წმიდა ეპისკოპოსი
ეგნატე (ბრიანჩანინოვი)

სიწმინდის შესახებ

მაშინ, როდესაც ძველი აღთქმა იყო ყოველივეს წარმმართველი, სიძვა მიიჩნეოდა ცოდვად. იგი იყო ცოდვა, შეურაცხმყოფელი ბუნებისა, ბოროტად გამოყენება ბუნების უმნიშვნელოვანესი თვისებისა და დამარღვეველი კანონთა ბუნებისა. იმდენად დიდი იყო ეს დანაშაული, რომ მასში დამნაშავე სიკვდილით ისჯებოდა. ახალ აღთქმაში, ამ ცოდვას, ახალი სიმძიმე შეემატა, ვინაიდან, ადამიანის სხეულმა ახალი ღირსება შეიძინა. ის იქცა ქრისტეს სხეულის ნაწილად და ამიტომაც, სიწმინდის დამრღვევი, ხდება ქრისტეს შეურაცხმყოფელი, წყვეტს მასთან ერთობას და “ასოთა ქრისტესთა” აქცევს “ასოდ მეძვისა” (1კორ.6:15). ამგვარად, მრუში, სულიერი სიკვდილით ისჯება. სიძვის ცოდვაში ჩავარდნილს განეშორება სულიწმინდა; ამ ცოდვაში ჩავარდნილი, სასიკვდილო ცოდვაში ჩავარდნილად ითვლება, ცოდვაში, რომელიც მას გადარჩენის საშუალებას ართმევს, ცოდვაში – რომელიც გარდაუვალი დაღუპვისა და ჯოჯოხეთში მარადიული ტანჯვის გარანტია, თუკი იგი დროულად არ იქნა სინანულით განკურნებული.

რა არის – სიწმინდე? იგი – სათნოებაა, საპირისპირო სიძვის ვნებისა; ეს გახლავთ სხეულის გაუცხოვება ცოდვაში ჩავარდნისა და ყველა იმ მოქმედებათაგან, რომელთაც ცოდვამდე მივყავართ, გონების გაუცხოვება სიძვის ფიქრებისა და ოცნებებისაგან, გულის გაუცხოვება სიძვის შეგრძნებებისა და მიდრეკილებებისაგან, ამას კი, სხეულის ხორციელი ვნებისაგან გაუცხოვება მოჰყვება.

ზოგიერთნი ამტკიცებენ, რომ სიძვის ცოდვაში ჩავარდნა როგორც სხეულით, ასევე, გულითა და გონებით, ერთნაირი სიმძიმისა და მნიშვნელობის მქონე დანაშაულია. თავიანთ მოსაზრებას, ისინი მაცხოვრის სიტყვებზე აფუძნებენ: “ყველამ, ვინც ნდომით შეხედა ქალს, უკვე იმრუშა მასთან საკუთარ გულში”(მთ.5:28). არასამართლიანია მათი მოსაზრება! ეს ძველი აღთქმის მცნებაზე დამატებით ითქვა და მათ მიმართ, ვინც მხოლოდ სხეულებრივ სიძვას მიიჩნევდნენ ცოდვად, ვერ იგებდნენ რა, რომ “გულის-სიტყუანი ბოროტნი”, რომელთაც სიძვის ფიქრებიც მიეკუთვნება, გულისაგან გამოვლენ და შეაგინებენ კაცსა”(მთ.15:19-20) და “განაშორნიან უფლისაგან”(სოლ.1:3), ართმევენ სიწმინდეს – საშუალებას ღმრთის ხილვისა. სიძვის ზრახვებითა და შეგრძნებებით ტკბობა, გულის სიძვაა და წამბილწველია კაცისა, რამეთუ, ის ხდება უუნარო უფალთან ურთიერთობისათვის, სხეულით მრუშობა კი, ცვლილებაა მთელი ადამიანური ბუნებისა სხვა სხეულთან შეერთებით (1კორ.6:16), სრული გაუცხოვება ღმერთთან, ესე იგი სიკვდილი, დაღუპვა. პირველი მდგომარეობიდან რომ გამოხვიდე, უნდა გამოფხიზლდე; მეორე მდგომარეობიდან რომ გამოხვიდე, უნდა აღსდგე და სინანულით ხელახლა დაიბადო.

ზოგიერთის მტკიცებით, ადამიანისათვის შეუძლებელია ხორციელი მონობისაგან და მით უმეტეს, სიძვის ფიქრთა და შეგრძნებათაგან განთავისუფლება და რომ ასეთი მდგომარეობა არაბუნებრივია. უფალი განაგებს ყოველივეს, იგი ჩვენთვის შეუძლებელს, შესაძლებლად აქცევს: ამიტომაც, გულისა და სხეულის სიწმინდის მიღწევა, შესაძლებელი ხდება ადამიანისათვის. ყოველივეს განაგებს უფალი, შემოქმედი ბუნებისა: ამიტომაც, გულის სიწმინდე, არ ეწინააღმდეგება ადამიანის ბუნებას. იგი დაცემული ბუნებისთვისაა არაბუნებრივი; ადამიანური ბუნებისათვის იგი გახლდათ ბუნებრივი მდგომარეობა მისი შექმნისას და შეუძლია კვლავაც ბუნებრივად იქცეს მისი განახლების შემდგომ. შესაძლებელია მისი აღშენება და მოპოვება: პური, ბოსტნეული და ნაყოფის მომცემი ხეები, მიწიდან თავისთავად არ იზრდებიან; არამედ, მიწის სათანადო მომზადების შემდგომ, ირგვება და ითესება სასარგებლო მცენარეები და მაშინ, ისინი განსაკუთრებული სიუხვით ხარობენ და იღებენ ნაყოფს ადამიანთა გამოსაკვებად და დასატკბობად. დაუმუშავებელი მიწა კი, იძლევა მხოლოდ ღვარძლსა და ბალახს, საკვებს საქონლისა და არა ადამიანისა. საჭიროა ღვაწლი: ღვაწლის საგანი კი იმსახურებს იმას, რომ მის აღსასრულებლად, ვიტვირთოთ მეტად მძიმე და შრომატევადი ღვაწლი, რომელიც მის მტვირთველთა მიერვე არის არჩეული. გულისა და გონების სისუფთავეს, წმინდა წერილში, ეწოდება სიწმინდე: “რამეთუ ესე არს ნებაჲ ღმრთისაჲ, სიწმიდე ეგე თქუენი, ამბობს მოციქული, – განშორებად თქუენდა სიძვისაგან: ცნობად კაცად-კაცადისა თქუენისა თავისა თჳსისა ჭურჭელი მოგებად სიწმიდით და პატივით, ნუ ვნებითა გულის თქუმისაჲთა”(თესალ.4:3-5).

ქორწინებაში მცხოვრებთათვის, სიწმინდე, ერთმანეთის ერთგულებაში მდგომარეობს. ქალწულთა სიწმინდე კი, რომლებმაც ქრისტეს მიუძღვნეს თავი, ქრისტესადმი ერთგულებაში. მათ მიემართებათ ჩემი უბადრუკი, მანუგეშებელი, გამამხნევებელი და უტყუარი სიტყვები, – სიტყვები, ნასესხები ჭეშმარიტების სამოძღვროდან: წმინდათაწმინდა სიტყვა უფლისა, განმარტებული წმინდა მამათა მიერ, მათი წმინდა სიტყვითა და გამოცდილებით.

როდესაც უფალმა აკრძალა თვითნებური განქორწინება, რომელიც მოსეს კანონის მიერ იყო დაშვებული და განაცხადა, რომ რომელნი ღმერთმან შეაუღლნა, კაცი ნუ განაშორებნ, გარდა ერთ-ერთი მეუღლის სიძვის ცოდვაში ჩავარდნის მიზეზით მომხდარი განქორწინებისა: მაშინ მოციქულებმა უქორწინებლობის საკითხი წამოჭრეს მაცხოვართან. ამაზე უფალმა მიუგო: “არა ყოველთა დაიტიონ სიტყუაჲ ეგე, არამედ რომელთადა მიცემულ არს…რომელი შემძლებელ არს დატევნად, დაიტიენ”(მთ.19:11-12). და ვინ “შემძლებელ არს დატევნად”? რა ნიშნით უნდა იმსჯელოს თითოეულმა ჩვენგანმა და გააკეთოს დასკვნა საკუთარი თავთან მიმართებით, უქორწინებლობით ცხოვრების უნარიანობასა თუ უუნარობაზე? პასუხი წმინდა მამათა ნაშრომიდან ვისესხოთ: “თქვენი სურვილისამებრ”. “უნარი ეძლევათ უფლისადმი მთელი გულით მთხოვნელთ, ამბობს ნეტარი თეოფილაქტე ბულგარელი: “ითხოვდით, – ამბობს უფალი, – და მოგეცეს თქუენ… რამეთუ ყოველი რომელი ითხოვდეს, მოიღოს” (მთ.7:7-8)”. თხოვნის გულწრფელობა, ამ თხოვნის შესაბამისი ცხოვრებით დასტურდება, ასევე გამუდმებული თხოვნით, თუნდაც რომ, მისი აღსრულება დიდი თუ მცირე ხნით გადაიდოს და ჩვენი სურვილი სხვადასხვა ცილისმწამებლური ცდუნებებით იქნას გარემოცული. პირადი ღვაწლის არსი, რომლითაც ბერი საკუთარი დაცემული ბუნების თვისებათა გამოვლენასა და ცვლილებას ცდილობს, ჭეშმარიტი ნებელობის დამოწმებაა. გამარჯვება და ბუნების ცვლილება კი, ერთარსება ღმერთს ეკუთვნის. “სადაც ბუნება არის ძლეული, ამბობს იოანე კიბისაღმწერელი, იქ დასტურდება მოსვლა იმისა, ვინც აღმატებულია ბუნებაზე”. ბუნებრივ მიდრეკილებებს უფალი ცვლის მათში, ვინც მთელი მის დაქვემდებარებაში არსებული ძალებით დაამტკიცებს თავის გულწრფელ სურვილს, რომ ეს მიდრეკილებანი მასში შეიცვალოს: მაშინ, ღმრთის სული ეხება ადამიანის სულს, რომელიც, იგრძნობს რა მის შეხებას, სრულიად, მთელი ფიქრებითა და შეგრძნებებით დაიწყებს უფლისაკენ სწრაფვას, დაკარგავს რა ხორციელ სურვილთა გამომწვევი საგნების მიმართ ყოველგვარ ინტერესს. მაშინ ახდება მოციქულის სიტყვები: “ხოლო რომელი შეეყოს უფალსა, ერთ სულ არს”(1კორ.6:17). მაშინ თვით სხეული მიისწრაფვის იქითკენ, საითაც მიისწრაფვის სული.

გამოცდილებით დასტურდება და მტკიცდება, რომ საკუთარი ნებისამებრ უქორწინებლობაში მყოფი ადამიანები, სიცოცხლის ბოლომდე იმყოფებოდნენ ამ ნეტარ მდგომარეობაში და შეინარჩუნეს ქალწულება; სხვებმა, ცოლ-ქმრული ცხოვრების შემდეგ, შეინარჩუნეს უბიწო ქვრივობა; სხვები, გარყვნილი ცხოვრებიდან, წმინდა და კეთილგონივრულ ცხოვრებაზე გადავიდნენ; დაბოლოს, ზოგიერთი, მერყევი თავის ნებაში, კვლავ დაბრუნდა მასთან და სინანულით აღიდგინა დაკარგული სიწმინდე. ისინი, ყველანი, არა მხოლოდ განერიდნენ სიძვის ცოდვაში სხეულით ჩავარდნას, არამედ, ომი გამოუცხადეს ვნებისმიერ აზრებსა და შეგრძნებებს, წინ აღუდგნენ მათ, დაამარცხეს ისინი, მიიღეს ღმრთისაგან სიწმინდის თავისუფლება, რომელიც სრულიად უცხოა ცოდვასთან ზიარებისთვის, თუნდაც რომ შეუჩერებელ თავდასხმებს განიცდიდეს მისგან. ამგვარად, როდესაც უამინდობისას მგზავრი კეთილმოწყობილ სახლში შევა, მისთვის უამინდობა სრულდება და იგი ვეღარ ზემოქმედებს მგზავრზე, თუნდაც რომ დიდხანს გაგრძელდეს ან უფრო მეტად იმძლავროს მან. – საყვარელო ძმებო, ბერებო! ნუ ვიქნებით სულმოკლენი და მწუხარენი. ნუ მივაქცევთ ყურადღებას ეშმაკებს, რომლებიც ჩვენ მიერ არჩეული გზის მიმართ უნდობლობას გვინერგავენ; ნუ მივაქცევთ ყურადღებას ადამიანურ მოსაზრებებსა და რჩევებს, რომელნიც უმეცრებით, არაწმინდა და ბოროტი განზრახვით იქნება წარმოთქმული: მივენდოთ ჩვენს უფალს, ღმერთს, რომელმაც აღგვითქვა, რომ შეისმენდა და შეგვეწეოდა, თუკი მისი ერთგულნი ვიქნებოდით. ეს ერთგულება, მისკენ მუდმივი სწრაფვითა და ამ სწრაფვისას ჩვენი გადაცდენის მუდმივი აღიარებით დავადასტუროთ. შეუძლებელია ამ გზიდან დიდმა თუ მცირე გადაცდენამ არ დაგვაბრკოლოს, რაც გვემართება ჩვენი უძლურების, შეზღუდულობის, ბუნების ცოდვით დაზიანების, ჩვენი უხილავი მტრების ბოროტი მანქანებისა და უსასრულოდ გამრავლებულ საცდურთა გამო. დიდხანს არ გაგრძელდება ჩვენი ღვაწლი! დიდხანს არ დავიტანჯებით საკუთარ თავთან ბრძოლით! მალე დადგება ჟამი გარდაცვალებისა, რომელიც მტანჯველი ბრძოლისა და ცოდვაში ჩავარდნის საფრთხისგან გამოგვიყვანს. ჰოი! ოდეს დადგეს ჟამი ესე, რომ მარადისობის კარიბჭესთან, ზეციური მამის გულში ჩასაკრავად გაშლილი ხელები ვიხილოთ და გვესმას: “კეთილ, მონაო სახიერო და სარწმუნოო! მცირედსა ზედა სარწმუნო იქმენ, მრავალსა ზედა დაგადგინო შენ; შევედ სიხარულსა უფლისა შენისასა” (მთ.25:23). ამ ჟამამდე კი, ვიღვაწოთ ვაჟკაცურად, არაფრით არ ვენდოთ საკუთარ სხეულს, საკუთარ უვნებობას, მოჩვენებითსა თუ ნამდვილს. საკუთარ თავზე, საკუთარი სხულის მოკვდინებაზე, უვნებობასა და მადლისმიერ მდგომარეობაზე მინდობილნი, საშინელი საცდურების მსხვერპლნი გამხდარან.

წმინდა ისააკ სირიელი ამბობს: “ვინც საკუთარი ნებით არ განაშორებს თავს ცოდვის გამომწვევ მიზეზებს, მას მისი ნების საწინააღმდეგოდ, იტაცებს ცოდვა”. ეს წესი, მეტად მნიშვნელოვანია მათთვის, ვინც მონასტერული ცხოვრება აირჩია და ვინც დაცემული ბუნების თვისებათა წინააღმდეგ ჩაება ბრძოლაში. ჩვენთვის უმჯობესია სულაც არ ვიხილოთ ის ნაყოფი, რომლის ხმევაზეც უარი ვთქვით. ამიტომაც არის, რომ წმინდა მამათა კანონებისამებრ, მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს ეკრძალებათ მამათა მონასტრებში შესვლა, რასაც დღემდე ვხედავთ ათონის წმინდა მთაზე. იოანე კიბისაღმწერელის ცხოვრებაში ვკითხულობთ, რომ მეუდაბნოე და განდეგილი ცხოვრებით და ადამიანთა სახის ხილვისაგან თავის განრიდებით, საბოლოოდ, სრულიად ჩააქრო საკუთარ თავში ვნებათა ცეცხლი. ყოველი წმინდა მამა, შეძლებისდაგვარად ცდილობდა გარიდებოდა ქალებთან ნაცნობობასა და ურთიერთობას და ეს საქციელი, მათ სულის სახსნელი, ღვთივსულიერი წერილებით გადმოგვცეს. წმინდა მამები, ჭვრეტდნენ რა ადამიანის თვითკმაყოფილებასა და ცუდმედიდობას, არ ენდობოდნენ არც თავიანთ სიწმინდეს, არც ხანდაზმულობას და არც ცოდვის მიმართ უუნარობას. ისინი, ცხოვრების ბოლომდე არ წყვეტდნენ ცოდვის მიზეზთაგან განშორებას: ასეთი განშორება, უძლიერესი იარაღია ცოდვის დასამარცხებლად. როდესაც ღირსი სისო დიდი ძალზედ დამოხუცდა, მაშინ, მისმა მოწაფემ აბბა აბრაამმა, საცხოვრებლად მოსახლეობასთან ახლოს დასახლება შესთავაზა. ამაზე, ოთხმოცდაათი წლის ღირსმა მამამ უპასუხა: “დავსახლდეთ იქ, სადაც ქალები არ იქნებიან”. მოწაფე შეეწინააღმდეგა: “სად არის ისეთი ადგილი, სადაც ქალი არ იქნება, უდაბნოს გარდა?” ღირსმა მამამ უპასუხა: “შვილო, წამიყვანე უდაბნოში ”. ადამიანის კეთილი ნება, საცდურთაგან განშორებით მტკიცდება და უჩვეულო ძალასა და სიმტკიცეს იძენს; და პირიქით, საცდურთან მიახლოვებით, ნელ-ნელა სუსტდება და საბოლოოდ სრულიად უკუღმართდება. ასევე უფრო და უფრო მყარდება ყინვაში ყინული; სითბოს ზემოქმედებით კი დნება და ქრება. ძმანო! ჯერ არს ჩვენთვის განრიდებად ქალთა ნაცნობობისაგან, მით უმეტეს ახლობლისაგან და მათთან ხშირი შეხვედრებისა და საუბრებისაგან. ბუნების დაძლევისაკენ მოსწრაფენო! გაიგეთ, რომ შეუძლებელია ამ გამარჯვების მოპოვება, თუკი გამუდმებით ბუნების ზეგავლენის ქვეშ ვამყოფებთ თავს და აღვძრავთ მის მოქმედებას საკუთარ თავში.

ღირსმა პიმენ დიდმა, სიძვის ვნებით დატანჯულს უთხრა: “თუკი მონაზონი მუცელსა და ენას ალაგმავს და მყუდროებას შეინარჩუნებს, აღარ მოკვდება” იმ სულიერი სიკვდილით, რომელიც ყველა სიძვის ცოდვაში ჩავარდნილს ეწევა. მყუდროებასა და მწირულ ცხოვრებაში, აქ იგულისხმება გონებაგაფანტული ცხოვრებისაგან, თავისუფალი ქცევებისაგან, ბევრი და ხანმოკლე ნაცნობობისაგან განშორება, რომელნიც აღმძვრელია ხორციელ ვნებათა. ღირსი ესაია განდეგილი ამბობდა, რომ სიძვას შემდეგი ხუთი მიზეზი ამძიმებს: მრავლისმეტყველება, ცუდმედიდობა, ბევრი ძილი, თავის მორთვა, ნაყროვანება. სიძვის ვნების გამომწვევ მიზეზთაგან, განსაკუთრებული ძალითა და დამაზიანებლად მოქმედებს ორი: მწირობის დარღვევა და ნაყროვანება. რთულია იმაზე მსჯელობა, თუ რომელია მათგან უფრო დამღუპველი! დამღუპველია ერთიც და მეორეც. რომელიმე მათგანს დამორჩილებული და დამონებული, ვეღარ შეძლებს საკუთარი ბუნების წინააღმდეგ ბრძოლას.

სიწმინდის მისაღწევად, აუცილებელია ორივე მიზეზის ამოძირკვა. განსაკუთრებული ყურადღება, დაუთმე თავის დაცვას უმთავრეს მიზეზთაგან, რომლებიც ვნებას აღვიძებენ, თუმცა, არც მეორეხარისხოვანი მიზეზები უნდა დავტოვოთ უყურადღებოდ და თავი დავიცვათ მათგანაც. მცირე ძალის მქონე მიზეზი, მისდამი მიჩვევითა და მისი უგულვებელყოფით, იძენს გასაკუთრებულ ძალას. მაგალითად: ზოგიერთი მარხულობს, ცხოვრობს განმარტოვებით და მწირულად და უფალს თავისი ბუნების უკეთურებათაგან გათავისუფლებას ევედრება; მაგრამ, ამავდროულად, ცილს სწამებს მოყვასს, კიცხავს, განიკითხავს და დასცინის მათ, – და უფლის შეწევნა განეშორება მათ; ისინი თავისი ნებით მოქმედებენ და ვერ პოულობენ საკუთარი დაცემული ბუნების ცოდვისმიერი ვნებების წინააღმდეგ ბრძოლის ძალას. ერთ საერთო საცხოვრებელში, ცხოვრობდა განდეგილი, სახელად ტიმოთე. მონასტერში მცხოვრები ერთ-ერთი ძმა ცდუნებას აჰყვა. ეს რომ წინამძღვარმა გაიგო, ჰკითხა ტომოთეს, თუ როგორ მოქცეოდა დაცემულ ძმას? განდეგილმა ცდუნებულის გაგდება ურჩია. როდესაც იგი გააგდეს, – საცდური, რომლითაც დაცემული ძმა იყო ძლეული, ტიმოთეზე გადავიდა და საფრთხის წინაშე დააყენა იგი. ტომოთე ცრემლებით ევედრებოდა უფალს შეწევნასა და შეწყალებას. და მას ესმა: “ტიმოთე! იცოდე, რომ ეს საცდური იმიტომ გამოგიგზავნე, რომ შენ მოიძულე ძმაი შენი მისი ცდუნების ჟამს”. ქრისტეს სხეულის ნაწილებს – ქრისტეანებს – ძალზედ ფრთხილად და კეთილგონივრულად უნდა მოვეპყრათ: უნდა ვუთანაგრძნოთ გასაჭირში და მოვკვეთოთ მხოლოდ ისინი, რომლებიც გამოჯანმრთელების არანაირ იმედს არ გვიტოვებენ და ასნებოვნებენ სხვებსაც.

სხეულის სიძვის ცოდვაში ჩავარდნისაგან დაცვა ძალზედ მნიშვნელოვანია: თუმცა, მხოლოდ ეს არ არის საკმარისი იმ ღვთივსათნო სიწმინდისათვის, რომლის მეშვეობითაც ღმერთი იხილვება. ჩვენ, უცილობლად გვაწევს პასუხისმგებლობა სულის, ზრახვებისაგან, ფიქრებისა და ვნებისმიერი შეგრძნებებისაგან გათავისუფლებისა, როგორც ეს ჩვენმა მაცხოვარმა მოგვცა მცნებად. მაკარი დიდი ამბობს: “როგორც ერთი სხეული უწმინდურდება მეორე სხეულთან შერწყმით: ასევე სულიც, ბოროტი და უწმინდური ზრახვების მიღებითა და მათი შეწყნარებით იხრწნება. თუკი ვინმე, ბოროტის შეწყნარებით გახრწნის სულსა და გონებას: სასჯელის ღირსია. საჭიროა როგორც სხეულის ხილული ცოდვისაგან განრიდება, ასევე სულისა უხამსი ზრახვებისაგან: რამეთუ იგი, სასძლოა ქრისტესი.” ცოდვის მიზეზთაგან განშორებით, მათ შორის მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებთან ხშირი და ახლო ურთიერთობისაგან თავის არიდებით, თავისუფალი ქცევისა და გაფანტული ცხოვრების დატევებით, ნაყროვანებისა და სასმელების სმისაგან განშორებით, ფუფუნებისა და თავის მორთვისაგან და კელიისათვის საჭირო საგნებზე უარის თქმით, მოყვასის განკითხვის, ავმეტყველების, დამცინავი საუბრის, ამაოდმეტყველებისა და მრავლისმეტყველების დატევებით, მოვიკვეთთ ვნებისმიერი ზრახვებით, ფიქრებითა და შეგრძნებებით ტკბობის სურვილს. საკუთარი ნებით ნუ გავაღვიძებთ მათ ჩვენში და როდესაც ისინი ჩვენი დაცემული ბუნებისაგან აღმოცენდებიან ან ჩვენი ხსნის მტრების – დემონების მიერ იქნებიან მოწოდებულნი, დაე ვაჟკაცურად განვაგდოთ ისინი. წმინდა ისიქი იერუსალიმელი ამბობს: “არა ყოველმან რომელმან მრქუას მე: უფალო, უფალო, და შევიდეს იგი სასუფეველსა ცათასა, არამედ რომელმან ყოს ნებაჲ მამისა ჩემისა ზეცათაჲსაჲ- ამბობს უფალი(მთ.7:21). მამის ნება კი ასეთია: რომელთა გიყუარს უფალი, მოიძულეთ ბოროტი(ფს.96.10). მაშ ასე: ვივარჯიშოთ იესუს ლოცვაში და მოვიძულოთ მაცდური ზრახვები. ამგვარად აღვასრულებთ უფლის ნებას. “განვიწმიდნეთ თავნი ჩუენნი ყოვლისაგან შეგინებისა ჴორცთაჲსა და სულისა”(2კორ.7:1), გვმოძღვრავს მოციქული.

წმინდა მამები მოგვიწოდებენ “გველს…თავი გავუჭეჭყოთ”(დაბ.3:14-15), რაც ნიშნავს, განვჭვრიტოთ საწყისი ცოდვისა, და განვაგდოთ იგი. ეს ყველა ცოდვისმიერ ზრახვას ეხება, თუმცა, განსაკუთრებით სიძვისას, რომლის თანამზრახველი ჩვენი დაცემული ბუნებაა და ამ მიზეზით, იგი განსაკუთრებულ ზეგავლენას ახდენს ჩვენზე. ღირსი კასიანე რომაელი, ახალდამწყებ ბერს, ცოდვისმიერი ზრახვის მოსვლისთანავე, აღსარებისათვის მოძღვართან მისვლას ურჩევს. ეს მეთოდი შესანიშნავია და იგი საუკეთესოა ახალდამწყებთათვის; თუმცა, ზოგჯერ წარმატებულთათვისაც კი უკიდურასად აუცილებელი და სასარგებლოა ხოლმე, როგორც ყოველგვარი კავშირის მტკიცედ გამწყვეტი ცოდვასთან, რომლისკენაც ჩვენი დასნებოვნებული ბუნება მიისწრაფვის. ნეტარია ის, ვინც ამ მეთოდს საქმით შეასხამს ხორცს! ნეტარია ახლადდამწყები, რომელიც შეიძენს მოძღვარს, რომელსაც თავის ზრახვებს გადაუშლის! ბერებს, რომლებსაც არა აქვთ საშუალება ხშირად მიმართონ მოძღვრებს, მამები ურჩევენ, მაშინვე განაგდონ გონებაში წარმოქმნილი ზრახვა და არ შევიდნენ მათთან არანაირ დისკუსიაში, რამეთუ, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამას აუცილებლად მოჰყვება ციდვით გატაცება, ამიტომ, ისწრაფეთ ლოცვისაკენ. ამ მეთოდს, დიდი წარმატებითა და ნაყოფიერად იყენებდა ღირსი მარიამ მეგვიპტელი, რაც მისი ცხოვრებიდანაც ჩანს. თუკი ვინმე – ამბობს ღირსი ნილოს სორელი, – ყოველი შემხვედრი თავდასხმისას, მტრის მიერ ჩანერგილი ყოველი ზრახვის გამოვლენისას, ცრემლებით შესთხოვს შემწეობას უფალს: ის მალევე შეიგრძნობს სიმშვიდეს, თუკი გონებისმიერად ილოცებს.“როგორც ცეცხლს ძალუძს გაანადგუროს ხეები, ასევეა შესაძლებელი წმინდა ცრემლებით, ყოველგავრი სიბინძურისაგან სულისა და სხეულის განწმენდაც”, ამბობს წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი.

როდესაც განმარტოვებით ვიმყოფებით, სიძვის ზრახვებისა და ოცნებების თავდასხმისას და სხეულის უჩვეულოდ აღძვრისას, მუხლებზე უნდა დაემხო ხატების წინ, მიბაძო მარიამ მეგვიპტელის ღვაწლს და ტირილითა და ცრემლებით შესთხოვო უფალს შეწყალება. გამოცდილებები არ დააყოვნებენ უფლის სიახლოვის მტკიცებასა და მის ჩვენს დაცემულ ბუნებაზე მოქმედების ჭეშმარიტებას: ეს ჩვენ მოგვანიჭებს ცოცხალ რწმენას, ცოცხალი რწმენა კი, შთაგვაგონებს, უჩვეული ძალებით აღგვავსებს და მოგვანიჭებს მუდმივ გამარჯვებებს. არ უნდა გაგვიკვირდეს, თუკი ხანგრძლივი ბრძოლის შემდგომ, რომელსაც მის მსგავსად ხანგრძლივი სიმშვიდე მოჰყვა და ჩვენს ბუნებაში ჯოჯოხეთისა და სიძვისმიერი მიდრეკილებების მოკვდინების განცდა დაბადა, მოჰყვეს კვლავ უსასტიკესი უწმინდურებანი და უგვანი მიდრეკილებებისა და მოძრაობების გაღვიძება სხეულში. უსირცხვილოა ჩვენი მტერი; ის არ შეწყვეტს თავისი ისრების მომართვას უფლის წმინდათა მიმართ: გამოცდილებამ მას დაუდასტურა, რომ ზოგჯერ წარმატებულია მცდელობა და იგი ამსხვრევს და ანადურებს თვით სულიწმინდის ჭურჭლებსაც, როგორც ეს დაემართა მეფე დავითს( მეფსალმუნე), როდესაც საღამოჟამს სამეფო სახლის ბანზე დასეირნობდა(2მეფ.11:2). ჩვენი სხეული – ორგული მეგობარია: მას სურს სხვა სხეული არა მხოლოდ საკუთარი ნება-სურვილით, არამედ სხვისი ბიძგითაც, სურვილით დაცემული სულისა, რომელიც სხვისი სხეულის სიბილწეში ჰპოვებს სიამოვნებას. მოულოდნელად ვლინდება მისი უხამსი, ბილწი და ძალადობრივი მოთხოვნა! ამასთან დაკავშირებით, ღირსი პიმენ დიდი ამბობს: “როგორც მეფის საჭურველთმტვირთველი არის ხოლმე მუდამ მზადყოფნაში: ასევე უნდა იყოს მზად სული სიძვის დემონის წინააღმდეგ”.

ჩვენ შეგვიძლია მხოლოდ გავოცდეთ, თუმცა, ვერანაირად მივბაძავთ ძველი ბერების ცხოვრებასა და ღვაწლს; შეგვიძლია მხოლოდ ვუჭვრეტდეთ მათ, როგორც უფლის სასწაულს და მათ გამო ვადიდებდეთ ღმერთს, რომელმაც უსუსურ ადამიანს გონებამიუწვდომელი ძალა და სიწმინდე მიანიჭა. ასეთ ღვაწლს მიეკუთვნება ბრძოლის ის მეთოდები, რომლებსაც პირველსაუკუნეთა ღვაწლმოსილი ბერები, სიძვის ზრახვებისა და შთაგონებების წინააღმდეგ იყენებდნენ. თავდაპირველად, ისინი არ უწევდნენ წინააღმდეგობას ზრახვებს და უშვებდნენ მათ მცირედ ზემოქმედებას, მათივე სიტყვით “შემოსვლას” და შემდგომ ებრძოდნენ მათ. ღირსი პიმენ დიდი, სანამ სრულყოფილებას მიაღწევდა, თავისი თანამედროვე წმინდა მამების რჩევებითა და დარიგებებით ცდილობდა სრულყოფას. რჩევისათვის იგი პანეთოსზე, მდუმარებაში ცხოვრებ აბბა იოსებს მიმართავდა ხოლმე, ერთხელ პიმენ დიდმა აბბას ჰკითხა: “როგორ მოვიქცე, როდესაც ვნებები მიტევენ? შევეწინააღმდეგო მათ, თუ მივცე შემოსვლის საშუალება? – ბერმა უპასუხა: “შემოუშვი და შეებრძოლე”. ამ პასუხის მიღების შემდეგ, პიმენი დაბრუნდა სკიტში, სადაც მდუმარებაში იმყოფებოდა. ამის შემდგომ, მის სკიტში ერთი ბერი მოვიდა თივაიდიდან; მან ძმებს უამბო: “როდესაც აბბა იოსებს ვკითხე: თუკი ვნებისმიერი ზრახვები შემომიტევენ, შევეწინააღმდეგო მათ, თუ მოვკვეთო ისინი”, მან მიპასუხა:”არავითარ შემთხვევაში არ შემოუშვა ისინი და მაშინვე მოიკვეთე”. აბბა პიმენმა ეს რომ მოისმინა, კვლავ მამა იოსებთან წავიდა პანეთოსზე და უთხრა:”აბბა! მე შენთვის მცირედი გაფიქრებაც კი არ დამიმალავს, მაგრამ შენ მე სხვა რამ მითხარი, თივაიდელ ბერს კი სხვა”. ბერმა უპასუხა: “განა არ იცი, რომ მე შენ მიყვარხარ?”, “ვიცი, – უპასუხა პიმენმა. “განა შენ არ მითხარი, რომ შენთვის მეთქვა ის, რასაც საკუთარ თავს ვეტყოდი? როდესაც ვნებისმიერი ზრახვა შემოგიტევს, მიეცი შემოსვლის უფლება, შემდგომ შეებრძოლე და ამ გზით უფრო დახელოვნდები. მე შენ ეს გითხარი ისე, როგორც ვეტყოდი საკუთარ თავს. მაგრამ, როდესაც ვნებისმიერი ზრახვები შეუტევენ ახალდამწყებებს: მათთვის არ იქნება სასარგებლო მათი მიღება; მათ დაუყოვნებლივ უნდა განაგდონ ისინი”.

თავად პიმენ დიდის პასუხებიდან, როდესაც ის თავად გახდა მონასტრის წინამძღვარი, მსგავსი მდგომარეობიდან გამომდინარე ჩანს, რომ ბერებს, რომლებიც ვნებისმიერი ზრახვებისადმი შემწყნარებლურნი იყვნენ, ეკრძალებოდათ მათი მიღება, ხოლო მათთვის, ვინც ზეციური ცხოვრებით ცხოვრობდნენ, ნებადართული იყო. ამ ღვაწლისმიერი საქმიანობის არსებობა, იმ დროის მონაზვნობის აღმატებული სულიერი წარმატებით იყო განპირობებული: ცხადია, რომ ასეთი ღვაწლისათვის აუცილებელია უვნებობის მდგომარეობა. მოგვიანებით, სავარაუდოდ, არასასურველი გამოცდილებებიდან გამომდინარე, მამებმა ეს საქმიანობა სახიფათოდ მიიჩნიეს და ყველა მონაზვნისათვის აკრძალეს. “ნუ დაუშვებ – ამბობს წმინდა ისააკ სირიელი, – რომ შენმა გონებამ სიძვის ზრახვებისა და ოცნებათა სახით, მიიღოს ხატება და სახეები, რომლებიც ზეგავლენას ახდენენ შენზე, იმ იმედით, რომ ისინი ვერ გძლევენ შენ; რამეთუ ამგვარად, თვით ბრძენნი აღმოჩნდნენ წყვდიადში და დასაცინნი გახდნენ”. ჩვენთვის აუცილებელია მივყვეთ ამ დარიგებას.

უფლის წმინდანთა ცხოვრებაში ვხედავთ, რომ ზოგიერთმა მათგანმა გადაიტანა ხანგრძლივი და მძიმე ბრძოლა სიძვის ზრახვებთან და შეგრძნებებთან და ვნებისმიერი მდგომარეობიდან უვნებობაში გადავიდა. ეს ბრძოლა გამოიარეს არა მხოლოდ იმ მოღვაწეებმა, რომლებიც ადრე გარყვნილ ცხოვრებას ეწეოდნენ, მსგავსად მოსე შავისა და მარიამ მეგვიპტელისა, არამედ ქალწულებმაც, როგორებიც იყვნენ – ღირს სვიმეონი, ქრისტესთვის სალოსი, წმინდა იოანე მრავალვნებული და სხვები. სასტიკმა ბრძოლამ, მათ უმძიმესი და ზებუნებრივი ღვაწლის ტვირთვა შეაძლებინა. და ვინაიდან ღმრთაებრივი ღვაწლი მუდამ თანმდევი და შესაბამისია მოწინავე მწუხარებისა და ღვაწლისა: ხსენებული წმინდანები გახდნენ ღირსნი, მათზედ დაშვებული უჩვეულო ღვაწლისა და სასტიკი ბრძოლის ტვირთვის წილ, მიეღოთ გასაოცარი ღმრთაებრივი ნიჭები. ეს ბრძოლა და ღვაწლი, იყო განსაკუთრებული მოვლენა საკუთრივ მათი მოღვაწეობისას, ამიტომაც, ისინი ვერ გამოდგება ყველა მოღვაწისათვის სრულ სახელმძღვანელოდ. შესაძლბელია და სავალდებულოც, რომ შეძლებისდაგვარად მივბაძოთ ამ ღმრთის მოღვაწეთა ბრძოლისუნარიანობას, სიმტკიცეს, რწმენასა და თავგანწირვას; მაგრამ, საკუთრივ მათი ღვაწლი, დარჩება შეუდარებელი. ზოგადად, ბრძენთაბრძენ მამათა მიერ მიჩნეულია, რომ ბუნების სურვილთა წინააღმდეგ ბრძოლისას, საკვებისაგან თავის შეკავება და სხვა ფიზიკური ღვაწლი, კეთილგონივრული და ზომიერი უნდა იყოს, ეს ღვაწლი, ხორციელი სურვილების ასალაგმად არის მიმართული, მათი დამარცხება კი სიმდაბლითა და ცრემლიანი ლოცვით ხდება, რომელიც მოღვაწისაკენ ღმრთაებრივ მადლს მიიზიდავს. მომეტებული ფიზიკური ღვაწლი, საზიანო უფროა, ვიდრე სასარგებლო, ვინაიდან, ისინი აუძლურებენ რა ფიზიკურ ძალებს, ხელს უშლიან ლოცვითი ღვაწლისა, მგლოვარებისა და მორჩილების საქმეთა აღსრულებას. პატერიკში მოთხრობილია შემდეგი ამბავი: “ეგვიპტეში ერთმა ღმრთისმოსავმა კაცმა, დატოვა თავისი ცოლი და შვილები, მოიკვეთა თავი ერული ცხოვრებისაგან და უდაბნოში განმარტოვდა. მასზედ სასტიკი მრძოლა მოიწია სიძვის დემონისაგან, რომელიც მოგონებებს უნერგავდა თავის ცოლზე. მან ეს აღსარებაში უთხრა მამებს. მამებმა, ნახეს რა, რომ იგი ასკეტი იყო და ასრულებდა ყველაფერს, რაც ნაბრძანები ჰქონდა, სხვადასხვა წმინდანთა ცხოვრებაზე დაყრდნობითა და მათ გამოცდილებათა გათვალისწინებით, უმძიმესი ღვაწლი დააკისრეს მას. ამ ღვაწლისაგან ის იმდენად დასუსტდა, რომ ლოგინად ჩავარდა. უფლის განგებულებით, მასთან მოძღვარი მივიდა სკიტიდან. ეგვიპტურ სკიტში – ასე ერქვა უნაყოფო და ველურ უდაბნოს, რომელიც ალექსანდრიიდან მცირედ მოშორებით მდებარეობდა – მოღვაწეობდნენ ღირსი ბერები, რომლებიც უხვად ფლობდნენ საღმრთო და სულიერი ჭვრეტის ნიჭებს. სკიტელმა მოინახულა უძლურებაში მყოფი და ჰკითხა: აბბა! რა არის შენი ავადმყოფობის მიზეზი? მან უპასუხა: მე დაქორწინებული ვარ, ცოტა ხნის წინ მოვედი უდაბნოში და ბოროტმა სასტიკი ბრძოლა გამიმართა ჩემ ცოლზე ფიქრებით. მე ეს მამებს აღსარებაში ვუთხარი. მათ სხვადასხვაგვარი ღვაწლი დამაკისრეს, რომლებიც წმინდა მამათა ცხოვრებიდან იყო ნასესხები. როდესაც მათი აღსრულება დავიწყე, დავუძლურდი, ღვაწლი კი მძლავრობდა და მძლავრობდა ჩემს სხეულზე. მონათხრობით დაღონებულმა სკეტელმა ბერმა უთხრა: მამებმა, როგორც ძლიერმა მოღვაწეებმა, სწორად გირჩიეს ასე მოქცევა. მაგრამ, თუ გინდა, მიიღე ჩემი მდაბალი რჩევა, მიატოვე ეს ღვაწლი და თავის დროზე ზომიერად მიიღე საკვები, ზომიერად აღასრულე კანონები და მთელი შენი მწუხარება უფალს მიანდე: ის სძლევს მტერს, რომელიც შენს წინააღმდეგ იბრძვის. საკუთარი ძალებით ვერ მოიპოვებ გამარჯვებას ამ ბრძოლაში. ღვაწლში მყოფი ძმა ისე მოიქცა, როგორც სკიტელმა მოძღვარმა ურჩია: რამოდენიმე დღის გასვლის შემდეგ, მან ავადმყოფობისაგან შემსუბუქება იგრძნო და ბრძოლის სიმძიმემაც უკან დაიხია”. სკიტელ ბერს, ღირს აღათონს, სიძვის ვნების შესახებ ჰკითხეს. შეკითხვის ავტორს მან უპასუხა: “წადი და მტვრად შერაცხე შენი ძალები უფლის წინაშე და მოიპოვებ სიმშვიდეს”. მსგავს პასუხსვე იძლეოდნენ ამ საკითხთან დაკავშირებით სხვა დიდი მამებიც. სავსებით მართებულს და ჭეშმარიტს! თუკი ბუნების შეცვლა ხელეწიფება მხოლოდ ღმერთს: მაშინ, პირველქმნილი ცოდვის მეშვეობით განპირობებული დაცემულობის აღიარება და შემოქმედისაგან კურნებისა და ბუნების შეცვლის სიმდაბლით გამოთხოვნა, არის უძლიერესი და უჭეშმარიტესი იარაღი ბუნებასთან ბრძოლისა. ეს იარაღი, მხოლოდ საკუთარ თავზე მინდობით სუსტდება, რომელთანაც გადაჭარბებეულ და საკუთარი ძალებისათვის შეუფერებელ ფიზიკურ ღვაწლს მივყავართ. ღირსი კასიანე რომაელი აღნიშნავს, რომ “ვნებისმიერი განცდები, საჭიროებისამებრ, მძლავრობენ სულზე მანამ, სანამ სული არ შეიცნობს, რომ ეს ბრძოლა მის ძალებს აღემატება, სანამ არ მიხვდება, რომ საკუთარი ძალებითა და შრომით, იგი ვერ მოიპოვებს გამარჯვებას, თუკი არ იქნება შეწევნა და მფარველობა ღმრთისაგან”. ამ წმინდა მამამ, თავისი ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილი სკიტელ ბერებთან დაჰყო და მათი სწავლებებით იყო ნასაზრდოები.

სიწმინდეზე საუბრისას, ჩვენ არსობრივად მნიშვნელოვნად მიგვაჩნია, უბადრუკი სიტყვით მივმართოთ ჩვენი დროის უმეცრებას, რომელიც ასე ამაყობს ცოდნით და დახმარების ხელი გავუწოდოთ მათ, ვინც თავისი უმეცრებით, გაურკვევლობასა, სასოწარკვეთილებასა და მწუხარებაში იხრჩობა და იღუპება. საკმაოდ ბევრნი, მსურველნი ღვთივსათნოდ ცხოვრებისა, სრულ გაურკვევლობაში ვარდებიან, როდესაც მათზე ზრახვები და ხორციელი ვნებისმიერი განცდები იწყებენ მძლავრობას. მათ ისინი შეჰყურებენ როგორც რაღაც უჩვეულოს, რაც არ უნდა ხდებოდეს და ამის გამო სულის უძლურებასა და მღელვარებაში ვარდებიან, ხშირად ღვთივსათნო ცხოვრების მიტოვებასაც გადაწყვეტენ ხოლმე, მიიჩნევენ რა თავს, ამისათვის უუნაროდ. ეს გახლავთ ყველაზე მცდარი შეხედულება საკუთარ თავზე! ჩვენი ბუნება – დაცემულ მდგომარეობაშია. დაცემულ მდგომარეობაში, ხორციელი სურვილები მისთვის ბუნებრივია და შეუძლებელია მისგან არ მომდინარეობდნენ. ასევე არ უნდა გამოიწვიოს გაოცება ზრახვების, ოცნებებისა და ვნებისმიერი განცდების გაჩენამ: ეს – ბუნებრივი აუცილებლობაა. ყოველი ადამიანი მასზეა დამოკიდებული; მაზე იყვნენ დამოკიდებულნი წმინდა ადამიანებიც.

ეს საკმარისი არ არის. სულიერ ცხოვრებაში წარმატებისათვის, უცილობლად საჭიროა, რომ გაჩნდნენ და ამგვარად გამოვლინდნენ ჩვენი ვნებები. როდესაც მოღვაწეში თავს იჩენენ ვნებები: მაშინ იგი ბრძოლას იწყებს მათთან. ბრძოლაში ჩაბმული და მამაცად მებრძოლი, შეძლებს მოიპოვოს გამარჯვება და შეიმკოს გამარჯვების გვირგვინით, სულიწმინდით. ყველა ჩვენს საყვარელ ძმას მოვუწოდებთ, ყურადღებით გაეცნონ წმინდა მამების ცხოვრებისა და მათ ნაშრომებს: და ჩვენ დავინახავთ, რომ უფლისათვის სათნოდ ცხოვრების მსურველმა ყოველმა მოღვაწემ, განვლო წამებისა და შრომის გზა ამ ბრძოლისას, განვლეს ვნებათა ცეცხლი და ცრემლთა მდინარეები და უვნებობის სიმყუდროვეში შევიდნენ. ღირსი აბბა დოროთე, მონასტრული ცხოვრების დაწყებისას, ძალზედ ევნებოდა ხორციელი სურვილების მიერ და ღირსი ბარსანოფი დიდის დარიგებებისა და რჩევების მიხედვით ებრძოდა მათ. დიდი მამის პასუხები, წარმოადგენენ ჩინებულ სახელმძღვანელოს დაცემული ბუნების შეშლილი და გახრწნილი მოთხოვნილებების წინააღმდეგ ვაჟკაცურად გალაშქრებისა. ერთ-ერთ ასეთ პასუხში, ღირსი ბარსანოფი დიდი, საუბრობს საკუთარ თავზე, თუ როგორ ებრძოდა მას სიძვის ვნება ხუთი წლის განმავლობაში. “ხორცისმიერ აღძრული ბრძოლა, ცრემლიანი ლოცვით ხდება ძლეული”. ღირს ანტონი დიდს, როგორც მის ცხოვრებაშია აღწერილი, მომეტებულად ებრძოდნენ სიძვის ზრახვები და ოცნებები. წმინდანთა უმეტესობას, მათი სულიწმინდით განახლებისა და ნეტარი უვნებობის ნავთსაყუდელში დავანების მიუხედავად, უეცრად სწვევიათ უხამსი ვნებები დაცემული ბუნებისა და მთელი რიგი უწმინდური ზრახვებისა და ოცნებებისა, როგორც ეს ღირსი მაკარი ალექსანდრიელის, იოანიკე დიდისა და სხვათა ცხოვრებაში მოხდა. რამეთუ, წმინდა მამები ამბობენ, რომ საკუთარ სხეულს შეიძლება ვენდოთ მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი საფლავში დაედება.

ჩვენ სწორედ იმისათვის მოვდივართ მონასტერში, რომ საკუთრ თავში მალულად არსებული ვნებები აღმოვაჩინოთ და განვაცხადოთ ჩვენ ბუნების ურთიერთობა იმ ბოროტ ძალასთან, რომელსაც იგი თვითნებურად დაემონა. იმიტომაც ვწყვეტთ კავშირს ერულ ცხოვრებასთან, განვეშორებით ადამიანთა საზოგადოებას, ნათესავებს, ქონებას, რათა ვიხილოთ ჩვენი შინაგანი კავშირები და უფლის მარჯვენით ისინი დავარღვიოთ. მეორე ვერ აღსრულდება, თუკი არ შეესხმება ხორცი პირველს. სწორედ მაშინ მივაღწევთ სულიერ სიმდაბლეს, როდესაც საკუთარ თავში დავინახავთ კაცობრიობის დაცემულობას, მის ტყვეობას, დემონებისა და მარადიული სიკვდილის სასტიკ ბატონობას ჩვენზედ; მხოლოდ მაშინ შევძლებთ, მთელი სულით, გულის სიღრმიდან ამოსული ლოცვითა და ცრემლებით შევღაღადოთ უფალს და ასეთი ღაღადით, საკუთარი დაღუპვის ამგვარად გაცნობიერებითა და უმწეო უძლურების განცდით, შევძლებთ ღმრთაებრივი მადლის მოზიდვას. ამგვარად, ჩვენში გამართული ბრძოლები, ჩვენივე სულიერი წარმატების თანამონაწილედ გვაქცევს, თუკი ვიბრძოლებთ ვაჟკაცურად და არ ვიქნებით ძლეულნი სულმოკლეობისაგან. ღირსი აბბა დოროთე მოგვითხრობს ერთი დიდი მოძღვრის სულიერ შვილზე, რომელსაც ხორციელი ბრძოლები ჰქონდა. მოძღვარმა, ხედავდა რა მის ღვაწლს, უთხრა: გსურს, რომ მე ვილოცო უფლის წინაშე, რათა მან შეგიმსუბუქოს ეს ბრძოლა? – სულიერმა შვილმა უპასუხა: მამაო ჩემო! მართალია ვშრომობ, მაგრამ ჩემში ამ შრომის ნაყოფს ვხედავ: ამიტომაც, უმჯობესია უფალს სთხოვოთ, რომ მან ამ ბრძოლაში მომმადლოს მოთმინება. “ასეთია – ჭეშმარიტად მსურველი ხსნისა!” – აცხადებს ღირსი დოროთე თხრობის დასასრულს. ღირსი პიმენ დიდი, დიდი ღვთისმოშიში მოღვაწის, ღირსი იოანე კოლოვის შესახებ ამბობდა, რომ იგი შეწყალებას სთხოვდა უფლს და განთავისუფლებულ იქნა რა ვნებისმიერი სურვილებისაგან, ურღვევ სიმშვიდეში იმყოფებოდა. მაშინ იგი ერთ, სულიერ ცხოვრებაში ძალზედ გამოცდილ ბერთან წავიდა და აუწყა ყოველივე რაც თავს გადახდა. ბერმა უპასუხა: “წადი, და სთხოვე უფალს, დაგიბრუნოს ის ბრძოლები და ის სინანული და სიმდაბლე, რომელიც ამ ბრძოლების შედეგად გქონდა: რამეთუ, სწორედ მათი მეშვეობით წარემატება სული”. ნუ მოგვიცავს დაბნეულობა, სასოწარკვეთა, სიმხდალე, სულმოკლეობა და უდებება, როდესაც ჩვენში სურვილებისა და ვნებების საზარელი ტალღები აზვირთდება ან ძლიერი ქარების მსგავსად გვეკვეთებიან ჩვენ! წინ აღვუდგეთ ცოდვას: ამ ბრძოლით მოვიპოვებთ ცოცხალ რწმენასა და შემეცნებას უფლისას.

ჩვენ საკუთარი თავისგან მოვითხოვთ მისთვის უჩვეულოს და ამით ვვნებთ მას. ამგვარად, მათ, ვინც ეს-ესაა შეუდგა ღვაწლს და ასე ვთქვათ, გაჟღენთილია ვნებებითა და სურვილებით, სურთ, რომ მათში არ იყოს თანაგრძნობა ზრახვების, ოცნებებისა და ხორციელი შეგრძნებების მიმართ. იგი არსებობს; იგი ბუნებრივია; იგი არ შეიძლება არ იყოს; უგუნურებაა – ეძიებდე შეუძლებელს. სურვილები, საჭიროებისამებრ, უნდა ჩნდებოდნენ მათ მიერ დასნებოვნებული ბუნებიდან; მაგრამ, რა ჟამსაც და რა ფორმითაც არ უნდა წარმოჩინდნენ ისინი, ჩვენ უმალ, საკუთარ თავზე იძულებით უნდა შევეწინააღმდეგოთ მათ ზემოთხსენებული მეთოდებით. საკუთარი ბუნების ძლიერი ნების საწინააღმდეგოდ, მხოლოდ გონების უძლური ნების მოქმედებით (რომ.7:23) და ღმრთის სიტყვის ხელმძღვანელობით, გავთავისუფლდეთ საკუთარი თავის ტყვეობისაგან, საკუთარი ძველი კაცისაგან, საკუთარი დაცემული ბუნებისაგნ. “სასუფეველი ცათაი იიძულების”, გვითხრა ჩვენ უფალმა, და მხოლოდ ვინც აიძულებენ საკუთარ თავს, დაიმორჩილებენ რა საკუთარ ცოდვილ ნებას, “მათ მიიტაცონ იგი”(მთ.11:12). მაშინ აშკარა გახდება უფლის მადლისმიერი შეწევნა: და მისი შეწევნის პირველი ნიშანი იქნება “უვნებელი ზრახვა”, როგორც წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი ამბობს, ესე იგი, თანდათანობით, გონებაში ჩნდება გულგრილობა სიძვის ზრახვებისა და ოცნებებისადმი, ნაცვლად მათდამი თანაგრძნობისა, რომლისგანაც მიიტაცებოდა გონება და იძლეოდა მისგან ყოველ ჯერზე და წინააღმდეგობის გასაწევად არ იქნება საჭირო ზედმეტი ძალისხმევის გამოყენება.

ქალწულნო, ანუ თქვენ, რომელთაც სიძვის ცოდვაში სხეულით ჩავარდნით, არ გიგემიათ სულიერი სიკვდილი! გაუფრთხილდით თქვენს ქალწულებას, როგორც ძვირფას საგანძურს: სწორი მონაზვნური ცხოვრების შემთხვევაში, თქვენში არ შენელდება, წმინდა მამების მიერ, ეგრეთ წოდებული, სულიერი მოქმედება, ან სულიწმინდის მოქმედება სულზე. მოქმედება, სულის მიერ განეცხადება სხეულს და გამოცდილებისეულად გვიდასტურებს, რომ ჩვენი სხეული, სულიერი ტკბობისათვის არის შექმნილი, რომ იგი, დაცემის შედეგად, ცხოველურ სიამოვნებათა თანაგრძნობამდე დაეშვა, და რომ ჭეშმარიტი სინანულის გზით, მას შესაძლოა კვლავ დაუბრუნდეს სულიერი სიამეებისადმი სწრაფვის სურვილი. თუმცაღა! ადამიანმა, რომელიც თავისი მრავლისმცოდნეობით იქადის, დაკარგა ადამიანის სხეულის მიერ სულიერის განცდის ცოდნაც კი. ამ უნარების გაჟღერებას, უნდობლობით იღებენ ყურად, როგორც ახალ და უცნაურ სწავლებას. არც ახალია იგი და არც უცნაური! გადახედეთ წმინდა მამათა წერილებს: თქვენ იპოვით მათში ამ სწავლებას. თუკი ჩაუღრმავდებით, თქვენ მას იპოვით წმინდა წერილში.

უფლის მიერ კაცობრიობისათვის მიძღვნილი გამოსყიდვა, აღსავსეა გამოუთქმელი, უხვი წყალობით, რომელიც მათ მიერ დასტურდება; მაგრამ ჩვენ, ვკმაყოფილდებით რა სიტყვების ზედაპირული გაგებით, არ გვსურს შევიძინოთ გამოცდილებისეული ცოდნა, რომელიც მოითხოვს ჯვარცმას (გალ.5:24), და ამით საკუთარ თავს ვაკლებთ ცოცხალ შემეცნებას. იცვლება შეგრძნება გულისა, რომელიც სულიერ ნეტარებასთან ხდება თანაზიარი. ასეთი გული, სიძულვილით ივსება სიამეთმოყვარეობის მიმართ და შესაშური სიმამაცით უწევს წინააღმდეგობას მის სურვილებსა და მიდრეკილებებს და ცრემლებით შესთხოვს უფალს ამ მყრალი ჭაობიდან ამოყვანას.

ღვთის განგებულებით დაქვრივებულნო, მსურველნო ამ მდგომარეობისა ან ვალდებულებით მტვირთველნო! არ შეწყვიტოთ უფლისადმი გულმხურვალედ და სიმდაბლით ლოცვა და იგი მოგმადლებთ თქვენ ძლევას როგორც საკუთარ ბუნებაზე, ასევე იმ უნარებზე, რომლებიც ფესვგადგმულან და ამყარებენ ბუნების ძალასა და უფლებას. ნუ იტყვით უარს საკუთარ თავთან ბრძოლით გამოწვეულ ხანმოკლე მწუხარებაზე: არაფერია ეს მწუხარება იმ ნუგეშთან შედარებით, რომელიც ახლავს ამ ბრძოლაში გამარჯვებას; არაფერია ეს მწუხარება იმ თავისუფლების შეგრძნებასთან შედარებით, რომელიც ამ გამარჯვების შემდგომ დაივანებს სულში.

მრუშობისა და გარყვნილების უფსკრულში მყოფნო! ისმინეთ ხმა, სინანულისაკენ მხმობელი და მიიღეთ მსოფლიოს მკურნალის, უფლისაგან, მის მიერ ბოძებული ყოვლისშემძლე წამალი სინანულისა. ეს წამალი უკვე გამოცდილია. მან მრუშნი უმწიკვლოების ეტალონად და გარყვნილნი წმინდანებად და მართლებად აქცია. ეშმაკის ჭურჭელნი, მან სულიწმინდის ჭურჭლად აქცია, – და უამრავმა მონანულმა ცოდვილმა სულიერი ასპარეზი განუმზადა მოღვაწეებს, რომლებსაც არ ეგემათ ცოდვანი სასიკვდილო. თითოეული ქრისტიანის ღირსება, ჩვენი მხსნელია, და ადამიანთა შორის იგია ღირსებით აღმატებული სხვებზე, რომელმაც ყველაზე მეტად შეითვისა საკუთარ არსებაში მხსნელი.

ქალწულებაში მცხოვრები უამრავი წმინდა მამა, საკუთარ თავს უწმინდურსა და მრუშს უწოდებდა; ესეც არ კმარა! ზოგიერთი მათგანი, სიძვის ცოდვაში ცილისმწამებლური მხილებისას, თავსაც არ იმართლებდა, არადა, თავისუფლად შეეძლოთ ამის გაკეთება და როგორც ნამდვილად დამნაშავენი, სასჯელსა და მწუხარებას განუკუთვნებდნენ თავს. ასეთი ქცევა, შესაძლოა ერთი შეხედვით უცნაური ჩანდეს: იგი ღვაწლის იმ თვისებით განიმარტება, რომლის მეშვეობითაც მიიღწევა წმინდა სისპეტაკე. ამ ღვაწლის მიერ, ძალზედ ნათლად აშკარავდება ბუნების დაცემულობა, მოღვაწისათვის ხელშესახებად დასტურდება, მის მიერ დაცემული ბუნების მოთხოვნილებების მიმართ მორჩილება და ბუნების წიაღიდან უფლის მარჯვენას გამოჰყავს რა, მას არ შეუძლია საკუთარ თავი არ მიიჩნიოს მრუშად. სიწმინდე, მასში უფლის მოქმედებაა და არა ბუნების თვისება და ნაყოფი მისი ძალისხმევისა. საკუთარ თავზე ამგვარი წარმოდგენის შექმნასა და გათავისებაზე, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ღვაწლის ხანგრძლივობა. დარწმუნებით შეიძლება მტკიცება, რომ წმინანნი უფლისა, უფრო მეტად მიიჩნევენ თავს უწმინდურებად და მრუშებად, ვიდრე ისინი, ვინც სხეულებრივი სურვილებით მცხოვრებნი, გამუდმებით სიძვაში იძირებიან. “საკუთარი თავის ამგვარად ხედვიდან გამომდინარე, კაპადოკიის, კესარიის მთავარეპისკოპოსი, წმინდა ბასილი დიდი, სულიწმინდის მატარებელი კაცი, საკუთარ თავზე ამბობს შემდეგს: “არ შემიცვნია მე ქალი, მაგრამ – მე არა ვარ ქალწული”. მგლოვარების განცდის როგორი სიღრმეა ამ სიტყვებში!

უსაზღვრო წყალობამ ღმრთისამ, დაე მიგვაახლოვოს წმინდა სისპეტაკესა და სიმდაბლეს უფლის წმინდანთა. ამინ.

წყარო: http://azbyka.ru
რუსულიდან თარგმნა ქრისტინე დოლბაიამ