კონდაკი, ხმა 6: სულიერისა მის შენისა კადნიერებისაგან შეშინებული ივლტის განდგომილი მაკედონიოს, ხოლო ჩუენ ვედრებით მსახურებისა შენისა აღმასრულებელნი მონანაი შენი მოვილტვით შენდა სიხარულით, ანგელოზთა თანა მზრახველო მელეტო, რომელი იქმენ მახვილი ცეცხლისა ქრისტესა და მოსრენ ყოველნი იგი უღმრთოებისა ნივთნი; ამისთვის გიგალობთ შენ, მნათობსა ყოვლისა სოფლისასა.

წმიდა მელეტი მეოთხე საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი მწყემსი და მართლმადიდებლობის აღმსარებელი იყო. იგი სირიის ქალაქ მელიტენეში დაიბადა კეთილმოსავ და ქრისტიანულ ოჯახში. სიყრმიდანვე გამოირჩეოდა სიმდაბლით, კაცთმოყვარეობითა და შეურყეველი ღვთისმოშიშებით. ახალგაზრდობაში ეწეოდა განმარტოებულ, წყნარ ცხოვრებას, რითაც შემდგომში მოიპოვა დიდი ნდობა და პატივისცემა ერისა და სამღვდელოებისა.

358 წელს წმიდა მელეტი არჩეულ იქნა სებასტიის ეპისკოპოსად. მისი მშვიდი ხასიათი, უბრალოება და პატიოსნება ყველგან შთაბეჭდილებას ტოვებდა. თუმცა იმ დროის ეკლესია ღრმად იყო დაყოფილი არიოზთა მწვალებლობის გამო, და სწორედ ამ ჭიდილში გამოვლინდა მისით მატარებელი სიმართლე და სიმტკიცე.

360 წელს, იმპერატორ კონსტანციუსის გავლენით, მელეტი აირჩიეს ანტიოქიის მთავარეპისკოპოსად. მიუხედავად იმისა, რომ არჩევის მომენტში არიოზელები მას თავიანთი ადამიანად მიიჩნევდნენ, წმიდანი მაშინვე დაუდგა საეკლესიო ჭეშმარიტებას და ღიად უარყო არიოზის მცდარი სწავლება.

მისი ცნობილი სიტყვა სამების შესახებ, რომელსაც იმპერატორიც ესწრებოდა, პირდაპირი აღმოჩნდა: ღმერთი - ერთ არსებაში - სამ ჰიპოსტასში: მამა, ძე და სული წმიდა.

ამით მელეტიმ განარისხა არიოზელები, რომლებიც ცდილობდნენ ეკლესიაში თავისი გავლენის განმტკიცებას, რის გამოც მწვალებელთა მანქანებით სამჯერ განიდევნა კათედრიდან: ჯერ — მელიტენეში, შემდეგ — თრაკიაში და ბოლოს — სომხეთში, სადაც დიდი სიმდაბლით იტანდა ყველა სიმძიმეს, თუმცა ყოველი დაბრუნების შემდეგ ხალხი ენთუზიაზმით ეგებებოდა მას — როგორც ჭეშმარიტ მწყემსს.

არიანელები გარს ერტყნენ კონსტანცის და თავიანთი გავლენის ქვეშ იქცევდნენ. ანტიოქიელი მღვდელმთავარი საოცარი სიმშვიდით გამოირჩეოდა და ცდილობდა, სულიერი შვილები სათნოებითა და კეთილი ზნით აღეჭურვა, რადგან თვლიდა, რომ ამგვარ ნიადაგში ადვილად გაღვივდებოდა ჭეშმარიტი სწავლების მარცვლები.

წმიდა მელეტიმ აკურთხა დიაკვნად წმიდა ბასილი დიდი; მანვე მონათლა და სულიერად მის თვალწინ იზრდებოდა მართლმადიდებლობის დიდი ლამპარი – წმიდა იოანე ოქროპირიც.

კონსტანცის შემდეგ ტახტზე იულიანე განდგომილი ავიდა და ნეტარი მელეტი კვლავ განიდევნა. მას შემდეგ, რაც სამას სამოცდასამ წელს იმპერატორმა იობიანემ კათედრა დაუბრუნა, წმიდა მამამ დაწერა „გადმოცემა სარწმუნოებისა”, რომლის გავლენითაც მრავალი არიანელი მოექცა მართლმადიდებლობაზე.

ანტიოქიის ეკლესია მაშინ დაყოფილი იყო ორ ნაწილად: მართლმადიდებელთა ჯგუფი ორ კანდიდატს უჭერდა მხარს — მელეტისა და პავლინეს. ამის გამო მრავალი წელი გრძელდებოდა განხეთქილება.

მელეტიმ უდიდესი მოთმინებით და სიმშვიდით ერთხელაც არ დააზიანა ეკლესიის მშვიდობა. პირიქით, მუდამ ცდილობდა სიმართლისა და ერთობის მიღწევას.

მას მხარს უჭერდნენ უდიდესი მამები: ბასილი დიდი, გრიგოლ ნაზიანზელი, საბა წმიდა, იოანე ოქროპირი, რომელიც ახალგაზრდობაში მის მსმენელთა შორის იყო და დიდით მოიხსენიებდა წმინდანის სიწმინდით სავსე სიტყვას.

ახალი იმპერატორი თეოდოსი დიდი მელეტეს დიდი პატივით ეპყრობოდა. 381 წელს მოწვეულ II მსოფლიო კრებაზე, რომელიც განამტკიცებდა მართლმადიდებელ სწავლებას წმიდა სამების შესახებ, სწორედ მელეტი იყო კრების წინამძღოლი.

თუმცა მისი მიწიერი ცხოვრებიდან გასვლის დრო უკვე მოახლოებული იყო. კრების მიმდინარეობისას, კონსტანტინოპოლში, მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს.

კრება იმდენად აღფრთოვანებული იყო მის წმინდა ცხოვრებითა და სიმართლით, რომ მას მოიხსენიებდნენ, როგორც მართლმადიდებლობის ბურჯს. წმიდა გრიგოლ ნოსელმა მას სახოტბო სიტყვით მიაგო პატივი.

წმიდა მელეტი დაკრძალეს კონსტანტინოპოლში დიდ პატივით. შემდეგ მწყემსმთავრის პატიოსანი ცხედარი კონსტანტინეპოლიდან ანტიოქიაში გადმოასვენეს.

წმიდა მელეტი იყო: სიმდაბლისა და სიმშვიდის მაგალითი, ჭეშმარიტი აღმსარებელი, ერთობის მშენებელი, სიწმინდისა და პატიოსნების მატარებელი და „მწყემსი კეთილი“, რომელიც ერთიანად სულიერ ოჯახად უყურებდა თავის სამწყსოს.

მისი ქადაგება ანტიოქიაში დღემდე ცნობილია როგორც მოწიწებით აღსავსე და ძალმოსილი, ხოლო მისი ნაქადაგები სიმართლე გადაიტანეს მოწაფეებმა — განსაკუთრებით იოანე ოქროპირმა, რომელიც ბევრ ადგილას მიიჩნევს მელეტის თავის სულიერ მოძღვრად.

„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

მოუსმინე: