წმიდა მოწამენი მანუელი და თეოდოსი მიეკუთვნებიან მესამე - მეოთხე საუკუნეების ქრისტიანთა იმ დიდ დასს, რომლებიც სასტიკად იდევნებოდნენ დიოკლეტიანეს დევნის დროს ქრისტიანთა წინააღმდეგ.
მანუელი და თეოდოსი იყვნენ ღვთისმოსავი ქრისტიანები, რომლებიც აღიარებდნენ ქრისტეს რწმენას მაშინ, როდესაც იმპერიაში კერპთაყვანისმცემლობა სახელმწიფო რელიგია იყო. ისინი გამოირჩეოდნენ: მტკიცე სარწმუნოებით, სიმამაცით განსაცდელში, სიყვარულით ღმრთისა და მოყვასისადმი. მათ არ დამალეს თავიანთი სარწმუნოება, მიუხედავად იმისა, რომ ამის გამო სიკვდილი ემუქრებოდათ.
დევნის პერიოდში ისინი წარდგენილ იქნენ წარმართი ხელისუფლების წინაშე და აიძულებდნენ უარი ეთქვათ ქრისტეზე და კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირათ. წმიდანებმა მტკიცედ უარყვეს ეს მოთხოვნა და განაცხადეს, რომ მხოლოდ ჭეშმარიტ ღმერთს სცემდნენ თაყვანს. ამის გამო მათ გადაიტანეს: სასტიკი წამება, შეურაცხყოფა და ფიზიკური ტანჯვა, მაგრამ ვერ გატეხეს მათი სულიერი სიმტკიცე.
ქრისტეს ერთგულებისთვის, წმიდა მანუელი და თეოდოსი სიკვდილით დასაჯეს. საშინელი წამების შემდეგ წმიდანებს თავები მოჰკვეთეს. ეს მოხდა 304 წლის 26 მარტს. მათი მოწამეობა იქცა: რწმენის გამარჯვებად, ეკლესიისთვის შთაგონებად, მაგალითად მომავალი თაობებისთვის, სულიერი მნიშვნელობა.
მათი ცხოვრება გვასწავლის, რომ ჭეშმარიტი რწმენა გამოცდის დროს იჩენს ძალას, ქრისტიანობა არ არის მხოლოდ სიტყვა, არამედ მსხვერპლიც და ღმერთის სიყვარული აღემატება შიშს.
წმიდა მოწამენი მანუელი და თეოდოსი ეკლესიაში პატივდებულნი არიან როგორც სიმტკიცისა და ერთგულების ნათელი მაგალითი, რომლებიც გვახსენებენ, რომ ჭეშმარიტება ხშირად ტანჯვით მტკიცდება.
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.