ტროპარი, ხმა 4: სარწმუნოების სიმტკიცითა და ასკეტური ღვაწლით, ნიზიბიის მნათობო, ღირსო იაკობ, ეკლესია განამტკიცე და ერესი განდევნე; ლოცვითა შენითა ქალაქი დაიფარე და ქრისტეს ჭეშმარიტება განადიდე; ევედრე ქრისტესა ღმერთსა, რათა შეიწყალნეს სულნი ჩვენნი.

კონდაკი, ხმა 3: ღვთისმოსაობის სვეტო და მწყემსო ბრძენო, ნიკეის კრებაზე სარწმუნოება დაიცავი, ღირსო იაკობ, და ლოცვითა შენითა მტერთა ზრახვანი დაამხე. აწ ზეცათა შინა ხარ დასვენებული და ევედრები ქრისტესა ღმერთსა ჩვენთვის.

ღირსი იაკობი ნიზიბიელი მოღვაწეობდა მეოთხე საუკუნეში — ეპოქაში, როდესაც ქრისტიანობა რომის იმპერიაში კანონიერ რელიგიად ჩამოყალიბდა, თუმცა აღმოსავლეთის საზღვრისპირა რეგიონებში იგი კვლავ მძიმე პოლიტიკურ და რელიგიურ გამოწვევებს აწყდებოდა. ნიზიბია (დღევანდელი ნიზიბინი, მესოპოტამია) წარმოადგენდა სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ქალაქს რომისა და სპარსეთის იმპერიებს შორის, რაც მას ხშირად ხდიდა ომებისა და ალყების ცენტრად.

ამავე პერიოდში ეკლესია შიგნიდანაც განიცდიდა ძლიერ დაძაბულობას — განსაკუთრებით არიანული ერესის გავრცელების გამო. სწორედ ამ ისტორიულ ფონზე ჩამოყალიბდა ღირსი იაკობის ეპისკოპოსური და სულიერი ავტორიტეტი.

ღირსი იაკობ ნიზიბიელი, გეფალელი (სომხეთი) მთავრის ძე იყო. მან კარგი განათლება მიიღო, მაგრამ ამქვეყნიურ მშფოთვარე ცხოვრებაში სულის მისადრეკი ადგილი ვერ ჰპოვა და ნიზიბიის მახლობლად, უდაბურ მთებში განმარტოვდა. აქ მან ფიცხელი ღვაწლი იტვირთა: მხოლოდ მცენარეთა ფესვებით და ნაყოფებით იკვებებოდა, თხის ტყავი ემოსა გაზაფხულს, ზაფხულს და შემოდგომას ღია ცის ქვეშ ატარებდა, ზამთრობით კი გამოქვაბულს აფარებდა თავს; წმიდანს ლოცვაში ათენდებოდა და აღამდებოდა. ამგვარი მოღვაწეობისთვის მას სასწაულმოქმედების და წინასწარმეტყველების ნიჭი მიემადლა. იაკობს სურდა, მთელი ცხოვრება აქ, მთებში გაეტარებინა, მაგრამ, ღვთის ნებით, წარმართების მოსაქცევად და მართლმორწმუნეთა განსამტკიცებლად სპარსეთს მიაშურა. ერთმა სპარსელმა მსაჯულმა უსამართლოდ დაადო მსჯავრი უდანაშაულო ადამიანს. წმიდანი დამწუხრდა და უსამართლობა რომ ემხილებინა, ნამსხვრევებად ქცევა უბრძანა მახლობლად მდებარე მოზრდილ ლოდს. ყველა, ვინც ეს სასწაული იხილა, შეძრწუნდა. მსაჯულმაც შეცვალა განაჩენი.

იმპერატორ მაქსიმიანეს მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს ღირსმა იაკობმა სარწმუნოების მხნე აღსარებით გაითქვა სახელი. მისი სიწმინდე და სულიერი სიბრძნე საფუძვლად დაედო მის არჩევას ნიზიბიის ეპისკოპოსად. ნიზიბიის მცხოვრებლებმა კეთილმსახური ცხოვრებით და სასწაულებით გაბრწყინებული მამა თავიანთ ეპისკოპოსად აირჩიეს (დაახლოებით სამას თოთხმეტ წელს). მშობლიურ ქალაქში დაბრუნებულ და ასეთ მაღალ ხარისხში აყვანილ წმიდანს არ შეუცვლია ცხოვრების წესი, პირიქით, კიდევ უფრო გაამკაცრა ღვაწლი. ეპისკოპოსის ხარისხში იაკობი არა მხოლოდ ადმინისტრაციული მმართველი, არამედ სულიერი მამა და მოძღვარი იყო, რომლის ავტორიტეტი სცილდებოდა საკუთარი ეპარქიის საზღვრებს.

ღირსი იაკობი ეკლესიის ისტორიაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს როგორც მონაწილე. ნიკეის პირველი მსოფლიო კრებისა, რომელიც გაიმართა სამსას ოცდახუთ წელს. კრება მოწვეული იყო არიანობის წინააღმდეგ, რომელიც ქრისტეს ღვთაებრივ ბუნებას უარყოფდა.

ეკლესიური ტრადიცია იაკობს წარმოაჩენს როგორც მართლმადიდებლური სარწმუნოების ურყევ დამცველს, რომელიც მხარს უჭერდა ნიკეის სიმბოლოს ფორმულირებას: „ძე ღვთისა არს ერთარსი მამისა“.

მისი თეოლოგიური პოზიცია ეფუძნებოდა არა მხოლოდ ინტელექტუალურ მსჯელობას, არამედ წმინდა ცხოვრების ავტორიტეტს, რაც კრების მამათა შორის განსაკუთრებულ წონას ანიჭებდა მის სიტყვას.

მღვდელმთავარი იაკობმა ნიზიბიაში გახსნა სკოლა, სადაც თავად მასწავლებლობდა. მაღალი ზნეობით გაბრწყინებული წმიდანის სიტყვები ადვილად აღწევდა მსმენელის გულებამდე. სომხეთის ეპისკოპოსმა გრიგოლმა ღირს იაკობს სთხოვა, წერილობით განემარტა, რა არის სარწმუნოება. პასუხად წმიდა მამამ დაწერა 18 თავისგან შემდგარი თხზულება. მისი ნაწერები გამოირჩეოდა დამაჯერებლობით, აზრის სიცხადით, გულწრფელობით.

ღირსი იაკობის ცხოვრება მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნიზიბიის ქალაქის სპარსელთა ალყებთან (განსაკუთრებით შაპურ მეორის დროს). ეკლესიური წყაროები გადმოგვცემენ, რომ წმიდანი ლოცვითა და მარხვით ამხნევებდა მოსახლეობას და ღვთის შეწევნით ქალაქის დაცვაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.

ჰაგიოგრაფიული თხრობა აღნიშნავს სასწაულებრივ მოვლენებს:

მტრის ლაშქრის დაბნევას;

ბუნებრივი სტიქიების გამოყენებას ქალაქის გადასარჩენად;

და ეპისკოპოსის ლოცვით მოპოვებულ ღვთის შეწევნას.

ეს ეპიზოდები წმიდა იაკობს წარმოაჩენს როგორც ქალაქის მფარველ ეპისკოპოსს, რომლის სულიერი ძალა აღემატებოდა სამხედრო ძალას.

ღირსი იაკობი ნიზიბიელი აერთიანებს სამ ძირითად ტიპოლოგიას:

ასკეტი — მკაცრი პირადი ცხოვრების წესით;

მართლმადიდებლობის დამცველი — ერესთა წინააღმდეგ;

პასტორი და მწყემსი — საკუთარი ერისა და ქალაქის მსახური.

მისი ეპისკოპოსობა წარმოადგენს მაგალითს იმისა, თუ როგორ უნდა შეერთდეს ეკლესიაში დოგმატური სიწმინდე და სოციალური პასუხისმგებლობა.

ღირსი იაკობი მშვიდობით მიიცვალა დაახლოებით სამას ორმოცდაათ წელს. ეკლესიამ იგი შეირაცხა წმიდანთა დასში, როგორც ღირსი მამა და ეპისკოპოსი, რომლის სულიერი მემკვიდრეობა განსაკუთრებით დაფასებულია აღმოსავლურ ქრისტიანობაში.

მისი ხსოვნა უკავშირდება არა მხოლოდ კონკრეტულ ისტორიულ მოვლენებს, არამედ ეკლესიის მუდმივ მოწოდებას — სიწმინდითა და ჭეშმარიტებით მსახურებას.

GhatGPT

მოუსმინე: