ტროპარი, ხმა 4: მოწამეობითა შენითა, ქრისტეს მიერ მოწოდებულო პეტრე, ეკლესია შეიმკო და სარწმუნოება განემტკიცა; რამეთუ ტანჯვათა შორის მხნედ აღიარე უფალი, და სისხლითა შენითა დაამოწმე ჭეშმარიტება; ევედრე ქრისტესა ღმერთსა, რათა შეიწყალნეს სულნი ჩვენნი.

კონდაკი, ხმა 3: ქრისტეს სიყვარულით აღგზნებულმან, მოწამეობრივი ღვაწლი აღასრულე, პეტრე წმიდაო, და მტრის ძალა სულიერი მახვილით დაამხე. ამიერითგან ზეცათა შინა ხარ დასვენებული, და მარადის ევედრები უფალსა ხსნისა ჩვენისათვის.

წმიდა მოწამე პეტრეს მოღვაწეობა განეკუთვნება ქრისტიანთა დევნის ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე პერიოდს — მეოთხე საუკუნის დასაწყისს, კერძოდ დიოკლეტიანეს დიდი დევნის ხანას. ეს პერიოდი ეკლესიის ისტორიაში ცნობილია როგორც პერსეკუტიო მაგნა, როდესაც იმპერიული ხელისუფლება მიზანმიმართულად ცდილობდა ქრისტიანობის, როგორც საზოგადოებრივად ორგანიზებული რელიგიის, აღმოფხვრას.

დიოკლეტიანესა და გალერიუსის მიერ გამოცემული ედიქტები ქრისტიანებს უკრძალავდა ღვთისმსახურებას, ანგრევდა ეკლესიებს, ანადგურებდა საღვთისმსახურო წიგნებს და ავალდებულებდა მოქალაქეებს კერპთათვის მსხვერპლის შეწირვას. ასეთ ვითარებაში ქრისტიანის მიერ რწმენის ღია აღიარება სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიმართულ აქტად აღიქმებოდა და უმკაცრეს სასჯელს იწვევდა. ეს იყო დრო, როცა ეკლესია სისხლით ირწყვებოდა და ქრისტეს ერთგულება სიცოცხლის ფასად ფასდებოდა.

ჰაგიოგრაფიული ტრადიციის მიხედვით, წმიდა პეტრე გამოირჩეოდა სარწმუნოების სიმტკიცით, ზნეობრივი სიწმინდითა და ეკლესიური თვითშეგნებით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი სოციალური სტატუსი ზუსტად არ არის დაფიქსირებული (წყაროები სხვადასხვაგვარად მიუთითებენ სამოქალაქო ან სამხედრო სამსახურზე), ერთმნიშვნელოვანია, რომ იგი რომაული სახელმწიფოს იერარქიულ სისტემაში ჩართული პირი იყო, რაც მის მოწამეობრივ აღსასრულს კიდევ უფრო თვალსაჩინოს ხდის. როდესაც ქრისტიანთა დევნა განახლდა, მან აშკარად აღიარა ქრისტე და უარი თქვა კერპთმსახურებაზე. მმართველთა წინაშე იგი მხნედ აღიარებდა, რომ ქრისტეა ჭეშმარიტი ღმერთი და მაცხოვარი, და რომ ვერაფერი და ვერავინ დააშორებდა მას უფლის სიყვარულს.

მისი რწმენა არ იყო მხოლოდ პირადი, შინაგანი დამოკიდებულება, არამედ ეკლესიური აღსარება, რომელიც საჯაროდ, სასამართლო პროცესისას გამოითქვა. წმიდა პეტრესთვის ქრისტეს აღიარება ნიშნავდა არა მხოლოდ დოგმატურ თანხმობას, არამედ სიცოცხლის მთლიან მიძღვნას ღმერთისადმი.

ამის გამო წმიდანი სასტიკ წამებას მისცეს: სცემდნენ, დასცინოდნენ და მრავალგვარ ტანჯვას აყენებდნენ, რათა უარი ეთქვა ქრისტეზე. მაგრამ პეტრე სულიერი სიმტკიცითა და ღვთის მადლით განმტკიცებული, ყველაფერს მოთმინებით იტანდა და მადლობას სწირავდა ღმერთს.

წმიდა პეტრეს დაპატიმრება უკავშირდება ქრისტიანთა დევნის გამკაცრებას 309–310 წლებში.

რომაული სამართლის თანახმად, ქრისტიანს ეძლეოდა არჩევანი:

კერპთათვის მსხვერპლის შეწირვა და თავისუფლება;

უარი და სიკვდილი.

წმიდა პეტრემ უარი განაცხადა ყოველგვარ კომპრომისზე. წყაროები გადმოგვცემენ, რომ იგი მრავალგვარ წამებას დაექვემდებარა — ფიზიკურ ძალადობას, შეურაცხყოფას, საჯარო დამცირებას — რაც მიზნად ისახავდა მისი ნების გატეხვას. ჰაგიოგრაფიული თხრობა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს მის მოთმინებასა და ლოცვით განწყობაზე, რაც ეკლესიის მიერ აღიქმება როგორც ღვთის მადლის მოქმედება ადამიანში.

საბოლოოდ, წმიდა მოწამე პეტრე სიკვდილით დასაჯეს დაახლოებით სამას ცხრა – სამას ათ წლებში, და მან თავისი სისხლით დაამოწმა რწმენა ქრისტეში. ეკლესიამ იგი შეირაცხა წმიდა მოწამედ, როგორც ერთ-ერთი იმ ნათელი მოწმეთაგანი, რომლებმაც დევნის ბნელ ჟამს ქრისტეს ჭეშმარიტება გაანათეს.

ეკლესიისთვის მოწამეობა არ არის მხოლოდ ისტორიული ფაქტი; იგი წარმოადგენს თეოლოგიურ მოვლენას, რომელშიც ადამიანის თავისუფალი ნება და ღვთის მადლი ერთიანდება. წმიდა პეტრეს მოწამეობა ეკლესიის მიერ გაგებულია როგორც ქრისტეს ვნებისა და ჯვრის ნებაყოფლობითი თანაზიარება.

მისი სიკვდილი აღიქმება არა როგორც მარცხი, არამედ გამარჯვება, როგორც ტერტულიანე ამბობს: „სისხლი მოწამეთა — თესლია ეკლესიისა“. წმიდა პეტრეს მაგალითი ადასტურებს, რომ ქრისტიანული რწმენა იმპერიული ძალაუფლების ზეწოლით ვერ განადგურდა, არამედ კიდევ უფრო განმტკიცდა.

წმიდა მოწამე პეტრე ეკლესიამ შეირაცხა წმიდანთა დასში, როგორც ერთ-ერთი იმ მოწამეთაგანი, რომელთა სახელებიც ზოგჯერ მოკლე ცნობებით არის შემონახული, მაგრამ რომელთა სულიერი ავტორიტეტი არანაკლებ მნიშვნელოვანია. ასეთი მოწამეები წარმოადგენენ ეკლესიის „დუმილოვან სვეტებს“, რომელთა სისხლზე აღიმართა ქრისტიანული სამყარო.

მისი ხსენება უკავშირდება დიოკლეტიანეს დევნის მოწამეთა საერთო ლიტურგიკულ ტრადიციას და ხაზს უსვამს ეკლესიის უწყვეტობას ტანჯვისა და გამარჯვების გზით.

წმიდა მოწამე პეტრე წარმოადგენს ადრექრისტიანული მოწამეობის ტიპურ და ამავე დროს უნივერსალურ სახეს. მისი ცხოვრება და მოწამეობა ადასტურებს, რომ ქრისტიანული სარწმუნოება ისტორიულ კონტექსტში ყალიბდებოდა როგორც სარწმუნოება ჯვრისა, რომელიც ადამიანური ძალაუფლების წინაშე თავისუფლებას ამჟღავნებდა. წმიდა პეტრეს ღვაწლი დღესაც რჩება ეკლესიისთვის სულიერი ორიენტირისა და მოწმობის წყაროდ.

GhatGPT

მოუსმინე: