წმიდა იოანე სქოლასტიკოსი, რომელსაც „სქოლასტიკოსს“ ეწოდება მისი სამართლისა და კანონმცოდნელობის გამო, დაიბადა ანტიოქიაში, მეექვსე საუკუნის დასაწყისში. იგი თავიდანვე გამოირჩეოდა სწავლა-განათლებით — როგორც საერო სამართალში, ისე საღვთისმეტყველო დისციპლინებში. ახალგაზრდობაშივე მსახურობდა სქოლაში, ანუ იმ დროის სამართლის აკადემიაში, რის გამოც მიიღო სახელწოდება „სქოლასტიკოსი“.

წმიდა იოანე სქოლასტიკოსი, კონსტანტინეპოლელი პატრიარქი განათლებით იურისტი იყო. ის ჯერ ხუცესად აკურთხეს, რა დროსაც გამორჩეული სახელი მოიპოვა: კანონიკური ცოდნით, სიწმიდით, უზომო ერთგულებით მართლმადიდებელი სჯულისადმი.

ანტიოქიის ეკლესიაში მას მიანდეს ეკლესიის სამართლის დალაგება და კრებულების შედგენა. იგი წარმოადგენს ერთ-ერთ უდიდეს მცოდნეს წმიდა სამოციქულო და მამათა კანონებისა. იგი გაეცნო სინოდების მასალებს, რაც გახდა მისი მომავალი დიდებული ნაშრომების საფუძველი.

ხუთას სამოცდახუთ წელს, იმპერატორ იუსტინიანე პირველის გარდაცვალების შემდეგ, ბრძენკაცმა და ძლიერმა მეუფემ იუსტინ მეორემ კონსტანტინეპოლის საყდარზე წარადგინა იოანე. მაშინ ეკლესია მძიმე მდგომარეობაში იყო მონოფიზიტური მოძრაობის გამო.

იოანე სქოლასტიკოსმა თავისი სიმშვიდით და სამართლის ცოდნით შეძლო:

დისციპლინის აღდგენა;
მრავალი სქიზმატის ეკლესიაში დაბრუნება;
ეკლესიის კანონების დამკვიდრება იმპერიაში.

წმიდა მამა ხუთას სამოცდახუთ - ხუთას სამოცდაჩვიდმეტ წლებში მართავდა ეკლესიას. ჯერ კიდევ ხუცესობისას მან შეადგინა საეკლესიო კანონები ორმოცდაათ თავად, პატრიარქობის დროს კი ეკლესიასთან დაკავშირებულ სამოქალაქო განკარგულებებს ერთ კრებულში მოუყარა თავი. ამ კრებულზე დაყრდნობით შედგა ნომოკანონი, რომელსაც ეყრდნობა საეკლესიო სამართლისწარმოება. მღვდელმთავარი იოანე არის ავტორი საეკლესიო საგალობლებისა: „რომელი ქერუბიმთა“ და „სერობასა საიდუმლოსა შენისასა“.

იოანეს უდიდესი ღვაწლი არის კანონთა სისტემატიზაცია, რაც ეკლესიამ დღემდე შეინარჩუნა.

მან შექმნა:

1. „Συναγωγὴ κανόνων“ — კანონების კრებული, რომელიც მოიცავდა:

მოციქულთა კანონებს;

I, II, III, IV მსოფლიო კრებების დადგენილებებს;

ადგილობრივ კრებებს;

წმიდა მამათა ეპისტოლეებს.

2. პირველადი ნიმუში „ნომოკანონისა“ — სამოქალაქო და საეკლესიო კანონების გაერთიანება.

ამით იოანემ ერთ წიგნში შეაჯამა:

ქრისტიანული სახელმწიფო კანონები;

ქრისტიანული ეკლესიის კანონები.

ეს ნაშრომი გახდა ბიზანტიური კანონმდებლობის საბაზისო წყარო საუკუნეების განმავლობაში.

წმიდა იოანე სქოლასტიკოსი იყო: მშვიდი, თავშეკავებული, სიბრძნით გამორჩეული, ჩუმი საქმიანი მოღვაწე.

ეკლესიის ტრადიცია მას აღწერს როგორც კაცს, რომელიც „ყველგან სიმართლის ხმალს ატარებდა, ხოლო სიტყვად სიმშვიდეს ჰქონდა“.

იგი ქადაგებდა: სამართალს, ზომიერებას, ერთობას მართლმადიდებლობასა და იმპერიას შორის.

იოანე სქოლასტიკოსი კონსტანტინეპოლის საპატრიარქო საყდარზე 12 წელი იჯდა. დაღლილმა თავისი მიწიერი მსახურება შეწყვიტა 577 წელს, როდესაც მშვიდობით მიაბარა სული უფალს.

„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

მოუსმინე: