წმიდა აღმსარებელი ექვსიმონი - ლამპასკის ეპისკოპოსი ცხოვრობდა მცირე აზიაში დარდანელის სრუტესთან. ის ცნობილი იყო თავისი სიკეთითა და მკაცრი მოღვაწეობით. იგი იყო ქრისტეს ერთგული აღმსარებელი, რომელიც მეცხრე საუკუნეში მოღვაწეობდა და განსაკუთრებით გამოირჩა ხატთაყვანისმცემლობის დაცვით იმ დროს, როდესაც ბიზანტიაში მძვინვარებდა ხატმბრძოლობა.

ევსქიმონი მონაზვნური ცხოვრებით ცხოვრობდა და ღრმა სულიერი მოღვაწეობით იყო ცნობილი. იგი ეკლესიის სწავლებას მტკიცედ იცავდა, განსაკუთრებით კი წმიდა ხატების პატივისცემას, რომელიც მაშინდელ იმპერიაში მძიმე დევნას განიცდიდა.

ხატმბრძოლობის პერიოდში (VIII–IX სს.) მრავალი ქრისტიანი იდევნებოდა, რადგან უარს ამბობდა ხატების უარყოფაზე. ევსქიმონიც ერთ-ერთი მათგანი იყო, ვინც არ დაემორჩილა იმპერატორთა ბრძანებებს და ღიად აღიარებდა მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას.

მისი ურყევი პოზიციის გამო იგი შეიპყრეს და სასტიკად აწამეს. მას აიძულებდნენ, უარი ეთქვა წმიდა ხატთა თაყვანისცემაზე, მაგრამ მან სიმტკიცით დაიცვა სარწმუნოება. ამის გამო იგი გახდა „აღმსარებელი“ — ანუ ის, ვინც ტანჯვითა და დევნით აღიარა ქრისტე, თუმცა მოწამეობრივი სიკვდილი არ მიუღია. ხატთაყვანისცემისათვის იმპერატორ თეოფანეს (829-842) დროს გადაასახლეს და დევნილობაში გარდაიცვალა.

ევსქიმონი წარმოადგენს იმ წმიდანთა რიგს, რომლებმაც შეინარჩუნეს მართლმადიდებლური სწავლება ხატების შესახებ. მათი ღვაწლით საბოლოოდ გაიმარჯვა ეკლესიაში ჭეშმარიტმა სარწმუნოებამ, რაც დადასტურდა ხატთა თაყვანისცემის აღდგენის დღესასწაულით.

„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

მოუსმინე: