ტროპარი, ხმა 4: უდაბნოს სიყვარულითა და გულის ლოცვით, ქოხთა დამწველო და სულით ცეცხლოვანო, ღირსო მაქსიმე, ამპარტავნება განაქარვე და მადლის ნათელი მოიპოვე; ჰესიქაზმის გზით ღმერთს მიეახლე და ათონი განანათლე; ევედრე ქრისტესა ღმერთსა, რათა შეიწყალნეს სულნი ჩვენნი.

კონდაკი, ხმა 3: სისულელითა ხილულითა სიბრძნე დაფარე, ღირსო მაქსიმე, და დუმილში ღმერთს შეერთდი გულის ლოცვით. შეუქმნელი ნათლის მხილველო და მადლის მატარებელო, აწ ზეცათა შინა ხარ დასვენებული და ევედრები უფალს ჩვენთვის.

ღირსი მაქსიმე კავსოკალივიტი მოღვაწეობდა მეოთხე საუკუნეში — ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და ამავე დროს სულიერად ნაყოფიერ ეპოქაში. ეს იყო დრო, როდესაც პოლიტიკური დასუსტების ფონზე ეკლესიის შიგნით განსაკუთრებული ძალით გამოიკვეთა ჰესიქაზმის მოძრაობა, როგორც პასუხი სამყაროს კრიზისზე. ათონის მთა იქცა ამ მოძრაობის მთავარ ცენტრად.

ჰესიქაზმი, როგორც ლოცვითი და ასკეტური გზა, განსაკუთრებით დაკავშირებულია გულის ლოცვასთან, შინაგან მდუმარებასთან (ისიხია) და ღვთის შეუქმნელი ნათლის ჭვრეტასთან. სწორედ ამ სულიერ სივრცეში ყალიბდება ღირსი მაქსიმეს ღვაწლი.

ღირსი მაქსიმე კავსოკალივიტი ჩვიდმეტი წლის იყო, როცა მშობლიური ოჯახი დატოვა, მონაზვნობა შეიმოსა და მაკედონიის საუკეთესო მოძღვრის ბერი მარკოზის მორჩილი გახდა. მოძღვრის სიკვდილის შემდეგ წმიდა მაქსიმე ასკეტური ცხოვრებით გამორჩეული რამდენიმე მეუდაბნოე მამის ხელმძღვანელობით განაგრძობდა მოღვაწეობას. კონსტანტინეპოლში ჩასული წმიდანი გამუდმებით ვლაქერნის ღვთისმშობლის ტაძარში იმყოფებოდა და თითქმის დაყუდებულის ცხოვრებით ცხოვრობდა. ადამიანთაგან განდიდების საფრთხეს რომ განრიდებოდა და თავისი ღვაწლი დაეფარა, მაქსიმემ სალოსობა დაიწყო. ათონზე ღირსი მამის ათანასეს ლავრაში დამკვიდრდა მორჩილად. იგი აქ, წმინდა მთის მწვერვალზე, ღმერთმა ღვთისმშობლის გამოცხადების ღირსი გახადა. როცა წმიდანმა თავისი ხილვის შესახებ ერთ ბერს მოუთხრო, ამ უკანასკნელმა იგი მოხიბლულად ჩათვალა. ეს უნდობლობა ღვთის რჩეულმა სასიკეთოდ გამოიყენა: ხიბლისა და ამპარტავნების საფარქვეშ დამალა საოცარი ღვაწლი. რომ განემტკიცებინა აზრი თავის შეშლილობის შესახებ. ღირსი მაქსიმე უარს ამბობს სტაბილურ საცხოვრებელზე და ირჩევს უკიდურესად მკაცრ, მოხეტიალე ასკეტურ ცხოვრებას. სწორედ აქედან იღებს იგი ზედწოდებას „კავსოკალივიტი“ — „ქოხის დამწველი“, რადგან ხშირად ანგრევდა ან წვავდა საკუთარ მცირე სენაკებს, რათა არ მიეჯაჭვოს არც ერთ ადგილს და არ შეიქმნას მიწიერი სიმყუდროვე.

წმიდა მთის მამებმა იცოდნენ, როგორი ასკეტური ცხოვრებით ცხოვრობდა წმიდანი, რამდენ ჭირსა და განსაცდელს ითმენდა, მაგრამ ვერ იცვლიდნენ წინასწარ აკვიატებულ აზრს მის შესახებ. ათონზე ჩამოსულმა ღირსმა გრიგოლ სინელმა მოხიბლულად მიჩნეულ ბერთან საუბრის შემდეგ თავისი გაოცება ვერ დამალა და თქვა: ეს ხომ მიწიერი ანგელოზია! ღირსმა გრიგოლმა დაჟინებით სთხოვა მაქსიმეს, შეეწყვიტა სალოსობა და ერთ ადგილზე დამკვიდრებულიყო, რომ სხვებსაც შესძლებოდა მისი სულიერი გამოცდილების გაზიარება.

წმიდანიც დამორჩილდა გრიგოლისა და სხვა ბერების ვედრებას და ერთ გამოქვაბულში დასახლდა, ცნობილი ბერის ისაიას მეზობლად. მაქსიმე წინასწარმცნობელობის მადლით იყო დაჯილდოვებული. მისთვის მიუმართავთ, შემდეგ კი წინასწართქმულის სიზუსტით გაოცებაში მოსულან თვით ბიზანტიის იმპერატორებიც – იოანე პალეოლოგი (1341-1374) და იოანე კანტაკუზენი (1341-1355). წმიდანი უამრავ სასწაულს აღასრულებდა. ერთ წმიდა მამას იგი ჰაერში მოსიარულეც უნახავს.

ღირსი მაქსიმე განეკუთვნება იმ იშვიათ ასკეტთა კატეგორიას, რომლებიც გარეგნულად იუროდივობის ნიშნებს ატარებდნენ, თუმცა შინაგანად იყვნენ ღრმა სულიერი სიბრძნით აღსავსენი. მისი ქცევა ხშირად გაუგებარი იყო თანამედროვეთათვის: უცაბედი გადაადგილებები, სენაკების დანგრევა, სიმკაცრე საკუთარი თავის მიმართ.

ეს არ წარმოადგენდა ქაოსურ ან ექსცენტრულ ქცევას, არამედ იყო ასკეტური სტრატეგია — ამპარტავნებისგან თავის დაღწევა და სრული თავისუფლება ყოველგვარი მიჯაჭვულობისაგან.

ღირსი მაქსიმე ითვლება ჰესიქასტური სულიერების ერთ-ერთ ცოცხალ მოწმედ. მისი ლოცვითი ცხოვრება ეფუძნებოდა იესოს ლოცვას და გულის სრულ მიქცევას ღვთისადმი. ჰაგიოგრაფიული წყაროები აღნიშნავენ მის მიერ ღვთის შეუქმნელი ნათლის ჭვრეტას, რაც ჰესიქაზმის უმაღლეს გამოცდილებად ითვლება.

მისი სულიერი ავტორიტეტი აღიარეს იმ ეპოქის უდიდესმა მამებმა, განსაკუთრებით წმიდა გრიგოლ პალამამ, რომელმაც მაქსიმე წარმოაჩინა როგორც ჭეშმარიტი გამოცდილებითი თეოლოგი — არა თეორიული მსჯელობის, არამედ ღვთის მადლის უშუალო შემეცნების გზით.

მიუხედავად იმისა, რომ ღირსი მაქსიმე გარეგნულად გაურბოდა ადამიანურ დიდებას, მას მრავალი მოწაფე ჰყავდა. ისინი მასთან მიდიოდნენ არა ორგანიზებული სწავლებისათვის, არამედ ცოცხალი მაგალითის სანახავად — თუ როგორ ცხოვრობს ადამიანი, რომელიც სრულად მიენდო ღმერთს.

მისი სულიერი სწავლება გამოიხატებოდა მოკლე შეგონებებში, დუმილში, ლოცვაში და პირად მაგალითში. მაქსიმე იქცა ჰესიქასტური ანთროპოლოგიის ცოცხალ ხატად, სადაც ადამიანი მთლიანად გარდაიქმნება ღვთის მადლით.

ღირსმა მაქსიმემ მხოლოდ სიკვდილის წინ აიღო ხელი განდეგილობაზე და ათანასეს ლავრის მახლობლად დაემკვიდრა, სადაც მიიცვალა 1354 წელს, 95 წლის ასაკში. ეკლესიამ იგი შეირაცხა წმიდანთა დასში, როგორც ღირსი მამა, ჰესიქასტთა მნათობი და ათონის მარგალიტი.

მისი ცხოვრება ეკლესიისთვის რჩება მკაფიო მოწმობად იმისა, რომ ქრისტიანული სიწმინდე არ იზღუდება გარეგანი წესრიგით, არამედ აღესრულება გულის თავისუფლებით, ლოცვითა და სრული თვითგანკარგვით ღვთისადმი.

GhatGPT

მოუსმინე: