ღირსი მარკოზ მმარხველი ეგვიპტის ნიტრიის უდაბნოში მოღვაწეობდა. ბავშვობიდანვე მისი საყვარელი საქმიანობა იყო წმიდა წერილის კითხვა. გადმოცემით, მან მთელი ბიბლია ზეპირად იცოდა. ცნობილია, აგრეთვე, რომ ღირსი მარკოზი ისმენდა წმიდა იოანე ოქროპირის ქადაგებებს. ჩვენამდე მოღწეულია წმიდა მარკოზის მიერ დაწერილი მრავალი სწავლება. ღირსი მარკოზი გამოირჩეოდა სიმდაბლითა და სიწმიდით. იგი მოღვაწეობდა ეგვიპტისა და სირიის უდაბნოებში, სადაც განსაკუთრებული სიმკაცრით იცავდა მარხვას, ლოცვასა და სულიერ სიფხიზლეს. სწორედ ამ მკაცრი ასკეზის გამო ეწოდა „მმარხველი“.
მისი ცხოვრება გამორჩეული იყო: მუდმივი ლოცვით (გულის ლოცვა და დაუცხრომელი სიფხიზლე), ღრმა სიმდაბლით, საკუთარი ცოდვილობის განცდით, უსიტყვო, შინაგანი ღვაწლით.
ღირსი მარკოზი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი თხზულებებით, რომლებიც დღემდე დიდ გავლენას ახდენს მართლმადიდებლურ ასკეტურ ტრადიციაზე. მის ნაწერებში მთავარი თემებია:
სინანული (მეტანოია) — იგი ასწავლის, რომ სინანული არის მუდმივი მდგომარეობა და არა მხოლოდ ერთჯერადი მოქმედება.
ღვთის მადლი და ადამიანის თავისუფლება — მარკოზი ხაზს უსვამს, რომ ადამიანი ვერ ცხონდება მხოლოდ საკუთარი ძალით; აუცილებელია ღვთის მადლი, მაგრამ ამავე დროს საჭიროა ადამიანის ნება და ბრძოლა.
ფარული ღვაწლი — იგი გვასწავლის, რომ ჭეშმარიტი სათნოება უნდა იყოს უხილავი და არა ადამიანთა თვალში საჩვენებელი.
ვნებებთან ბრძოლა — მარკოზი დეტალურად აღწერს, როგორ იბადება ცოდვა გულში და როგორ უნდა ებრძოლოს ადამიანი მას.
მისი ერთ-ერთი ცნობილი აზრია: „ვინც ცოდვას არ ხედავს თავის თავში, იგი ვერ იხილავს ღმერთს.“
მარკოზ მმარხველი წარმოადგენს იმ ასკეტურ ტიპს, რომელიც არ ეძებს დიდებას, არ აკეთებს სასწაულებს საჩვენებლად, მთელი ძალით შრომობს შინაგანი ადამიანის განწმენდაზე.
მისი ცხოვრება არის მაგალითი „უხილავი მონაზვნობისა“ — სადაც მთავარი ბრძოლა გულში მიმდინარეობს.
მისი გარდაცვალების ზუსტი დრო უცნობია, თუმცა მიიჩნევა, რომ იგი მშვიდობით აღესრულა ღრმა სიბერეში, მრავალი წლის ღვაწლის შემდეგ. მისი სულიერი მემკვიდრეობა კი საუკუნეების განმავლობაში ინახება ეკლესიაში, განსაკუთრებით ასკეტურ და დიდმარხვასთან დაკავშირებულ სწავლებებში.
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.