თავის სახელს, არ ეშინია იმის, რომ უღირსად მოვიხმართ. ამის შემდეგ ადამიანს რომელიმე წმინდანის სახელი ეწოდება. მაგრამ ეს მხოლოდ ღვთაებრივი სახელის დანამატია. ჩვენ ვამბობთ: წმიდა იყავნ სახელი შენი.. მაგრამ როგორ შეგვიძლია განვადიდოთ უფლის სახელი? ჩვენ ვლოცულობთ, რომ ვიდრე სული გვიდგას, ჩვენში ჭეშმარიტი ქრისტიანი შეიცნონ. განა ქუჩაში არ შეგხვედრიათ ადამიანი, რომელსაც შემთხვევით გასაუბრებიხართ და გიგრძნიათ, რომ თქვენ წინაშე ქრისტიანია, მისი ყოველი ქმედება ღვთის სახელის გამოვლინებაა, რადგან ლვთის სახელი სწორედ ჩვენ მიერ განიდიდება.

მოვედინ სუფევა შენი: ჩვენ მოველით ქრისტეს მეორედ მოსვლას, საშინელ სამსჯავროს, ბოროტებაზე გამარჯვებას და ანტიქრისტეს ძლევას. მოვუხმობთ უფალს, რომ მოვიდეს ჩვენთან, რამეთუ მისი ერთგული ვრჩებით და მზად ვართ მასთან შესახვედრად.

ასეთი სიტყვები: „განქარდეს ამა ქვეყნის ხატება“ – ანუ, უფალო, ქმენ რათა განქარდეს ქვეყანა ესე და შენი სუფევა მოვიდეს. ქრისტიანებმა კარგად უწყოდენ, რომ მათი მოლოდინი ანტიქრისტეს მოსვლასთან და ქრისტიანთა დევნასთან იყო დაკავშირებული, მაგრამ სრულიად არ ეშინოდათ — პირიქით, მოუთმენლად ელოდნენ, რომ ყოველგვარი ბოროტება განქარვებულიყო და უფლის ჭეშმარიტება ყოველ ადამიანში დამკვიდრებულიყო.

ჰური ჩვენი არსობისა მოგვეც ჩვენ დღეს - როდესაც უფალს ამ თხოვნით მივმართავთ, ცხადია, ვითხოვთ იმას, რაც ჩვენი არსებობისთვის აუცილებელია. იესო მოძღვრავს თავის მოწაფეებს: „ნუ ზრუნავთ თქვენი სულისათვის რა ჭამოთ და რა სვათ, ნურც თქვენი სხეულისათვის რა შეიმოსოთ, განა სული მეტი არ არის საზრდოზე და სხეული სამოსზე? შეხედეთ ცის ფრინველებს, რადგან არ თესავენ და არც მკიან, არც აგროვებენ ბეღლებში და მამა თქვენი ზეცათა ასაზრდოებს მათ, განა თქვენ მათზე უმჯობესნი არა ხართ?... და სამოსლისათვის რას ზრუნავთ? შეხედეთ ველის შროშანებს, როგორ იზრდებიან!.. არ შრომობენ, არც ართავენ; ხოლო გეუბნებით თქვენ: არც სოლომონი შემოსილა მთელი თავისი დიდებისას, როგორც ერთი ამათგანი; თუ ველის ბალახს, რომელიც დღეს არის და ხვალ თონეში ჩაიყრება, ღმერთი ასე მოსავს, თქვენ უფრო მეტად არა მცირედმორწმუნენო? ამიტომ ნუ ზრუნავთ და ამბობთ რა ვჭამოთ, ან რა ვსვათ, ან რა შევიმოსოთ? რადგან ყოველივე ამას წარმართები ეძიებენ, რადგან იცის თქვენმა ზეციერმა მამამ, რომ გჭირდებათ ეს ყოველივე" (მათე 6,25).

უფალმა იუდეველებს უთხრა: „მე ვარ პური ცხოვრებისა. თქვენმა მამებმა ჭამეს მანანა უდაბნოში და დაიხოცნენ. ეს არის პური, რომელიც გარდამოვიდა ზეციდან, რათა ვინც შეჭამს მისგან, არ მოკვდეს. მე ვარ პური ცოცხალი, ვინც ჭამს ამ პურს, იცოცხლებს უკუნისამდე. და პური რომელსაც მე მივცემ, ჩემი ხორცია, რომელსაც მე მივცემ სოფლის ცხოვრებისათვის... ამინ, ამინ, გეუბნებით თქვენ, თუ არ შეჭამთ ხორცს ძისა კაცისას და არ შესვამთ მის სისხლს, არ გექნებათ ცხოვრება თქვენში. ვინც ჭამს ჩემს ხორცს და სვამს ჩემს სისხლს, აქვს ცხოვრება საუკუნო და მე აღვადგენ მას უკანასკნელ დღეს. რადგან ხორცი ჩემი ჭეშმარიტი საჭმელია და სისხლი ჩემი ჭეშმარიტი სასმელია, ვინც ჭამს ჩემს ხორცს და სვამს ჩემს სისხლს, ჩემშია და მე ‒ მასში“ (იოანე 6,48).

როდესაც ამ სიტყვებზე ვფიქრობთ, „მამაო ჩვენო“ სრულიად სხვაგვარად აღიქმება. ჩვენ არა მხოლოდ ამქვეყნძურ კეთილდღეობას ვითხოვთ, მისი სიღრმისეული აზრი წმინდა წერილის შემდეგ სიტყვებშია: „არა მხოლოდ პურით ცოცხლობს კაცი, არამედ ყოველი სიტყვით, რომელიც გამოდის ღვთის პირიდან“ (მათე 4,4).

ეკლესიის წმინდა მამები არსობის პურის თხოვნას ღრმა სულიერ და ევქარისტიულ განმარტებას აძლევენ. შემთხვევით არ იკითხება „მამაო ჩვენო ლიტურგიაზე ქრისტეს საიდუმლოებასთან ზიარების წინ. მასში არის ევქარისტიული თხოვნა: ამ ლოცვაში ჩვენ არსობის პურს გამოვითხოვთ.

და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა, – მოგვიტევენ ჩვენ შეცოდებანი ჩვენი ისე, როგორც ჩვენ მივუტევებთ ჩვენს თანამდებთ, სხვაგვარად ეს ლოცვა ასე ჟღერს: „ნუ შეგვინდობ, რამეთუ არც ჩვენ შევუნდობთ მათ, ვისაც ჩვენი ვალი მართებს“. ჩვენ შეგვიძლია მკაცრად ვიმარხულოთ, ვიკითხოთ ლოცვები, სიკეთეს ვიქმოდეთ, მაგრამ როგორც კი წარმოვთქვამთ ამ სიტყვებს და ენდობა გვიჭირს, ხაზს გადავუსვამთ ყველაფერს, რასაც ესოდენი ძალისხმევით მივაღწიეთ. ადამიანი ფიქრობს: ცოდვილი ვარ, თუმცა კეთილი საქმეებით შემიძლია ჩემი ცოდვები გადავფარო. მაგრამ ერთადერთი რამ, რასაც ჩვენი განმართლება შეუძლია, ოდენ პატიების უნარი და სურვილია და მასთან ვერც კეთილი საქმეები, ვერც უხვად გაღებული მოწყალება და ვერც წაკითხული ლოცვების სიმრავლე ახლოსაც ვერ მივა. შენდობა ნამდვილად არ გახლავთ იოლი, ადამიანს სურს შენდობა, მაგრამ ხშირად არ ძალუძს. ეს რთული სულიერი პროცესია, მაგრამ უფალი როგორც ყოველთვის მოწყალეა, ის მზად არის ჩვენი სურვილიც კი შეიწყნაროს, რომ ამ გზას მივდიოთ და უკან არ დავიხიოთ.

ნუ შეგვიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა – „განსაცდელში“ სულ ცოტა, ორი განსხვავებული რამ იგულისხმება. ჩვენ მივეჩვიეთ, განსაცდელი გარეგან ზეწოლად აღვიქვათ, რომელიც ცოდვისაკენ გვიბიძგებს, და ხშირად განსაცდელს მივაწერთ იმას, რაც ჩვენი ნების, გულისა და გონების ნაყოფია. ჩვენ მზად ვართ განსაცდელი ყველგან დავინახოთ, მაგრამ თვალს ნუ დავხუჭავთ იმაზეც, რომ ეს ცხოვრება ჩვენთვის გვინდა, და ცხოვრების სარბიელზე გარშემომყოფთ, როგორც უსიამოვნო დაბრკოლებებს ისე აღვიქვამთ, ვცდილობთ მათში ის თვისებები აღმოვაჩინოთ, რომელნიც ჩვენ უღირსებას გაამართლებენ. ეს არის უფლისაგან ჩვენი გაუცხოება და განსაცდელი აქ არაფერ შუაშია.

თუმცა არსებობს ნამდვილი საცდურიც. სატანა უფალს, ნათლისღების შემდეგ, როგორც ადამიანს ისე განცდის, რამეთუ ღმერთის განცდა შეუძლებელია. იგი ქრისტეს ეუბნება: „თუ ძე ხარ ღვთისა, თქვი რომ ეს ქვები პურებად იქცეს“ (მათე 4,3). დღეს უკვე ადამიანს შესწევს უნარი, უსიცოცხლო საგანი „სიკეთის წყაროდ“ აქციოს. თანამედროვე პროგრესი, რომელიც ჩვენ გვასაზრდოებს, სიმართლე რომ ითქვას, ის ქვებია, რომელიც ჩვენთვის პურად გადაიქცა. ადამიანი დიდი მომხმარებელი გახდა, მომხმარებლური უფლებები ახალი მორალის რანგშია აყვანილი. ადამიანები იყენებენ ერთმანეთს და ყველაფერს თავის გარშემო.

უფალი გვმოძღვრავს თუ როგორ უნდა ვუპასუხოთ ჩვენ ამ განსაცდელს: „არა მხოლოდ პურით ცოცხლობს კაცი... ხოლო ეძიეთ პირველად სასუფეველი ღვთისა და სიმართლე მისი და ეს ყოველივე შეგემატებათ თქვენ" (მათე 6.33).

„მაშინ წაიყვანა იგი ეშმაკმა წმიდა ქალაქში და დააყენა იგი ტაძრის სახურავზე და უთხრა მას, თუ ძე ხარ ღვთისა, გადაიგდე თავი ქვევით, რადგან წერია: თავის ანგელოზებს უბრძანებს შენთვის და ხელში აგიყვანენ შენ, რომ არსად წამოკრა ქვას ფეხი შენი... უთხრა მას იესომ: ასევე წერია: არ გამოსცადო უფალი ღმერთი შენი“ (მათე 4,5). ეს განსაცდელი ყოველი ჩვენგანისთვის ნაცნობია: მიმოიხედე, მთელი სამყარო შენს წინაშეა, მოდი ავფრინდეთ, მივაფურთხოთ ყველაფერს – აი აბსოლუტური, განუზომელი თავისუფლება — შეიძლება მოიმოქმედო ის რასაც ინებებ, არავითარი ზნეობა, არავითარი მორალური საზომი არ არსებობს, არის მხოლოდ„თავისუფლება" და უბედურება წორედ ისაა, რომ ამ „თავისუფლების“ უკან უფსკრულია, რომლის ფსკერზეც გარდაუვალი სიკვდილია. „კვლავ წაიყვანა იგი ეშმაკმა ძალიან მაღალ მთაზე და უჩვენა მას ამ სოფლის ყველა სამეფო და დიდება მათი. და უთხრა მას: ყოველივე ამას შენ მოგცემ, თუ დავარდები და თაყვანს მცემ მე. მაშინ უთხრა მას იესომ: გამშორდი სატანა, რადგან წერია: უფალ ღმერთს შენსას თაყვანი ეცი და მხოლოდ მას ემსახურე" (მათე 4.8). წაკითხული კომენტარების გარეშე დავტოვოთ ‒ ისედაც ყველაფერი ცხადია. კაცობრიობას დღემდე ეს სამი განსაცდელი ტანჯავს. ადრე თუ გვიან, ის ყოველ ჩვენგანს მოელის. სხვანაირად რომ ითქვას, განსაცდელი გამოცდაა, გამოცდილად ითვლება ადამიანი თუ ეს განსაცდელი ღირსეულად გაიარა.

ადამიანს უფალიც გამოცდის. ამის მაგალითებს წმინდა წერილში ვხვდებით. შესაქმეში მოთხრობილია, როგორ გამოცადა უფალმა აბრაამი. როდესაც აბრაამს, ხანგრძლივი მოლოდინის შემდეგ აღთქმული ძე, ისაკი შეეძინა, ღმერთმა უბრძანა, რომ იგი ყოვლადდასაწველ მსხვერპლად შეეწირა. აბრაამმა შვილს მხრებზე ფიჩხის კონა აჰკიდა და ისინი მთაზე ასვლას შეუდგნენ. ისაკი მამას ეკითხებოდა: საითკენ მივდივართო, სადააო შესაწირავი კრავი? მან არ უწყოდა, რომ ეს კრავი თავად იყო. აბრაამი მიუგებდა ‒ უფალი თავად გამოაჩენსო. აბრაამი, ვისაც უფალმა აღუთქვა, რომ ისაკისგან მისი მოდგმა იკურთხებოდა და გამრავლდებოდა, ვითარცა ზღვაში ქვიშა და ცაზე ვარსკვლავები, მიდის უფლის ნების აღსასრულებლად. იგი შვილს ხელ-ფეხს შეუკრავს, აღმართავს დანას მის დასაკლავად და ამ დროს გამოჩნდება ანგელოზი, რომელიც ისაკს კრავით შეცვლის.

აბრაამი მორწმუნეთა მამად იწოდება. მისი რწმენა იმის ცოდნით კი არ განისაზღვრება, რომ ღმერთი არსებობს და მისთვის მსხვერპლის შეწირვა მართებს, და არა მხოლოდ იმით, რომ უსიტყვოდ აღასრულებს მის ნებას – აბრაამს ღმერთი იმდენად სწამს, რომ შეუძლია თავის თავში შეუთავსებელი შეათავსოს, ისე რომ, არც ერთ ურთიერთსაწინააღმდეგო აღთქმაში არ შეორგულდეს.

※ ※ ※

„მამაო ჩვენოს“ გალობის შემდეგ, რომელიც უკანასკნელი ევქარისტიული ვედრებაა‚ მღვდელი ამბობს: მშვიდობა ყოველთა, თავნი ჩვენნი უფალსა მოუდრიკნეთ. მრევლი თავს მოიდრეკს, მღვდელი კი საკურთხეველში ლოცულობს: გმადლობთ შენ მეუფეო უხილავო... შენ მეუფეო ზეცით მოიხილე მათ ზედა, რომელთა მოუდრეკიან შენდა თავნი მათნი, რამეთუ არა ხორცთა და სისხლთა მოუდრიკნეს, არამედ შენ საშინელსა ღმერთსა, შენ უკუე მეუფეო ჩვენ ყოველთა წინა მდებარენი კეთილად განაწრფელენ, თითოეულსა სახმარისაებრ, მენავეთა თანა მენავეობად, მოგზაურთა თანა მოგზაურობად, სნეულნი განკურნენ, მკურნალო სულთა და ხორცთაო.

ამ ლოცვაში მღვდელი უფალს ამქვეყნიურ სიკეთეს შესთხოვს, რომ ყველას საჭიროებისამებრ შეეწიოს. მრევლი საჭირბოროტო საკითხებზე უკვე აღარ ფიქრობს, მორწმუნენი უფალზე ფიქრობენ, მღვდელი კი შუამდგომლობს, რომ ცათა სასუფევლისა და მისი სიმართლის ძიებაში ყოველივე დანარჩენი შეეძინოთ. ლოცვა მთავრდება ასამაღლებლით: მადლითა და წყალობითა და კაცთმოყვარებითა, მხოლოდშობილისა ძისა შენისათა... გუნდი მიუგებს: ამინ. ჩამოეფარება კრეტსაბმელი. მღვდელი კითხულობს ლოცვას პურის განტეხისა და ევქარისტიის მიღებისათვის: მოიხილე უფალო იესო ქრისტე, ღმერთო ჩვენო.. რომლის დროსაც შესთხოვს, რომ უფალმა მას, თანამსახურთ და ყველა ტაძარში მყოფს თავისი სისხლი და ხორცი მიმადლოს: ღირს მყვენ ჩვენ მტკიცითა ხელითა შენითა, მოცემად ჩვენდა უხრწნელი ხორცი შენი და პატიოსანი სისხლი შენი და ჩვენ მიერ ყოველსა ერსა შენსა.

დიაკვანი ჯვრის სახით იკრავს ორარს ‒ ამით გამოხატავს მზადყოფნას ემსახუროს წმინდა ევქარისტიას და მღვდელთან ერთად სამგზის წარმოთქვამს: ღმერთო განმწმინდე მე ცოდვილი და შემიწყალე მე.

როდესაც მღვდელი ხელს „ტარიგისკენ“ გაიწვდის, დიაკვანი წარმოთქვამს: მოხედენ.. და მლოცველებს კრძალვით დგომისაკენ მოუწოდებს, შემდეგ საკურთხეველში შედის. მღვდელი ხელში იღებს წმინდა ტარიგს, აღამაღლებს და წარმოთქვამს: წმიდაა წმიდათა. მღვდელმსახურთა ზიარების დროს საკურთხეველი განასახიერებს სიონის მთას, სადაც მოციქულები მოძღვართან ერთად ეზიარნენ.

წმიდაა წმიდათა – ასამაღლებელია, რომელიც ლიტურგიის დასასრულს გაისმის, ვიდრე მორწმუნენი ბარძიმს მიუახლოვდებიან. ეკლესია გვაუწყებს, რომ ახლა წმიდას მიიღებენ წმინდანები, ანუ თითოეული ჩვენგანი.

უნდა ვიცოდეთ, რომ ტაძარში მყოფთ უფალი სიწმინდისაკენ მოუწოდებს, ამავე დროს ის ყველაში სიწმინდეს ხედავს და ყველას წმინდანად მიიჩნევს. რამეთუ ქრისტეს სისხლსა და ხორცს მხოლოდ წმინდანი შეიძლება ეზიაროს – მხოლოდ წმინდანს შეუძლია უფალთან ურთიერთობა, რომ საღმრთო ცეცხლმა არ დაწვას, მხოლოდ წმინდანებისთვის არის განღებული ცათა სასუფეველი.

ყველა მორწმუნის სახელით ეკლესია მიუგებს: ერთ არს წმიდა, ერთ არს უფალი იესო ქრისტე სადიდებელად ღვთისა მამისა. ამინ. ეს სიტყვები სინანულითა და გულის შემუსვრილებით არის აღსავსე. არავინ არს ღირსი... წარმოთქვამს მღვდელი, როდესაც ტაძარში ქერუბიმთა საგალობელი გაისმის. ჩვენ არ გვაქვს უფლება სიწმინდისაკენ არ მივილტვოდეთ, ლიტურგია ამის ნებას არ გვაძლევს. ყოველ ჩვენგანს შეგვახსენებენ თუ რას წარმოვადგენთ და უფალი რისკენ მოგვიწოდებს, რანი ვართ და როგორები უნდა ვიყოთ. თითოეულს ხელმეორედ ეძლევა ის დავალება, წმინდა ნათლისღების დროს რომ მიიღო. არ უნდა გვეშინოდეს, რომ გვევალება ვიყოთ წმინდანები. მთელი არსებით უნდა ვიყოთ ამის მოსურნენი და სიტყვები — წმიდაა წმიდათა პირადად ჩვენს თავზე მივიღოთ.

წინა - სარჩევი - შემდეგი