ტროპარი, ხმა 4: ამაოი და წარმავალი წუთ-ერთ სოფელი მოიძულე სიყრმით შენითგან, დაუტევენ ქუენანი ხორციელნი გემონი და ზეცისასა ეძიებდი და განმდიდრებულმან ქრისტეს სარწმუნოებითა, უხუად გვასუ უფსკრულთაგან ღმრთისმეცნიერებისაითა, ღირსო მამაო იოანე, ევედრე ღმერთსა დაუცხრომელად ჩუენ ყოველთათვის.

კონდაკი, ხმა 8: ვითარცა ვარსკულავსა ელვარესა გადიდებთ შენ, ღირსო მამაო, რომელი სიყრმითგან საღმრთოსა მეცნიერებასა იწურთიდი და სიბრძნისმოყუარეთა წინამძღურად უცთომელად გზათა ზედა სიმართლისათა გამოუჩნდი ქრისტიანეთა ერისა სიმრავლესა, სახსენებელსა შენსა აღვასრულებთ და ვხმობთ შენდამი: გიხაროდენ, მამაო ყოვლადბრძენო იოანე.

ღირსი იოანე ჭიმჭიმელის შესახებ მეტად მწირი ცნობები მოგვეპოვება: იგი იყო XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ერთ-ერთი გამორჩეული ქართველი მოღვაწე, დიდი საეკლესიო მოღვაწე, მთარგმნელი და ფილოსოფოსი. მისი წარმოშობა უკავშირდება ჭიმჭიმის (სამცხე-ჯავახეთი) მხარეს. ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა საღი გონებით, წიგნიერებითა და სწავლის დაუოკებელი სურვილით. „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანის“ ავტორი წერს, რომ წმიდა დემეტრე მეფის „დიდებითა, სიმხნითა და გუარითა ცხოვრებასა აღმოაჩენს იოვანე ფილოსოფოსისას ჭიმჭიმელისა შესხმა - მოთხრობა“.

იოანემ განათლება პეტრიწონის სალიტერატურო სკოლაში მიიღო. მან თარგმნა რამდენიმე ეგზეგეტიკური ხასიათის თხზულება:

1) „თარგმანებაი ეკლესიასტისაი“ მიტროფანე სმირნელისა;

2) „თარგმანებაი ეკლესიასტისაი“ ოლიმპიოდორე ალექსანდრიელისა;

3) „თარგმანებაი მარკოზის სახარებისაი“ თეოფილაქტე ბულგარელისა;

4) მისივე „თარგმანებაი ლუკას სახარებისაი“.

იგი გამოირჩეოდა: ლოგიკისა და ფილოსოფიის ღრმა ცოდნით, ძველი ბერძნული ფილოსოფიის შესანიშნავი დაუფლებით, საღვთისმეტყველო საკითხებში მკაფიო, ზუსტი და არგუმენტირებული მსჯელობით.

მონასტერში მისვლის შემდეგ იოანე მალე გახდა საძმოს სულიერი მოძღვარი და მასწავლებელი. მას „ფილოსოფოსი“ ეწოდა არა მხოლოდ სიბრძნისა და ცოდნის გამო, არამედ იმ შინაგანი გონივრულობისა და სულიერი გამჭვრეტელობისთვის, რომელიც მის სიტყვებს თან სდევდა.

იოანე ჭიმჭიმელს ახასიათებდა: სიღრმისეული ლოცვა-სიმდაბლე, სხვისადმი ყურადღება და სულიერი გამხნევება, სიჩუმის მოყვარეობა და საკუთარ გულში ღმერთის სულიწმიდის მოქმედებაზე დაკვირვება.

იგი ასწავლიდა წიგნების კითხვას, საღვთისმეტყველო ტექსტების გამართლებულ განმარტებას, ქრისტიანული ფილოსოფიის სწორ გააზრებას. მის გარშემო მრავალი მოწაფე და ბალღი იკრიბებოდა.

გადმოცემით მას სიცოცხლეში ხშირად უთქვამს: „სიბრძნე მაშინ იფურჩქნება, როცა გული დამდაბლდება, ხოლო უმდაბლესი სიტყვაც ბნელდება, თუ გულს სიამაყე დაეუფლება“.

ღირსი იოანე ჭიმჭიმელის თხზულებებს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ქართული სასულიერო მწერლობისათვის. ღირსი იოანეს ფრესკა გამოსახული ყოფილა იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში.

მეთვრამეტე საუკუნის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე, მიტროპოლიტი ტიმოთე (გაბაშვილი) თავის „მიმოსლვაში“ აღწერს ჯვრის მონასტრის ფრესკებს და შარავანდედითა და გვირგვინით გამოხატულ წმიდა მამათა და მოწამეთა შორის ღირს მამას - იოანე ჭიმჭიმელსაც ასახელებს.

მოსე ჯანაშვილი „საქართველოს ეკლესიის ისტორიაში“ აღნიშნავს, რომ იოანე ჭიმჭიმელს გრემში სალიტერატურო სკოლა ჰქონდა, სადაც იგი ფილოსოფიას, ღვთისმეტყველებას, ბერძნულ, ასურულ და არაბულ ენებს ასწავლიდა.

ღირსი მამა იოანე საუკუნის მიწურულს გარდაიცვალა, მშვიდობითა და ღვთის შიშით. საძმომ მას პატივით დაუსაფლავა მონასტერში. მრავალი იღებდა მის საფლავთან ნუგეშსა და შეწევნას, რადგან წმინდანის ლოცვა ძალმოსილი იყო.

„ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.

მოუსმინე: