ტროპარი, ხმა 4: აღმსარებელო მამაო პეტრე, ჭეშმარიტების მტკიცე მცველო, დევნისა და სიმძიმეთა ჟამს ქართულ ეკლესიას ერთგულად ემსახურე; სიტყვითა და საქმით აღიარე ქრისტე ღმერთი, და სიმდაბლით შეარცხვენე ამპარტავანნი. ამისთვისცა ევედრე უფალსა, რათა დაიცვას ჩვენი სარწმუნოება და აცხოვნოს სულნი ჩვენნი.

კონდაკი, ხმა 3: მტკიცე აღმსარებლობითა და მოთმინებითა ბნელ ჟამს ნათლად გამობრწყინდი, პეტრე მამაო; ეკლესიის ტკივილი გულით იტვირთე და სიმართლისათვის უვნებლად იტანჯე. აწ ზეცად მდგომარე ქრისტეს წინაშე, ევედრე მოგვმადლოს ერთსულოვნება და მშვიდობა.

პეტრე აღმსარებელი, XIX საუკუნის ქართველი სასულიერო პირი და სარწმუნოებისათვის აღმსარებელი იყო. იგი ეკუთვნის იმ თაობას, რომელმაც რუსეთის იმპერიის პირობებში მძიმე ზეწოლის, ეკლესიური თვითმყოფადობის შელახვისა და ეროვნული თვითშეგნების შევიწროების ჟამს შეინარჩუნა მართლმადიდებლური რწმენისა და ქართული ეკლესიის ერთგულება.

მღვდელი პეტრე ხმალაძე დაიბადა ახალქალაქის სანჯაყის სოფელ ბარალეთში ათას შვიდას სამოცდათხუთმეტ წელს.

კლასიკური სასულიერო განათლება არ ჰქონდა მიღებული. მღვდლად ხელდასხმულ იქნა ათას რვაას ერთ წელს და დაინიშნა ბარალეთის ფერისცვალების ეკლესიაში.

მამა პეტრე ხმალაძე ღრმად მოხუცებულობამდე აღასრულებდა მღვდელმსახურებას. ის მსახურობდა აგრეთვე ტოლოშის თეოდორე ტირონის ეკლესიაში, საიდანაც 1848 წელს პირადი განცხადებით, ჯანმრთელობის გაუარესების გამო განთავისუფლდა და გადაყვანილ იქნა იმავე ეკლესიაში მედავითნედ.

მღვდელი პეტრე ხმალაძე თავისი ცხოვრების წესით და მოღვაწეობით ქრისტეს ერთგული მოწაფის ჭეშმარიტი მაგალითია.

პეტრე აღმსარებელი გამოირჩეოდა:

მტკიცე მართლმადიდებლური აღმსარებლობით;

ეკლესიური წეს-ჩვეულებებისა და ქართული საეკლესიო ტრადიციის დაცვისთვის ბრძოლით;

სიმდაბლით, ასკეტური ცხოვრებითა და სულიერი სიფხიზლით.

მისი მოღვაწეობა განსაკუთრებით უკავშირდება იმ ეპოქას, როდესაც ქართული ეკლესია ავტოკეფალიადაკარგული იყო და მრავალი სასულიერო პირი იდევნებოდა ქართული ენისა და წესის ერთგულების გამო. პეტრე ხმალაძე ამ დევნას არ შეუშინდა: მან საჯაროდ აღიარა ჭეშმარიტი სარწმუნოება და ეკლესიის უფლებები, რის გამოც გადაიტანა სხვადასხვა სახის შევიწროება, რის გამოც ეკლესიამ იგი აღმსარებლად შერაცხა.

იგი მოღვაწეობდა იმ ძნელბედობის ჟამს, როდესაც ჯავახეთი ოსმალეთის იმპერიის გავლენის ქვეშ იყო. ახალქალაქი ახალციხის საფაშოს შემადგენლობაში შედიოდა და, ამ დროს, არა თუ ქადაგება, რჯულის შენარჩუნებაც მძიმე იყო. მიუხედავად იმ სიძნელეებისა, რომლებიც არსებობდა იმ პერიოდში, მამა პეტრე, როგორც მის საფლავის ქვაზე წერია: "ქ(რისტ)იანეთა ეკლესი[ი]ს… ერთგული წინამძღვარი", მუსულმანების გაქრისტიანებასაც კი ცდილობდა. 1847 წლის დოკუმენტი გავამცნობს, რომ ვაჟიშვილი ვასილის სანახავად გორის სასულიერო სემინარიაში წასული უკანა გზაზე გაძარცვეს.

საგამოძიებო მასალიდან ირკვევა, როგორ ცდილობდა იგი ერთ-ერთი მძარცველის მოქცევას.

მღვდელი პეტრე ხმალაძის საფლავის ქვის წარწერა ერთგვარი შესაკრებელია მისი, როგორც ქრისტიანობისთვის მებრძოლი, თავდადებული მოძღვრისა:

"ლოდსა ქუჱშე ამის მდებარე არს გვამი მღ(უდლ)ის პეტრე ხმალაძისა, რ(ომელი)ცა ჟამსა მახმედიანთაგან ქრ(ისტიან)ეთა დევნულებისა [ი]ყო შეძლებისამებრ შემვლელი, და რუსეთის მთავრობის მოს[ვ]ლ[ა]სა, ძველთა ქ(რისტ)იანეთა ეკლესი[ი]ს შეწყნარებისა ერთგული წინამძღვარი.

აღმ[ო]მკითხველთაგან შენდობისა არს მ[ო]ქენე, რათა თქ[ჳნ]ც დღესა განკითხვისას მიემთხვინეთ შენდობასა. გარდაიცვალა წლისა 90-სა. სახსოვარი ესე აღაგეს მისთა მმადლობელთა შვილთა".

მამა პეტრე ხმალაძე გარდაიცვალა ღრმად მოხუცებული, 80 წლის ასაკში, სიმსივნით, 1856 წლის 1 იანვარს.

მადლიერმა შთამომავლობამ მას უწოდა: "ჟამსა მახმედიანთაგან ქრისტიანეთა დევნულებისა... ქრისტიანეთა ეკლესიის შეწყნარებისა ერთგული წინამძღვარი."

კარიბჭე:

მოუსმინე: