წმიდა ამბროსი ოპტინელის ცხოვრება

თ ა ვ ი 15.

მამა ამბროსის სიყვარული მოყვასის მიმართ,
რომელიც გამოიხატებოდა მის მოქმედ ლოცვაში
ღვთის წინაშე, ზებუნებრივი დახმარებით,
სულიერი და ხორციელი სნეულებების კურნებით

„ბევრი შეუძლია მართლის ლოცვას“
მამა ამბროსის მრავალი ადამიანი მიმართავდა თხოვნით, რათა ელოცა მძიმე სნეულებებისაგან განსაკურნებლად. უმეტეს შემთხვევაში მაშინ, როცა სამედიცინო დახმარება უძლური იყო. ასეთ შემთხვევებში ბერი ურჩევდა ესარგებლათ ზეთის კურთხევის საიდუმლოთი, რის შედეგადაც ავადმყოფები ხშირად იკურნებოდნენ. ამასთან ერთად როგორც პირადად, ისე წერილებშიც ის ხსნიდა, რომ ამ წმინდა საიდუმლოთი ადამიანი ყოველგვარი სნეულებისაგან იკურნება და არა აღქმული ცოდვებისაგან, და რომ ამ საიდუმლოს შესახებ ბევრს არასწორად ესმის და სიკვდილამდე გადადებენ ხოლმე მისი მადლის მიღებას. ნებისმიერი დაავადების მოსა-ცილებლად ბერი ურჩევდა ადგილობრივი სასწაულმოქმედი ხატების წინ პარაკლისის გადახდას ან ტიხონოვის მონასტერში აგზავნიდა (კალუგიდან 18 ვერსის დაშორებით) ღვთის რჩეულის ტიხონ კალუგელის თაყვანსაცემად და მის მკურნალ ჭაში განსაბანად. ღვთის რჩეულის წმინდა ლოცვებით იქ მისული მრავალი ადამიანი უმეტესად გამოჯანმრთელებულა. აღსანიშნავია, რომ აქ ნახსენებმა კალუგის ტიხონოვის მონასტერმა ახლახან სახელი გაითქვა ღვთის რჩეულის მიერ აღსრულებული სასწაულებით. 60-იან წლებში ამ სასწაულებზე არაფერი ისმოდა, ამიტომაც მომლოცველები იქ ცოტანი იყვნენ, მაგრამ აი, მამა ამბროსიმ უფრო ხშირად დაიწყო ღირს ტიხონთან ხალხის გაგზავნა, რომელთაც სხვადასხვა სახის – ფიზიკური თუ სულიერი – უძლურებანი ჰქონდათ.

უეჭველია, რომ იგი მთელი გულით ილოცებდა ღირსი მამის წინაშე, რათა მისი მეოხებით უფალს მათთვის წყალობა მოეცა.

სასწაულებრივი კურნებანი უფრო და უფრო გახშირდა, ასე რომ, ბევრი ავადმყოფი უკვე მამა ამბროსის მითითების გარეშე მიდიოდა ტიხონოვის მონასტერში, რათა ელოცათ და განბანილიყვნენ. თავმდაბალი ბერი ასე იმიტომ იქცეოდა, რომ ხალხში თავისი განდიდება შეესუსტებინა. ამის დასამტკიცებლად მოვიყვანთ კერძო შემთხვევას:
ვიღაც მაღალჩინოსანმა, რომელიც 1897 წლის ზაფხულში ჯერ ოპტინის მონასტერს, შემდეგ კი სკიტის ბერს მამა იოსებს ესტუმრა, ამ უკანასკნელს მოუთხრო შემდეგი: ჯერ კიდევ მამა ამბროსის სიცოცხლეშივე ვიღაც სტუმარს ფეხების საშინელი ტკივილი ჰქონია. რადგან არავითარმა სამედიცინო დახმარებამ არ უშველა, ვინმე ნაცნობი მემამულის კუკოლევსკის მეშვეობით, რომელიც მაშინ ოპტინის მონასტრის სასტუმროში ცხოვრობდა, წერილობით მიმართა მამა ამბროსის რჩევისათვის, რა უნდა ეღონა მძიმე ტკივილის შესამსუბუქებლად. ამ პერიოდში გავარდა ხმა – ზადონსკში იგეგმება მოღვაწე პახომის ნაწილების გახსნა და ამიტომ იქ მიწას თხრიან იმ იმედით, რომ მის სხეულს ნახავენ. ბერმა კუკოლევსკის მეშვეობით წერილითვე ურჩია ავადმყოფის ზადონსკში წასვლა და იქ პანაშვიდის გადახდა მოღვაწე პახომის სულის საოხად; აგრეთვე ურჩია მისი საფლავიდან ამოთხრილი მიწა აეღო და მტკივანი ფეხები იმით დაეზილა. სნეულმა ზუსტად შეასრულა ბერის რჩევა და სამედიცინო მკუნალობას დაუქვემდებარებელი ავადმყოფობა მთლიანად გაუქრა: ზადონსკში კი ამასობაში ვერანაირი ნაწილები ვერ იპოვეს.

მამა ამბროსი ყოველთვის ასე დაფარულად არ მოქმედებდა; ღვთისგან ბოძებული მადლით ის უშუალოდაც კურნავდა, რისი მაგალითებიც, შეიძლება ითქვას, რომ ბევრი იყო. აქ მოვიყვანთ ნაწყვეტს ზემოთ ნახსენები ა. ა. შიშკოვას სტატიიდან.

„ვკითხულობ რა სხვადასხვა წერილებს ოპტინელ ბერ მამა ამბროსიზე, არ შემიძლია ვდუმდე მის წინასწარხედვასა და იმაზე, თუ როგორ განმკურნა, რისი მოწმეც პირადად გახლდით. მსგავსი მაგალითები შეიძლება ათასზე მეტი იყოს, რადგანაც ბერი თავის ძალას არცთუ იშვიათად ავლენდა მასთან მომსვლელებთან. ღვთის ამ რჩეულმა სახელი სწორედ ამით გაითქვა: წმინდა სულით, ძლიერი რწმენით და ღვთისა და მოყვასის სიყვარულით. როგორი სიხარული სუფევდა მის პატარა, ვიწრო სენაკში, ოპტინის სკიტსა თუ შამორდინოში! ცრემლების გარეშე არ შემიძლია მოწყალე და მხიარული ბერის სახის გახსენება. 1877 წელს ძალიან დავუძლურდი, ყელის ძლიერი ტკივილი თითქმის ერთი წელიწადი მაწუხებდა მას შემდეგ, რაც პირინეის თოვლიან მთებში გაცივებამ ისეთ მდგომარეობაში ჩამაგდო, რომ სითხეს ძლივს ვყლაპავდი. მაშინ სოფელში ვცხოვრობდი და იქ ვმკურნალობდი. ექიმებმა როცა შემამჩნიეს ავად-მყოფობის გაძლიერება, მირჩიეს წავსულიყავი მოსკოვში, მომეწვია კონსილიუმი და საზღვარგარეთ მეცხოვრა თბილი კლიმატის პირობებში. ამ დროისთვის მეზობელი ტროეკუროვსკის დედათა მონასტერში ჩამოვიდა მოქალაქე კლუჩარევა, რომელიც თავის შვილიშვილებთან ოპტინის მონასტრის სასტუმროში ცხოვრობდა და მამულიც ახლოს ჰქონდა. მან გაიგო ჩემი ავადმყოფობის შესახებ და იმ მონასტრის დედებს შესთავაზა გადმოეცათ ჩემთვის მისი რჩევა – წერილობით მიმემართა ოპტინელ ბერ ამბროსისათვის და მისი ლოცვა გამომეთხოვა, იცოდა რა ბერის ლოცვის სასწაულთ-მოქმედება. მის სიტყვებს თავიდან ყურადღება არ მივაქციე, მაგრამ ვხედავდი ჩემი ჯანმრთელობის გაუარესებას და გადავწყვიტე მიმეწერა ბერისთვის (თუმცა მე მას პირადად არ ვიცნობდი). წერილში ვთხოვდი ელოცა ჩემთვის, სნეულისათვის. მამაომ მალე მიპასუხა: „ჩამოდი ოპტინაში, არ დაეჭვდე, გადაახდევინე მაცხოვრის პარაკლისი, ასევე ღვთისმშობლისა, წმინდა იოანე მეომრისა და წმინდა ნიკოლოზ სასწაულთმოქმედისა“. ოპტინაში წასვლის წინადადებამ ძალიან შემაშინა, რადგან ვიცოდი, რა შორი და ძნელი გზის გავლა იყო საჭირო. მე ხომ უძლურებისგან ვერც ვდგებოდი. „როგორ წავალ,“ – ვფიქრობდი, – მაგრამ სიტყვებმა „არც დაეჭვდე“ განამტკიცეს ჩემი სული, ჩემი ძალა, და მიუხედავად შვილების თხოვნისა და ექიმის მტკიცებისა, რომ არ წავსულიყავი, მოვიწვიე მღვდელი, გადავიხადეთ პარაკლისი და მეორე დღესვე წავედი ეფრემოვაში ნავით; იქიდან რკინიგზით ქალაქ კალუგამდე, შემდეგ კი ცხენებით ოპტინის მონასტერში. ყველგან ვისვენებდი სისუსტისა და დაღლილობის გამო. ოპტინაში მოსვლისთანავე ვთხოვე გაეგოთ სკიტში მამა ამბროსისგან, როდის შემეძლებოდა მასთან მისვლა. მან მიბრძანა დღეს დამესვენა, მეორე დღეს წირვაზე წავსულიყავი და იქიდან კი წირვის მერე მასთან მივსულიყავი. ძლივს დავდიოდი, მაგრამ ყველაფერი შევასრულე მამაოს ლოცვებით, რომლებიც, ეტყობა, მაძლიერებდნენ. როდესაც მე ქალბატონ კლუჩარევასთან ერთად შევედი მამაოს ოთახში, მან (კლუჩარევამ) მუხლებზე მდგარმა ტირილით დაუწყო თხოვნა: „მამაო! განკურნეთ ის, როგორც თქვენ იცით.“ ამ სიტყვებზე ბერი ძლიერ განრისხდა და უბრძანა კლუჩარევას დაუყოვნებლივ დაეტოვებინა იქაურობა. მე კი მითხრა: „მე კი არ ვკურნავ, არამედ ზეციური დედოფალი; მას მიმართე ლოცვით“. ოთახის კუთხეში ღვთისმშობლის ხატი ეკიდა. მერე მკითხა სად მტკიოდა ყელი. მეც ვაჩვენე მარჯვენა მხარე. ბერმა ლოცვით სამჯერ გადასახა ჯვარი მტკივნეულ ადგილს. მეც თითქოს რაღაცნაირად გამოვფხიზლდი. ავიღე ბერისგან კურთხევა და მადლობის გადახდის შემდეგ წავედი იქიდან. მივედი სასტუმროში, სადაც ქმარი და ერთი ნაცნობი ქალბატონი ვ. დ. მუსინი-პუშკინა მელოდებოდნენ. მათ წინ ვცადე პურის ნაჭერი გადამეყლაპა, რომ დავრწმუნებულიყავი, უკეთესად გავხდი თუ არა ბერის დალოცვის მერე. აქამდე არ შემეძლო რაიმე მყარი გადამეყლაპა. და უცებ – რა გახარებული ვიყავი! – მე უმტკივნეულოდ, ძალიან ადვილად შემეძლო მეჭამა ყველაფერი და დღემდე ტკივილს არ შევუწუხებივარ, – აი უკვე 15 წელი გავიდა იმის მერე. როგორ არ გამოვთქვა სამადლობელი ასეთ სათნო, კეთილმყოფელი ბერისადმი ამ საოცარი განკურნების შემდეგ, რათა განვადიდო უხვადმოსიყვარულე ბერი!“

ახლა მკითხველის ყურადღებას შევაჩერებთ ზემოთხსენებული შიშკოვას ნაცნობის ქალბატონ ბარბარე დიმიტრის ასულ მუსინ-პუშკინას მონათხრობზე. აი მისი სიტყვები: „თავს ნებას ვაძლევ გამოვხატო როგორც შემიძლია და ვისაუბრო ღვთის მადლ-მოსილებაზე, რომელიც აღიარებული ოპტინელი ბერის, მამა ამბროსის წმინდა ლოცვებით შეეწია ჩემს ვაჟიშვილს. უღრმესი გრძნობით გულაჩუყებული ვიხსენებ ამ მოსიყვარულე განსვენებულ მლოცველს. 1878 წლის 27 მაისს ჩვენი თოთხმეტი წლის ბიჭი ავად გახდა ჩვენთვის გაუგებარი სნეულებით. მას ყურის, თავისა და ნიკაპის ტკივილი ჰქონდა, მარჯვენა ყურიდან სისხლი სდიოდა და სიცხე ჰქონდა 40 გრადუსამდე. ამასთან ერთად მან ყურთასმენაც დაკარგა. ის ღამით კვნესოდა, ყვიროდა და ტკივილისაგან ბოდავდა. ღამით ზოგჯერ არც ეძინა. ჩვენ ეს ყურის შიგა დაჩირქებას მივაწერეთ და მძიმე შედეგის გვეშინოდა. მოვიწვიეთ ყურის ექიმი გ. ბელიაევი, რომელმაც ავადმყოფის ძირფესვიანად გასინჯვის შემდეგ გამოგვიცხადა, რომ ჩვენს შვილს ძალიან სერიოზული შემთხვევა აქვს, რაც გამოიწვია შუა ყურის ანთებამ და რამაც ყურის ბარაბანი გახვრიტა. ექიმმა დაგვიწყო დამშვიდება, ამბობდა, რომ მისი ახალგაზრდა ორგანიზმი იმედის მომცემია, მაგრამ დიდი მოთმინებაა საჭირო და შორეულ მომავალში იმედია განიკუნება. დაჩირქებას კი ის გამორიცხავდა. ხან გაუძლიერდებოდა ტკივილი, ხან დაუამდებოდა და ორი კვირის შემდეგ ექიმმა გვირჩია შვილი სოფელში გადაგვეყვანა სუფთა ჰაერზე, რადგან ავადმყოფი სისხლნაკლული იყო, საშინლად ფერმკრთალი და უძლური; არ ჰქონდა მადა, რამაც გამოიწვია უხასიათობა და სიბრაზე. ექიმის რჩევას დავუჯერეთ და ვაჟი გადავიყვანეთ სოფელში (მოსკოვის გუბერნიის, მოჟაისკის მაზრაში) და სუფთა ჰაერის ზემოქმედების იმედი გვქონდა. ჩამოსვლის დღესვე ავადმყოფს ტკივილები ისე გაუძლიერდა, რომ მას სახე მთლიანად შეეშალა, თვალებს ძლივს ახელდა და მთელ სახლში ისმოდა მისი ყვირილი. სიცხე, რომელიც მოსკოვში ხშირად ჰქონდა, თითქმის არ განმეორებია, მაგრამ მისი წვალება და სისუსტე ყოველდღიურად იზრდებოდა იმდენად, რომ ავადმყოფს ბალიშიდან თავის აწევაც კი უჭირდა, პატარა ხმაურიც კი უკიდურესად აღიზიანებდა. მისი მდგომარეობა უიმედო ჩანდა, მაგრამ უფალი დიდია და მოწყალე. 24 ივნისს მოსკოვიდან სოფელში ჩემი ქმარი ჩამოვიდა და შემომთავაზა მთელი ოჯახით ოპტინის მონასტერში წავსულიყავით, მოგველოცა და მამა ამბროსისგან კურთხევა და წმინდა ლოცვები გვეთხოვა. როდესაც წავედით, შვილზე ზრუნვა დავავალეთ მასწავლებელსა და ძველ ძიძას. ჩვენი შვილი ორივეს უყვარდა და ჩვენც გვჯეროდა მათი.

26 ივნისს ჩამოვედით ოპტინაში მე, ჩემი ქმარი, ორი ქალიშვილი, ძმისშვილი, ჩვენი გაზრდილი და მოახლე. ყველანი წავედით სკიტში მამა ამბროსისთან და მას ჩვენი შვილის მდგომარეობა მოვახსენეთ; ვთხოვეთ ელოცა ავადმყოფისათვის. მამაომ ღიმილით მშვიდად გვიპასუხა: „არა უშავს, – დაწყნარდით, ყველაფერი ჩაივლის, მხოლოდ ილოცეთ“. ჩვენ ყოველდღიურად მივდიოდით მამა ამბროსისთან და ისეთ გულმოწყალებას იჩენდა, რომ ჩვენთან დიდხანს საუბრობდა და ყველას განგვამტკიცებდა, ამბობდა, რომ „მშობლების ლოცვა მიდის ღმერთამდე: გჯეროდეთ მისი გულმოწყალებისა და ილოცეთ. ის კი თქვენ განუგეშებთ“. ჩვენ ვეუბნებოდით, რომ ჩვენი ცოდვილი ლოცვების იმედი არ გაგვაჩნია და მხოლოდ მის წმინდა ლოცვებს ვესასოებით. მან შეგვაგნებინა, რომ უფალი ჩვენ გაგვახარებდა. ბერის რჩევითა და კურთხევით ჩვენ ოპტინაში კიდევ სამი დღე დავყავით, რათა გვემსახურა და შემდეგ ზაირებაც მიგვეღო. მისმა აღსარებამ ჩვენზე შთაბეჭდილება დატოვა. მარხულობისა და ზიარების შემდეგ, წმინდა პეტრე და პავლე მოციქულების ხსენების დღეს, ჩვენ ჯერ კიდევ მამაოსთან ვიყავით, მისი კურთხევით მასთან ისევ სამი დღე დავრჩით, მიუხედავად იმისა, რომ შვილზე არადამაკმაყოფილებელ ამბებს ვიგებდით. მამაო ყოველდღე გვიმეორებდა: „ნუ გეშინიათ, უფალი განუგეშებთ, ირწმუნეთ მხოლოდ მისი გულმოწყალებისა“.

1 ივლისს მივიღეთ ცნობა შვილზე, რომ მისი აუტანელი მტკივნეული მდგომარეობა ყოველდღე უარესდება და ახლოსაა მისი აღსასრული. ჩვენ გადავწყვიტეთ დაუყოვნებლივ, მამაოს კურთხევის შემდეგ, გავდგომოდით გზას. მაგრამ მამაომ გვაკურთხა გავმგზავრებულიყავით მხოლოდ მეორე დღეს. 2 ივლისს, წირვის დამთავრე-ბისთანავე, დილის 9 საათზე მივედით ბერთან. მან ყველა დაგვლოცა და ალერსიანი სიტყვებით მე და ჩემს ქმარს გვითხრა: „არ შეწუხდეთ და ნუ ღელავთ, იმგზავრეთ მშვიდობით: ღვთის გულმოწყალების იმედი გქონდეთ და ნუგეშცემულნი იქნებით. ილოცეთ, ილოცეთ ღვთის წინაშე! თქვენ გაიხარებთ!“ შემდეგ ორი პატარა ჯვარი მომაწოდა, რომლებიც ქამრებზე იყო ჩამოცმული და ამოძერწილი იყო ლოცვებით: ერთი წმინდა ტიხონ ზადონელისა, მეორე კი – წმინდა ნიკოლოზ სასწაულთმოქმედისა, – ჩემთვის და ჩემი ვაჟისთვის, სიტყვებით: „გადაეცი შენს ვაჟს ჩემი ლოცვა-კურთხევა. წასვლისას ჩვენ ისევ გულმხურვალედ ვთხოვდით ლოცვებს. „კარგი, კარგი, – გვიპასუხა მან და მაშინვე დაამატა, – და თქვენც ილოცეთ“. დაგვლოცა ყველა და შემდეგ გამოგვისტუმრა.

ერთი საათის შემდეგ ჩვენ სახლისკენ გავუდექით გზას, შვილთან. სადგურზე (10 ვერსშია ჩვენი მამულიდან) ჩამოვედით 3 ივლისს, დილის 4 საათზე. მეურმეებმა, რომელნიც ჩვენ ეკიპაჟით გველოდებოდნენ, გადმოგვცეს, რომ ჩვენი წასვლის მერე შვილის ტანჯვა ძლიერდებოდა და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა ყოველდღე უარესდებოდა. განსაკუთრებით 2 ივლისს ის აუტანლად წვალობდა და მისი ყვირილი ყველას აწუხებდა, ვინც კი გაიგონებდა. მთელი დღე არ უძინია, ისევე როგორც წინა ორი ღამე, ძალა მთლიანად გამოეცალა. მასწავლებელსა და ძიძას გადაწყვეტილი ჰქონდათ გავეგზავნეთ მოსკოვში ექიმის მოსაყვანად, როცა მიიღეს დეპეშა ჩვენი ოპტინიდან დაბრუნების შესახებ. ენითაუწერელი მთრთოლვარებით გულდაწყვეტილნი წავედით სადგურიდან. მე ირგვლივ არაფერს ვგრძნობდი. შინაგანად თითქოს ყველაფერი მოკვდა, რაღაცნაირმა საშინელმა გრძნობამ სულში შეძრომა დაიწყო და შემიპყრო. მე არ მჯეროდა, რომ ის უარესად იქნებოდა, მაგრამ ამავდროულად მეშინოდა არ მომკვდარიყო, რითაც შეწყდებოდა კიდეც მისი წვალება, ამას მიემართებოდა მამაოს სიტყვა: „ყველაფერი გაივლის“. ორი ვერსის დაშორებით ჩვენს მამულში მისვლამდე ეკიპაჟი გაჩერდა და ფიქრიც შევწყვიტე. ჩვენი ბიჭის გამზრდელი მთელი სისწრაფით მოექანებოდა ჩვენსკენ და მე ვიფიქრე, რომ ყველაფერი დამთავრდა, ის უკვე აღარ იყო ცოცხალი… მაგრამ გამზრდელმა, რომელსაც ჩვენი ავადმყოფი ჩავაბარეთ, უჩვეულო სიხარულით გამოგვიცხადა, რომ ჩვენს შვილს რაღაც არაჩვეუ-ლებრივი ან კრიზისი (მან ასე დაარქვა) შეემთხვა და ის ახლა სრულიად ჯანმრთელია. „ჯანმრთელი?“ – ყურებს არ ვუჯერებდი. – „დიახ, – გაიმეორა მან, – დიდება უფალს, დიმიტრი აბსოლუტურად ჯანმრთელია“. მან მოკლედ გადმოგვცა, სასწაულებრივად თუ როგორ გამოჯანმრთელდა: წვალებით გატარებული 2 ივლისის დღე-ღამის შემდეგ მომაკვდავმა ბიჭმა, დაუძლურებულმა და დაძაბუნებულმა, ღამის 11 საათისათვის ღრმად დაიძინა. ეძინა მშვიდად და წყნარად. დაახლოებით საათ-ნახევარი. როდესაც გაიღვიძა, სრულიად ჯანმრთელი, მღვიძარე და ძლიერი იყო. ყურიდან დენა შეუწყდა და სმენაც დაუბრუნდა, მხოლოდ სიფერმკრთალე შერჩა: „ახლა ის უკვე დგება, – დაამატა დასასრულს გამზრდელმა, – თავისით იცვამს და უნდა ფეხზე დაგხვდეთ. ის ძალიან გახარებულია, რომ თქვენ დაბრუნდით“. ძნელი გადმოსაცემია ის, რაც დაგვემართა ამ ამბის შეტყობის შემდეგ. სიხარულისა და ღვთისადმი მადლიერების ცრემლები იღვრებოდა ჩვენი თვალებიდან. სულში მხურვალედ ვადიდებდით ღმერთს და სიყვარულით მლოცველ მამა ამბროსის. ყველაფერი გაგვახსენდა: ჩვენი შვილის საშინელი ტანჯვა ხუთი კვირის განმავლობაში. მას ადგომა კი არა, ბალიშიდან თავის აწევაც კი არ შეეძლო; სმენის დაკარგვა, უძილო ღამეები, კვნესა და მტკივნეული ყვირილი, და ბოლოს, ჩვენი მოწამებრივი ყოფნა მისი სიცოცხლის გამო. სწორედ აქ გაგვახსენდა დამამშვიდებელი, მანუგეშებელი სიტყვები მამა ამბროსისა, ჩვენი კეთილისმყოფელისა. ენითაუწერელი მადლიერება ავსებდა ჩვენს გულებს. ეს არ ყოფილა უბრალო გრძნობები, მაგრამ იყო აუხსნელი სულიერი აღტაცება: ჩვენ გვეჩქარებოდა სახლში. ჩვენ კი არ მივდიოდით, მივფრინავდით. როდესაც ჩვენი სახლის დიდ დარბაზში შევედით, მიტიას კარი გაიღო და ზღურბლზე გამოჩნდა ჯერ კიდევ ფერმკრთალი, მაგრამ ჯანმრთელი და მხიარული ჩვენი შვილი. მას თეთრი ნაჭრებით ჰქონდა თავი შეხვეული. ამ წუთებში ის მაგონებდა მკვდრეთით აღმდგარ ლაზარეს. ის მხიარულად გადაგვეხვია და ერთმანეთისადმი შეკითხვები არ მთავრდებოდა. მე გადავეცი ჩამოტანილი ჯვარი, რომელიც მას მამა ამბროსიმ გამოუგზავნა. მიტია ემთხვია მას და მოკრძალებულად გაიკეთა. ამ დღიდან მისი ძალები უფრო და უფრო მტკიცდებოდა, მადაც დაუბრუნდა, ყურიდან დენა არ განმეორებია, სმენაც ორივე ყურში ერთნაირად მოუვიდა და კარგი ჰქონდა. ერთი კვირის შემდეგ მას უკვე შეეძლო გონებრივად დატვირთულიყო და ცხენზეც შემჯდარიყო. დაიწყო გამოცდებისთვის მომზადება, რომელიც ავადმყოფობის გამო აგვისტოსთვის გადაიდო. აგვისტოს დასაწყისში ჩვენმა ვაჟიშვილმა კარგად ჩააბარა გამოცდა (სამხედრო გიმნაზიის IV კლასში). იმავე თვის 25-ში ჩვენ ვაჟიშვილთან ერთად გავემგზავრეთ ოპტინის სავანეში და მასთან ერთად ჩავედით მამა ამბროსისთან, ჩვენს ძვირფას ბერთან. იგი ჩვენს შვილს მოეფერა და რამდენიმეჯერმე საკუთარ სენაკში შეიყვანა. იმავე წელს ჩვენ მოვიწვიეთ ექიმების კონსილიუმი და გ. ბელიაევმა დიდი ხნის გასინჯვის მერე ვერ გაიგო, თუ რომელ ყურში ჰქონდა ბარაბანი გაჭედილი. მხოლოდ იმის მერე, რაც ჩვენ მივუთითეთ მარჯვენა ყურზე, მან შენიშნა პატარა ნაჭდევი და აღიარა, რომ ეს ზებუნებრივი საქმეა. აი, სრულიად ჭეშმარიტი, თუმცა შეიძლება არასრულყოფილი გადმოცემა იმ სასწაულისა, რომელიც ჩვენს ოჯახში მოხდა ძვირფასი ოპტინელი ბერის, მშობლიური ადამიანის, მამა ამბროსის ლოცვებით. მისი ხსოვნა არასოდეს ამოიშლება ჩვენი მადლიერი გულებიდან. ბარბარე მუსინა-პუშკინა“.

გთავაზობთ კიდევ რამდენიმე ამბავს, რომლებიც სხვადასხვა პირებისგან მოვიპოვეთ. მათ სნეულებათა კურნება მიიღეს მამა ამბროსის წმინდა ლოცვების შედეგად. ეს სნეულებები ან უკიდურესად საშიში, ან მოურჩენელი იყო.

მოსკოველი მასწავლებელი მ. პ., რომელსაც ბერისადმი დიდი რწმენა ჰქონდა. მისი ერთადერთი ვაჟიშვილი, მუცლის ტიფით დაავადებული, სიკვდილის მოლოდინში იყო. დედა წავიდა ოპტინაში და შეეხვეწა მამა ამბროსის, რათა ელოცა მისი ვაჟიშვილისათვის. „ვილოცოთ ერთად“, – უთხრა მას ბერმა და ორივე მუხლებზე დადგა. რამდენიმე დღის შემდეგ დედა დაბრუნდა შვილთან, რომელიც მას ფეხზე დახვდა, იმ მომენტში, როდესაც ბერი მასზე ლოცულობდა, მყისიერად გამოჯანმრთელდა. ისევ იგივე ქალბატონი, უკვე გამოჯანმრთელებული ვაჟიშვილით, 1881 წლის ზაფხულში ჩავიდა ოპტინაში და იქ უფრო დიდი ხანი დაჰყო, ვიდრე ფიქრობდა. მისი ქმარი, რომელიც სამხრეთის გუბერნიებში იმყოფებოდა, წუხდა მათზე. ბოლოს და ბოლოს, დეპეშით შეატყობინა, თუ როდის გამოუგზავნიდა სადგურზე ცხენებს. მ. პ. წავიდა ბერთან გამოსამშვიდობებლად. მამა ამბროსი განსაკუთრებული მიზეზის გარეშე არავის არ აყოვნებდა და უთხრა, რომ წასვლაზე არ აკურთხებს. მან დაიწყო იმის დამტკიცება, რომ არ შეუძლია ოპტინაში ცხოვრება. ბერმა კი უთხრა: „მე დღეს წასვლაზე არ გაკურთხებთ, ხვალ დღესასწაულია, წირვაზე დადექით და მერე ვნახოთ“. ქალბატონი დაბრუნდა სასტუმროში, სადაც მისი მომლოდინე ბიჭი ძალიან უკმაყოფილო იყო მამაოს გადაწყვეტილებით, მით უმეტეს, არანაირი მიზეზი დარჩენისა არ ჰქონდა. მაგრამ დედამ ბერს დაუჯერა. მეორე დღეს მამაომ უთხრა: „ახლა, ღვთით, გაემგზავრეთ“. კურსკთან გაიგეს, რომ ის მატარებელი, რომლითაც ისინი გუშინ უნდა გამგზავრებულიყვნენ, კუკუევსკის კატასტროფაში მოხვდა.

ქალაქ ლივენის მემამულე ვერა ლეონტის ასული ვასილიევამ წერილით ამცნო ოპტინის არქიმანდრიტ ისააკს, რომ სამი წელია მარცხენა გვერდი სტკივა. ექიმებიც მკურნალობდნენ, მაგრამ უშედეგოდ. 1887 წლის ივნისში ოპტინაში ყოფნისას მან მამა ამბროსის ჰკითხა: „რით იმკურნალოს?“ ბერმა უბრძანა – მიეცათ მისთვის ქაღალდი და ფანქარი და იქვე ჩაუწერა რომელიღაც ბალახი, რომელიც მას აფთიაქში უნდა შეეძინა და დაელია. მან დაუჯერა ბერს და გამოჯანმრთელდა. იმავე წერილში ვასილიევამ დაამატა, რომ ის კიდევ იყო ერთ დროს ასეთ მდგომარეობაში, მაგრამ ბერის ლოცვებმა გადაარჩინეს. კიდევ: მის ქმარს შიგნეულობის დაავადება ჰქონდა: კუჭის და ნაწლავებისა და აი ნახა მან (ცოლმა) სიზმარში, თითქოს მოვიდა ბერთან და ითხოვდა, თუ რით ემკურნალა მის ქმარს. მამაომ სამჯერ უთხრა დაელია კამის ნაყენი. სიზმარში მიღებული რჩევის მიხედვით მისმა ქმარმა კამის ნაყენის სმა დაიწყო და უკეთესად გახდა.

ტამბოვის გუბერნიის ლებედიანსკის მაზრის სოფელ მონაენკოვაში მცხოვრები სახელმწიფო გლეხი ანისია მონაენკოვა წელისა და მუცლის ქვედა ნაწილის ტკივილით იტანჯებოდა. მას არც სიარული შეეძლო და არც წოლა. სამედიცინო საშუალებები არ შველოდნენ. აკუშერების აზრით, მას შინაგანი კიბო ჰქონდა და ურჩევდნენ მოსკოვში წასულიყო ოპერაციის გასაკეთებლად, თუ მას, რა თქმა უნდა, სიცოცხლე უნდოდა. მაგრამ ის ჯერ მამა ამბროსისთან წავიდა, რომ მისი კურთხევით წასულიყო. მამაომ მალე მიიღო. „ბრიყვო! – უთხრა ბერმა, – რა გინდა მოსკოვში? მე ბალახებს მოგცემ“. მალე ვიღაც ბერის ხელით გამოუგზავნა ბალახები. მან დაიწყო მათი მიღება და გამოჯანმრთელდა.

1898 წელს ოპტინელი მღვდელ-მონაზონი ბენედიქტეს სიცოცხლეში რიაზანელმა თავადიშვილმა ქალწულმა მარიამ ტიმოთეს ასულმა ტურჩანინოვამ გადასცა წერილი, სადაც ის წერდა, რომ ბავშვობიდან აწუხებდა ცხვირიდან სისხლდენა, მაგრამ 1890 წელს განკურნა მამა ამბროსიმ.

ერთხელ ზაფხულში, ჰყვებოდა ოპტინელი ბერი პამვო, მომიხდა კიევში ყოფნა. უკან დაბრუნებისას დამეწია მღვდელი თავისი მეუღლითურთ და 11-იოდე წლის ბიჭით. მამა ამბროსიზე საუბრისას მღვდელმა მამა იოანემ თქვა, რომ მისი სამრევლო სადგურ პოდბოროკიდან არცთუ ისე შორსაა, სოფელ ალოპოვში, და რომ მისი ბიჭი მამა ამბროსის წმინდა ლოცვებითაა დაბადებული. მღვდლის ცოლმაც დაადასტურა ქმრის ნათქვამი. „სრული ჭეშმარიტებაა, – მითხრა მან, – ჩვენ შვილები არ გვყავდა. დამწუხრებული ვიყავით და ხშირად ჩავდიოდით მამა ამბროსისთან, რომელიც გვანუგეშებდა და გვეუბნებოდა, რომ ლოცულობს ჩვენზე. შემდეგ შეგვეძინა ეს ბიჭი, სხვა შვილი არ გვყავს“. მღვდელი კი მოჰყვა შემდეგი: „ერთხელ ჩვენს ვაჟიშვილს თვალი ასტკივდა. მე და ჩემმა ცოლმა კოზელსკში წავიყვანეთ, წინასწარ ოპტინაში შევიარეთ და მამა ამბროსისთან მივედით. ბერმა დალოცა ბიჭი და დაუწყო მტკივან თვალში მსუბუქად ჩარტყმა. მე შიშით თმა ყალყზე დამიდგა, მეგონა, ბერი თვალს დაუზიანებდა. დედამ ტირილი დაიწყო. და რა მოხდა? ბერის შემდეგ სასტუმროში მივედით და ბიჭმა გამოგვიცხადა, რომ თვალი აღარ სტკივა. მადლობა მოვახსენეთ მამაოს და ღვთის დიდებით დავბრუნდით სახლში“.

სკიტის ბერი ნესტორი თავის თავზე ჰყვებოდა:
„1873 წლის 1 დეკემბერს ზოგიერთ ძმასთან ერთად აღვიკვეცე. ამ დღიდან თავისი სულიერი ხელმძღვანელობის ქვეშ ამიყვანა მარადმოსახსენებელმა ბერმა, ნეტარმა მამა ამბროსიმ. იმავე წლის მაისში მე მინდოდა წავსულიყავი სამშობლოში. ამ საქმის მშვიდობიანად წარმართვისათვის წავედი ჩვენი მარადმოსახსენებელი ბერების საფლავზე, რომელთა ლოცვასაც ჩემი სულიერი მოძღვრის რჩევით ყოველთვის ვითხოვდი საჭიროებებსა და განსაცდელებში, განსაკუთრებით ავადმყოფობისას. შემდეგ წავედი წინამძღვართან იღუმენ ისააკთან და მივმართე მას ჩემი მოკრძალებული თხოვნით. მან ყურადღებით მომისმინა და მითხრა: „კარგი, ბერთან იყავი?“ ვუპასუხე: „არა, მამაო, ჯერ არ ვყოფილვარ“. – „მაშ მიდი მასთან და ერთი რას იტყვის! მე, ძმაო, გადაწყვეტილს ვწყვეტ. თუ ის გაკურთხებს და ნახავს, რომ ეს მგზავრობა შენ ზიანს არ მოგაყენებს, მაშინ მე არ გაგაჩერებ; მხოლოდ დიდხანს არ გაჩერდე იქ: რაც უფრო მალე დაბრუნდები შენს სენაკში, მით უკეთესი. ბერისთვის ერში დიდი ხნით დარჩენა სასარგებლო არ არის; იქ კარგია, მხოლოდ არა ჩვენი საძმოსთვის“. ბერთან ძალიან შემართებული მივედი, მაგრამ იმ დღეს ვერ ვნახე – ბევრი ხალხი ჰყავდა, მონაზვნებიც და საერონიც. ის დილიდანვე მუშაობდა მათთან და ძალიან დაღლილი იყო. მე ასე მჯეროდა: თუკი იღუმენმა უფლება მომცა, არც მამა ამბროსი იქნება წინააღმდეგი, ალბათ აკურთხებს ჩემს მგზავრობას-მეთქი. ამიტომ ზოგიერთ ძმას ვუთხარი, სამშობლოში ვაპირებ წასვლას და ეს თითქმის გადაწყვეტილია-მეთქი. სინამდვილეში კი სულ სხვანაირად გამოვიდა ეს ყველაფერი. მე ადრეც მქონდა გაკვრით ნათქვამი ბერისთვის, მაგრამ ყოველთვის ნაკლებ ყურადღებას აქცევდა ჩემს სიტყვებს, თითქოს ეს აუხდენელი ან არასაჭირო ყოფილიყო. ასე დავდიოდი მასთან თითქმის ერთ კვირაზე მეტი, მაგრამ ვერაფრით მოვახერხე მასთან მარტო მესაუბრა. ბოლოს, მასთან იმ განწყობით წავედი, რომ საბოლოოდ გადამეწყვიტა, საძმომ უკვე კითხვებითაც მომაბეზრა თავი, რატომ არ მიდიხარო. ამ აზრით შევედი მამაოსთან სენაკში, ვილოცე ხატებთან და მასთან მისულმა ჩავიმუხლე კურთხევის ასაღებად. მან დამლოცა და მითხრა: „უფალი გაკურთხებს სიკეთისათვის“. სხვა ვერაფრის თქმა ვერ მოვასწარი. მინდოდა დამეწყო რაღაცის თქმა და ის უკვე ჩემს აზრებს პასუხობდა: „შენ მოხვედი წასვლის შესათანხმებლად“. – „დიახ, მამაო“, – ვუპასუხე. – „აი ძმაო, არ მეუწყა მე შენი გაშვება: შენ როგორც გინდა. თვითონ ნახე, რომ მერე, როცა გვიან იქნება, არ ვინანოთ“. მე ამ მოულოდნელობით აღფრთოვანებული ვიყავი და მას ვეუბნები: „რატომ, მოწყალე მამაო, ეტყობა ჩემს მგზავრობას რაიმე ცუდი ელოდება? მან მითხრა: „მე, ძმაო, წინასწარმეტყველების ნიჭი არა მაქვს: არ ვიცი, რა შეიძლება დაგემართოს, ამიტომ რაც მეუწყა შენზე, ის გითხარი. სიმართლე გითხრა, არ მინდა შენი გაშვება“. ეს სიტყვები მამაომ ისეთი მამობრივი მოწყალებით მითხრა, რომ მე ცრემლები ვერ შევიკავე. ისე დაიკავა ჩემი გული, რომ ბერთან განშორება გამიჭირდა. ვეუბნები: „მამაო, მე გადაწყვიტე დავრჩე – არ წავალ“. – „სიკეთე შენ, – მითხრა ბერმა, – სამშობლო არსად წავა, იქ მომავალ წელსაც შეიძლება წასვლა, თუკი ცოცხლები ვიქნებით“. მე ვეუბნები: „მაპატიეთ, მამაო, ჩემი გულწრფელობა: ძმების წინაშე ვიქნები უხერხულად, ამდენი ხანი ვემზადებოდი, ვიყავი იღუმენთანაც და ახლა კი დარჩენა გადავწყვიტეთ“. ამაზე მამაომ დადებითად უპასუხა: „მერე რა? სირცხვილი კვამლი არაა, თვალს არ მოგჭრის. ბერისთვის, ძმაო, სირცხვილი საკუთარი ნების აღსრულებაა, ასე რომ, ჯობია მოსწავლის მოსწავლე იყო, ვიდრე მარტო საკუთარი ნებით იცხოვრო, სირცხვილია არა სხვების, არამედ ღვთისა და საკუთარი სინდისის წინაშე. ის ისეთი მოსამართლეა, რომელსაც ვერ მოისყიდი და თან უანგაროა. სულიერი მოძღვრის რჩევის დაჯერება კი სირცხვილი არ არის, არამედ სულის მხსნელი და აუცილებელია. და ვინც არ უსმენს კეთილ რჩევას, ის ისჯება. არავინ არაფერს შეგეკითხება – არავის ეს არ სჭირდება, და თუ ვინმემ გკითხა, უთხარი: ეტყობა არ არის ნება ღვთისა, რომ წავიდე, კეთილი ადამიანები გზის ფულის გამოგზავნას შემპირდნენ, მაგრამ რატომღაც არ გამომიგზავნეს, ამიტომ ვერ წავალ; მოკლედ და გასაგებად“. ამ ბრძნული და სიყვარულით სავსე სიტყვების შემდეგ, რომლებიც მის ანგელოზებრივ გულში თანამყოფობდნენ, შვება ვიგრძენი. მე მზად ვიყავი მადლიერება გამომეხატა ბერის მიმართ, რადგანაც არ გამიშვა, თითქოს რომელიღაც უბედურებას გადამარჩინა. მე თვითონ მიკვირდა და ვფიქრობდი, თუ სად გაქრა ჩემი გადაულახავი სურვილი, უკანასკნელად ჩავსულიყავი სამშობლოში, რომელზეც ამდენი ხნის განმავლობაში ვოცნებობდი. ეს იყო სიზმარი და არა სინამდვილე. მამაომ მომცა ახალი თხელქერქიანი ფორთოხალი და მითხრა: „აი ეს შენ წყურვილის მოსაკლავად!“ ამით სულის სიღრმემდე მანუგეშა. ოდესმე ვიფიქრებდი, რომ ისეთი წყურვილი მექნებოდა ერთ კვირაში, რომლის მოკვლაც შეუძლებელი იყო? ამრიგად, წამოვედი და დავტოვე ბერი, თითქოს ყოფილიყო რომელიმე დღესასწაული, როცა ის თავდაუზოგავად გვანუგეშებდა ყველას, როგორც მზრუნველი დედა, რომელსაც უყვარს თავისი შვილები. მთელი დღე მხიარულად გავატარე. ნივთები, რომლებიც გასამგზავრებლად მქონდა მომზადებული, დავმალე იმის შიშით, რომ გამახსენებდა წასვლას. მაგრამ მეორე დღეს თავს დამეცა რაღაც უსაზღვრო მოწყენილობა და სასოწარკვეთილება. მე ველოდი ამ უბედურებას და ის მთელი კვირა გრძელდებოდა, რის შემდეგაც ყოველგვარი მიზეზის გარეშე, მოულოდნელად გავხდი ავად ტიფოზური ხურვებით. სად უნდა გავცივებულიყავი, არ ვიცი. ამ დროს, მაისის პირველ რიცხვებში, ამინდი ყველაზე საამო და თბილია. ავადმყოფობა სწრაფად ვითარდებოდა და მკურნალობას არ ექვემდებარებოდა. უცებ გამომელია ძალა. სიცხე მქონდა მთელ ორგანიზმში და განსაკუთრებით ტვინი მიხურდა, მთელ ორგანიზმში ჩამექცა ნაღველი. თვალები, როგორც შემდეგში მეუბნებოდნენ, ჩაქცეული მქონდა ნაღვლით. ფრჩხილები გამიშავდა, როგორც მიცვალებულს. ეს ტკივილები დააგვირგვინა იმან, რომ ათი დღის მერე კისერზე ორი შავი ლაქა გამიჩნდა, რომლებიც მალე შეერთდნენ და ერთ მთლიან დიდ ლაქად იქცა. ენით აუწერელი ტკივილები მქონდა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ექიმები ოპერაციას მიკეთებდნენ; ამბობენ, რომ მომაკვდავივით ვკვნესოდი. მე სიკვდილსა და სიცოცხლეს შორის ვიყავი. ექიმებმა: სამონასტრო მამა ნიფტონიმ და კოზელსკელმა კუსტოვმა განაცხადეს, რომ ჩემი გამოჯანმრთელების არანაირი იმედი არ იყო. ზეთი მცხეს და ყოველდღე მაზიარებდნენ, შუაღამისას კიდევ მაზიარეს, როცა ძალიან ავად გავხდი. შემდეგ, წინამძღვრისა და მეუფროსე ბერის კურთხევით სქემაში აიყვანეს, როგორც ამას ჩვეულებრივ უკეთებენ ბერებს სიკვდილის წინ. მე მაშინ მხოლოდ 28 წლის ვიყავი. მამები და და-ძმები გამო-სამშვიდობებლად მოდიოდნენ. გონება არ მღალატობდა და ყველას ვცნობდი, მაგრამ ისე სუსტად ვიყავი, რომ თვალებს ვერ ვახელდი, საუბარიც ძალიან მიჭირდა და სმენაც. ბოლოს გამოსამშვიდობებლად მოვიდა ჩვენი იღუმენი, რათა იმქვეყნიური ცხოვრებისათვის დაველოცე. აქვე იყო ჩვენი ექიმი მამა ნიფონტი. სუსტად, მაგრამ მაინც მესმოდა – იღუმენი ეუბნებოდა ექიმს: „აი, მამაო, ჩვენი ცხოვრება! სულ ახლახან მოვიდა ის ჩემთან სრულიად ჯანმრთელი და სამშობლოში წასვლა მთხოვა. კიდევ კარგი, რომ ბერმა ასე კეთილგონივრულად, – რა თქმა უნდა, ღვთის შთაგონებით, – ქნა, და გადაათქმევინა წასვლა, მე კი ვფიქრობდი, რომ გაუშვებდა და კიდევაც გავუშვებდი იმ ქვეყნად! მერე კი სინდისი არ მომასვენებდა“. ექიმი ეუბნებოდა: „მამაო, ის ახლა კი არ გაცივდა, მას დიდი ხნის გაცივება ეტყობა. ის დიდ მარხვაში რამდენჯერმე მოვიდა ჩემთან წამლის სათხოვნელად და თავის ტკივილებს უჩიოდა. ამბობდა, რომ მას ხან სცხელა, ხან სცივა. ღამით ოფლიანობა აწუხებდა, რამაც სხეული დაუსუსტა. ეს ციებ-ცხელებითი მდგომარეობაა, რისგანაც მე მას ვმკურნალობდი, მაგრამ არა ძირფესვიანად. ამიტომ მისი ავადმყოფობა იმალებოდა და მწიფდებოდა. ახლა კი მოვიდა დრო და მიუხედავად იმისა, რომ მაისის თვეა, მაინც თავისას აკეთებს. ის გზაში, ალბათ, მოკვდებოდა, ოღონდ უფრო ადრე. აქ ჩვენ მას მაინც ვმკურნალობთ, გზაში კი ეს არაფერი არ იქნებოდა. მას აქ ყოველდღე აზიარებენ, რის შემდეგაც ის უფრო მხიარულია ხოლმე. ჩვენ კოზელსკელ ექიმთან ერთად არც გვინდოდა ოპერაციის გაკეთება, მიუხედავად იმისა, რომ ეს აუცილებელი იყო; ვფიქრობდი, რომ ვერ გადაიტანდა, მაგრამ ბერმა დარწმუნებით მითხრა: გადაიტანს, შეიძლება გამოჯანმრთელდეს კიდეც. ჩვენი საერთო აზრით ეს შეუძლებლად გვეჩვენებოდა“. იღუმენი მოვიდა ჩემთან, დამლოცა და მითხრა: „შემინდე, მამა ნესტორ! შენ რამდენადმე მომზადებული ხარ, იქ კი ღვთის ნება იყოს! ჩვენ ოდესმე ყველანი დავიხოცებით. ეს აუცდენელი გზაა, მხოლოდ უფალმა ინებოს, რომ სუფთა სინანულით მივიცვალოთ.“ შემდგომში მე მოვუწოდებდი ჩემს სულიერ მოძღვარს, მამა ამბროსის და მის ლოცვებს დასახმარებლად. როცა აუტანელი ტკივილები მქონდა, მასთან ვინმეს ვაგზავნიდი და ვითხოვდი მისგან შეწევნას, ან უნდა მოვკვდე, ან ოდნავ უნდა შემიმსუბუქდეს, რომ მოთმინება შესაძლებელი იყოს. იქიდან მობრუნებულნი ბერის პირით მეტყოდნენ: „მამაო შენზე ლოცულობს და ლოცვა-კურთხევას გიგზავნის“; მე ეს მიმსუბუქებდა ტკივილს და ოდნავ მამხიარულებდა. მახოვს, ერთხელ, ეს ადრიან დილით მოხდა და ალბათ ბერი ამ დროს, დილის კანონების მერე, ისვენებდა. მე ისე მიჭირდა, რომ მისი შეწუხება გადავწყვიტე და მისი წმინდა ლოცვები ვითხოვე. გაგზავნილი კაცი მალე დაბრუნდა და მომიტანა დაბეჭდილი პატარა ბოთლი, რომელშიც პოჩაევოს ნაკურთხი წყალი ესხა. მან ბრძანა ეს წყალი ჩაგვესხა ბოთლში. დაგვემატებინა სუფთა წყალი, აგვევსო და მიმეღო ცოტ-ცოტა, ამ წყლით აგრეთვე დამესველებინა თავი. ის კეთილი საძმო, ვინც მე მივლიდა (განსაკუთრებით ერთი მათგანი, ღმერთო უშველე მათ და შეიწყალე), ამ დავალებას გულით ასრულებდნენ. ბერის ლოცვით ამ დღიდან უკეთესად გავხდი. სიცხე, თუმცა ნელ-ნელა, მაგრამ იკლებდა და ზოგიერთის გასაოცრად, განსაკუთრებით ექიმებისა, დავიწყე გამოცოცხლება. ისინი ბოლო დროს უკვე არც მმკურნალობდნენ და ღვთის ანაბარა დამტოვეს. ქალაქის ექიმი ამის მერე ჩემთან არ მოსულა. ჩემი ჯანმრთელობა უმჯობესდებოდა: ორ თვეზე მეტი დავყავი საავადმყოფოში, იქიდან კი გამოვედი, მაგრამ სუსტი და ყრუ. ჩვენი ექიმი მამა ნიფონტი გაუგებრობის გამო შემდგომში ეკითხებოდა მამა ამბროსის, თუ რა სასწაულმა დამტოვა ცოცხალი, როცა, იმათი აზრით, როგორც ამას მეცნიერებაც უმტკიცებდა, ეს შეუძლებელი იყო. ამაზე ღვთივგანბრძნობილმა ბერმა უპასუხა: „ადამიანთაგან შეუძლებელი, ღვთისთვის შესაძლებელია, რომელიც აცოცხლებს და კლავს, დააგლახაკებს და გაამდიდრებს. ასეთი უიმედო და მძიმე ავადმყოფებზე აღესრულება წინასწარმეტყველი დავითის სიტყვა, რომელიც ამბობს: დასჯით დამსაჯე მე, ღმერთო, მაგრამ სიკვდილს არ შემამთხვიო მე. შეიძლება მისი უსიტყვო მორჩილების გამოა ის ცოცხალი. რომ არ დამმორჩილებოდა, მაშინ შეიძლება მართლაც მომკვდარიყო. მას გზაში სიკვდილი ელოდა სადღაც. ეტყობა არ დადგა მისი დრო ღვთის ნებით. მორჩილება, ძმებო, დიდი საქმეა“.

შამორდინოს ქალთა სავანის მონაზონი დედა აგრიპინა ჰყვებოდა. „1882 წლის გაზაფხულზე სააღდგომოდ ამტკივდა ყელი – მასში ჭრილობა გაიხსნა და მე ჭამა არ შემეძლო, არც სმა. ექიმმა გამომიცხადა, რომ მე ყელის ჭლექი მქონდა და სიკვდილის მოლოდინში უნდა ვყოფილიყავი. გავემგზავრე მამა ამბროსისთან. მან მითხრა: „სკიტის უკან რომ ჭაა, იქიდან აიღე წყალი და ყოველდღიურად ყელი სამჯერ გამოირეცხე“. სამი დღის მერე თვითონ დამიბარა. ბალიშის ქვემოდან ამოიღო სამი კვერცხი, გულები შეჭამა და ცილები ერთმანეთში ჩააწყო. ამის შემდეგ მომსახურე მამა იოსებს ჭიდან წყალი მოატანინა. აკურთხა წყალი და მიბრძანა, სენაკში ამ წყლით ორგანიზმი დამეზილა და კვერცხის ცილები შემეჭამა. სენაკში მოსვლისთანავე სხეული წყლით დამიზილეს და მომცეს ცილები, რომლებიც უმტკივნეულოდ გადავყლაპე. ამის შემდეგ მთელი დღე-ღამე მეძინა. გაღვიძებისთანავე ვიგრძენი, რომ ტკივილმა დამტოვა და სრულიად გამოვჯანმრთელდი. მაშინვე ბერთან წავედი. მონაზვნებმა ვერ მიცნეს, იფიქრეს, რომ ეს ჩემი და იყო. მამაო კი შემხვდა, დამლოცა და მითხრა, რომ მე წმინდა ტიხონ კალუგელმა განმკურნა. ამის მერე ყელი არ მტკივებია. როცა მე ექიმს გამოჯანმრთელებაზე ვაუწყე, მან თქვა, რომ ჩემზე მოხდა სასწაული, რომ ჩემი ავადმყოფობა ჩვეულებრივი საშუალებებით არასოდეს განიკურნებოდა“.

ზოგჯერ მამა ამბროსი ხალხის მიერ მისი განდიდების შიშით, მისი წინამორბედი ბერი ლევის მსგავსად, სალოსობდა. თუ ვინმეს წინასწარ რამეს აუწყებდა, მაშინ ხშირად, როგორც ზემოთ ვახსენეთ, სახუმარო ტონით, ისე რომ მსმენელნი იცინოდნენ; თუ ვინმე ავადმყოფისთვის დახმარება უნდოდა, სცემდა, როგორც ბიჭს მტკივნეულ თვალზე, სცემდა ხელით ან ხშირად ჯოხით მტკივნეულ ადგილზე, და ტკივილიც ქრებოდა. მაგალითად: ერთხელ მოვიდა ვიღაც ბერი, რომელსაც კბილი საშინლად სტკიოდა. გვერდით რომ ჩაიარა ჩაარტყა მთელი ძალით კბილებში მუშტი და მხიარულად ჰკითხა: „მარჯვედ იყო?“ – „დიახ, მამაო“, – უპასუხა ბერმა, – „მაგრამ ძალიან მტკივნეულია“. მაგრამ იქიდან გამოსულმა ბერმა იგრძნო, რომ ტკივილი გაქრა და ამის მერე არც დაბრუნებია.

ამის მსგავსი მაგალითი მოხდა ზემოხსენებულ ბერ პამბოიუსთან. „ერთხელ, – ასე ჰყვებოდა ის, – ძალიან ამტკივდა კბილები. მოვედი მამა ამბროსისთან საკელიო მსახურებაზე, როგორც ეს ადრეც ხშირად ხდებოდა, რათა დავხმარებოდი კითხვასა და გალობაში. ამასობაში კბილის ტკივილიც შევჩივლე. მამაომ ოდნავ დამარტყა ლოყაზე. ძმებმა, რომლებიც სენაკში იყვნენ, სიცილი დაიწყეს, ალბათ იფიქრეს, რომ მე რაიმე შეცდომა დავუშვი კითხვისა და გალობისას. იმ წუთშივე ვიგრძენი, რომ კბილის ტკივილი დამიამდა. მივედი ძმებთან და ვეუბნები: „თქვენ იცინით და მე კი მიკვირს, კბილის ტკივილი გაქრა“. ასეთი მაგალითები უამრავი იყო. გლეხები, რომელთაც თავის ტკივილი აწუხებდათ, მიდიოდნენ მამა ამბროსისთან, დაუხრიდნენ თავს და ეუბნებოდნენ: „მამაო, დამარტყი, თავი მტკივა“.

კიდევ უფრო გასაოცარი შემთხვევებიც იყო. ავადმყოფობის გამო სავანიდან გამოუსვლელად, ასეულობით ვერსის დაშორებით გამოეცხადებოდა ადამიანებს, რომელთაც ის ცხოვრებაში არ ენახათ და არც გაეგოთ მასზე და საშიშროებიდან იხსნიდა მათ: ან სნეულებს დაარიგებდა, თუ როგორ განკურნებულიყვნენ, ან იქვე კურნავდა. აი რას ჰყვებოდა ზემოთ ხსენებული ბელევოს მონასტრის მონაზონი ბარბარა ნიკოლოზის ასული ტერეხოვსკაია. 1883 წელს ჩამოვიდა მამა ამბროსისთან რომელიღაც სოფლის მღვდლის ცოლი (ფოფოდია) და მინაშენში მამაოს კურთხევის მოლოდინში მსხდომარე მონაზვნებს ეკითხება: „სად შეიძლება ვნახო ჩემი კეთილისმყოფელი, ბერი ამბროსი, რომელმაც ჩემი ქმარი სიკვდილისაგან იხსნა? მე მისი ფეხების საკოცნელად ჩამოვედი“. – „ასეთი რა მოხდა თქვენს თავს? როგორ გადაგარჩინათ? როდის? – მოაყარეს კითხვები ყოველი მხრიდან, – გეთაყვა მოგვიყევით“. „მამა ამბროსი დასასვენებლად წამოწვა და ახლა ვერ მიგიღებთ თქვენ, თქვენ კი მოგვიყევით რაც მოხდა“. ფოფოდიამ დაიწყო: „ახლაც ძლივს მოვდივარ აზრზე იმ საშინელი თავდასხმის შემდეგ. ჩემი ქმარი მღვდელია და ემზადებოდა საღვთო ლიტურგიის მსახურებისთვის და წინა ღამით თავის პატარა კაბინეტში ეძინა. მე ი ჩემს საძინებელში ღრმად ჩამეძინა. უცბად ვიგრძენი, რომ ვიღაცა მაღვიძებს. მესმის ასეთი ხმა: „მალე ადექი, თორემ ქმარს მოკლავენ“. თვალები გავახილე და დგას ბერი. – „ფუ, რა ბოდვაა, ეშმაკი მაცდუნებს“. – ჩავილაპარაკე მე. პირჯვარი გადავიწერე და გადავბრუნდი მეორე მხარეზე. ჩაძინება ვერ მოვასწარი, მეორეჯერ მაღვიძებს ვიღაცა და იმეორებს იმავე სიტყვებს: „ადექი, თორემ ქმარს მოკლავენ“. გავიხედე – იგივე ბერი დგას. მე ისევ პირჯვარი გადავიწერე, გადავტრიალდი და ისევ დაძინება ვცადე. მაგრამ ბერმა ისევ გამაღვიძა და მეუბნება: „ჩქარა, რაც შეიძლება ჩქარა, გაიქეცი, აი ახლა მოკლავენ“. მე ავხტი ლოგინიდან, შევედი დარბაზში, რომელიც ჰყოფს ქმრის კაბინეტსა და ჩემს საძინებელს და რას ვხედავ? ჩემი მზარეული უშველებელი დანით მიდის ჩემი ქმრის კაბინეტში და უკვე კარებთანაა. გავიქეცი, გამოვსტაცე უკნიდან ეს უშველებელი დანა და ვეკითხები, თუ რას ნიშნავს ეს. „მე მინდოდა, – მიპასუხა მან, – შენი ქმრის მოკვლა იმის გამო, რომ ის უმოწყალო მღვდელია, ხალხი არ ეცოდება. მე ჩემი ცოდვები მასთან მოვინანიე, მან კი ბევრი მეტანიები დამინიშნა ყოველდღიურად: მე ვთხოვე შევეწყალებინე და ჩამოეკლო მეტანიების რიცხვი, მაგრამ არა – არ უნდა. მან არ შემიწყალა, მეც არ შევიწყალებ“. მაშინ მე გავეცი განკარგულება ურიადნიკის მოყვანისა და მალე დამნაშავე პოლიციაში წაიყვანეს. ჩემს ქმარს კი არც კი გაუგია, რაც მოხდა, იმსახურა, წირვა გადაიხადა, რის შემდეგაც წავედით ჩემს დასთან მეზობელ სოფელში. მისი ქმარიც მღვდელია. ჩემს დას იქვე მოვუყევი, თუ ვინ იხსნა ჩემი ქმარი. დამ შემიყვანა თავის საძინებელში და მე უცბად დავინახე კედელზე სურათი იმ ბერისა, რომელიც მე გამომეცხადა. ვეკითხები: „ეს შენ საიდან გაქვს?“ – „ოპტინიდან“. – „რა ოპტინა? ეს რა არის, მალე მითხარი, სად ცხოვრობს ეს ბერი, ეს ღვთის ანგელოზი, რომელიც ზეციდანაა გამოგზავნილი მკვლელობისაგან დასახსნელად?“ ვტაცე მის სურათს, ვკოცნიდი, ვამთხვევდი ქმარს და ვემთხვეოდი მეც. გადავწყვიტე პირადად მისთვის აუცილებლად გადამეხადა მადლობა და მის ხელებსა და ფეხებს ვმთხვეოდი. და აი, მადლობა ღმერთს, მე ახლა აქ, ჩემი ქმრის მხსნელთან ვარ!“

კიდევ მონაზონ ტერეხოვას ნაამბობი: „1881 წელს გენერალ სოკოლოვის ცოლს, რომელმაც ქალაქ მცენსკის სადგურზე მატარებელზე დააგვიანა, ესმის გულამოსკვნილი ტირილი და მოთქმა, შემდეგ კი ხედავს ორლოველ ქალბატონს, რომელიც მდიდრულადაა ჩაცმული და ცრემლად იღვრება. „შემიძლია შეგიმსუბუქოთ მწუხარება?“ – ეკითხება ქალბატონი სოკოლოვა. მომტირალმა ქალმა უპასუხა: „მე ამ ქალაქში არავის ვიცნობ, საქმე კი სერიოზული მაქვს. ჩემი ქალიშვილი სამი წელია ავადაა. ექიმებს არ შეუძლიათ რაიმეთი დაეხმარონ მას. გამოეცხადა სიზმარში ბერი და უთხრა: „შენ ღვთის რჩეული, წმინდა ნიკოლოზ სასწაულთმოქმედი, მოატყუე, შეპირდი, რომ წახვიდოდი მასთან მოსალოცად და სთხოვე ვინმეს, რომ შენს მაგივრად შენი ზომის სანთელი აანთოს. როგორც კი ეს სანთელი დაიწვება, მაშინვე გამოჯანმრთელდები. აი მე, დედამისი, ამისთვის ჩამოვედი აქ, ქალაქ მცენსკში“. გენერლის ცოლმა ეს ქალბატონი თავისი ეტლით წმინდა ნიკოლოზის ტაძარში მიიყვანა, შეუკვეთა იმ ქალის ქალიშვილის ზომის სანთელი, რომელიც რკინაში ჩასვეს და იატაკზე მიაჭედეს. სანთელი დაიწვა და ბერის წინასწარმეტყველებისამებრ ავადმყოფი გამოჯანმრთელდა. რამდენიმე ხნის შემდეგ ქალბატონმა სოკოლოვამ ზემოხსენებულ ქალბატონთან და მის გამოჯანმრთელებულ ქალიშვილთან შეხვედრისას უჩვენა მათ მამა ამბროსის სურათი. გოგონამ და დედამისმა განაცხადეს, რომ ეს ის ბერია, რომელიც ამ სურათზეა გამოსახული – მამა ამბროსი.

ზემოხსენებული სკიტის მღვდელ-მონაზონი ბენედიქტე გადმოგვცემს: „ქალბატონი ა.დ. კარბონიერი ძალიან ავად გახდა და რამდენიმე დღე სარეცელზე იწვა. ერთხელ მან დაინახა, რომ მის ოთახში შემოვიდა მამა ამბროსი, მივიდა ლოგინთან, მოჰკიდა მას ხელი და ეუბნება: „ადექი, გეყოფა ავადმყოფობა!“ და თვალთახედვიდან გაქრა. ქალბატონმა მაშინვე იმდენად უკეთესად იგრძნო თავი, რომ ადგა და მეორე დღესვე ფეხით გაემართა ქალაქ კოზელსკიდან შამორდინოში (სადაც მაშინ მამა ამბროსი ცხოვრობდა) რათა მადლობა გადაეხადა მისი განკურნებისათვის. მამაომ ის მიიღო, მაგრამ მის სიკვდილამდე ამ ამბის გახმაურებაზე არ აკურთხა“.

ზემოხსენებულმა ბერმა გაბრიელმა უამბო შამორდინოს მონაზონს ანასტასია კარპოვას: ერთ მდიდარ მემამულესთან ჯამაგირზე მსახურობდა ღარიბი აზნაური, რომელსაც დიდი ოჯახი ჰყავდა. როდესაც მემამულემ თავისი მამული გაყიდა, ახალმა პატრონმა აზნაურს უარი უთხრა დაკავებულ თანამდებობაზე. აზნაურს ძალიან გაუჭირდა რადგან არაფერი ჰქონდა იმისათვის, რომ თავი და ოჯახი ერჩინა. სასოება უფალს მიანდო და გადაწყვიტა წასულიყო ოპტინაში მამა ამბროსისთან. მალე მან ფანჯრიდან დაინახა ვიღაც ხელჯოხიანი მწირი, რომელსაც კუნკული ეხურა. უყვარდა მას მწირების მიღება და მაშინვე შემოიპატიჟა იგი. გაუმასპინძლდა იმით, რაც ღმერთმა მისცა, მოუყვა თავის გაჭირვებას და ისიც ახსენა, რომ მამა ამბროსისთან წასასვლელად ემზადება. მწირმა უთხრა, რომ მამა ამბროსი ოპტინიდან შამორდინოში გადავიდა და ურჩია არ გადაედო. ამასთან ერთად უთხრა, რომ თუ დააყოვნებდა, მაშინ ვერ მოუსწრებდა მამა ამბროსის. მწირი წავიდა თავის გზაზე. ბინდდებოდა. დიასახლისმა ურჩია ქმარს დაწეოდა მას და ღამის გასათევად მოებრუნებინა, მაგრამ მწირი არც ეზოში და არც ქუჩაში არ აღმოჩნდა. ის ვერსად ვერ ნახეს, რამაც ისინი ძალიან გააოცა. მალე აზნაური მოვიდა შამორდინოში და მისდა გასაოცრად მამა ამბროსიში ის მწირი ამოიცნო, რომელიც ცოტა ხნით ადრე მასთან სტუმრობდა. აზნაური დავარდა მის ფეხებთან და უნდოდა იმის მოყოლა, თუ როგორ ნახა მან ის თავის სახლში, მწირის ფორმაში, მაგრამ ბერმა უთხრა: „გაჩუმდი! გაჩუმდი!“ შემდეგ კი მიუთითა ერთ ქალბატონზე, რომელიც იქვე მისი სენაკის მისაღებში იდგა და უთხრა: „აი იმასთან იმსახურებ და დამშვიდდები“. ეს ქალბატონი მდიდარი მემამულე გახლდათ და საქმეც კარგად მისდიოდა მამულში.

ტულის გუბერნიის კაშირსკის დედათა მონასტრის მონაზონი ილარიონა პონომარიოვა (სკიტის ყოფილი მმართველის, მღვდელ-მონაზონ ილარიონის დისშვილი) წერილობით გადმოგვცემს საკუთარ თავზე შემდეგ ამბავს: „1888 წელს ნიკოლოზობამდე (6 დეკემბერი) ორი დღით ადრე ავადმყოფობით ვიტანჯებოდი და ვტიროდი იმაზე, რომ ამ დღესასწაულზე ავადმყოფობის გამო სენაკში ვიქნებოდი და ღვთის ტაძარში წასვლის შესაძლებლობა არ მექნებოდა. ისე ძლიერ მტკიოდა ყველაფერი, რომ საღამოს ცხრა საათზე დავწექი და ჩამეძინა. სიზმარში ვხედავ, რომ მოდის ჩემთან მამა ამბროსი და მეუბნება: „შენ ვადაზე ადრე რატომ სწუხხარ?“ ამასთან ერთად ისე ძლიერად გამაწნა სილა მარჯვენა ყურში, რომ სისხლი წამომივიდა. „წადი, – დაამატა მან, – ეკლესიაში, დღესასწაულზე, ბრიყვო!“ როცა გავიღვიძე, დავინახე, რომ ბალიში, რომელზეც თავი მედო და ხალათი, რომელიც მეცვა, სისხლში იყო ამოსვრილი. მაგრამ მაშინვე თავი სრულიად ჯანმრთელად ვიგრძენი და ავადმყოფობის კვალიც კი არ დარჩა ჩემში“.

მამა ამბროსის ლოცვებით ხალხს ცხოვრების წლები ემატებოდა და როგორც ზემოთ იყო მაგალითი მოყვანილი, უშვილოებიც იკურნებოდნენ. ოპტინის მღვდელ-მონაზონი ლეონტი – მოლარე ჰყვებოდა შემდეგს: „ლივენელი ვაჭარი სერგო მარტინეს ძე აბრაშინი, რომელიც კალუგის გუბერნიის, ჟიზდრის მაზრის სოფელ პლოხოვოში ცხოვრობდა და მეორე ცოლი ჰყავდა, ამ უკანასკნელისგან მას ათი შვილი ეყოლა, მაგრამ ყველა პატარაობის ასაკშივე უკვდებოდა. ზოგი მათგანი ერთ წელს აღწევდა, ხოლო დანარჩენი რამდენიმე თვეში კვდებოდა. აბრაშინის ცოლი (ჩემი მკვიდრი და) მარიამი მამა ამბროსისთან წავიდა თავისი განსაცდელებით აღსავსე. ერთხელ დამიძახა ბერმა და მითხრა: „აი შენი და მუდამ განსაცდელშია, რადგან შვილები უკვდება. აი შენ ხატი და გაუგზავნე მას“. ეს 5 თებერვალს მოხდა, წელი ზუსტად არ მახსოვს. ხატზე გამოსახული იყო დედა ღვთისა – „მიცვალებულთა განკითხვა“ (იდღესასწაულება 5 თებერვალს). მამაოს მადლობა გადავუხადე და მის მიერ მოცემული ხატი გავუგზავნე ჩემს დას, თან ავუხსენი რა შემთხვევის გამო ეგზავნება მას ეს ხატი. ამის შემდეგ ჩემს დას გოგო შეეძინა, რომელსაც მან პელაგია დაარქვა. იმავე წელს ზაფხულში კი ჩემი და ჩამოსული იყო მამაოსთან მადლობის სათქმელად და ახალშობილიც ჩამოიყვანა. ამის შემდეგ ის ყოველწლიურად ჩამოდიოდა ოპტინაში, რათა მამაოს დაელოცა. როდესაც პელაგიას 16 წელი შეუსრულდა, მამა ამბროსის კურთხევით მიათხოვეს ბელევსკელ ვაჭარს, ვინმე ვ. ნ. რიბაკოვს. ისინი დღემდე ორივე ცოცხლები არიან და ბედნიერად გრძნობენ თავს. ჰყავთ ორი შვილი. უნდა აღინიშნოს, რომ პელაგიას გათხოვებიდან პირველი ოთხი წელი შვილი არ ჰყავდა. ის ამას ძალიან განიცდიდა და ჩამოვიდა მამა ამბროსისთან ამ შემთხვევის გამო. ისიც მუდამ აიმედებდა მას, რომ ეყოლება შვილები. ნამდვილად ოთხი წლის მერე ბიჭი გაუჩნდა, რომელსაც ბერის პატივისცემით ამბროსი დაარქვა. შემდეგ გაუჩნდა გოგო, რომელსაც მარიამი დაარქვეს. ბავშვებიც დღემდე კარგად არიან“.

გატანჯული კაცობრიობის სიყვარულით სავსე, ღვთისგან მრავალმხრივი ნიჭითა და მადლით დაჯილდოებული ბერი ამბროსი თავისი წმინდა ლოცვებით ზოგიერთებს დამღუპველი ჩვევებისაგან განაშორებდა.

ოპტინის მონასტრის ბერი პორფირი ჰყვებოდა: „ერთხელ ბერთან ტულის გუბერნიაში მცხოვრები გლეხი მოვიდა, რომელიც ლოთობდა და რადგან ამ დამღუპველი ჩვევის მიტოვება არ შეეძლო, რამდენჯერმე გულზე ხელების დაკრეფა მოისურვა. მოვიდა მამაოსთან და ვერაფერი თქვა. მაგრამ ბერმა სამხილებლად უთხრა მას, რომ ის ღვინის სმით იმიტომაა დაავადებული, რომ პატარაობისას ბაბუას, რომელიც ეკლესიის მნათე იყო, ფულს ჰპარავდა და ამ ფულით ღვინოს ყიდულობდა. მისცა მას ბალახები, რომ სახლში დაელია. მე ამ გლეხს ვიცნობ; მან ლოთობა მიატოვა და დღემდე ცოცხალია“.

პეტერბურგში მცხოვრები ალექსი სტეფანეს ძე მაიოროვი ზედმეტად მიეჩვია თამბაქოს, მაგრამ გრძნობდა, რომ ჯანმრთელობისათვის ეს ცუდი იყო. როდესაც პეტერბურგელი მეგობრების რჩევები უშედეგო აღმოჩნდა, მაშინ მან წერილობით მიმართა მამა ამბროსის და დაუსწრებლად სთხოვდა, თუ როგორ დაემარცხებინა ეს ვნება. ამ თხოვნის საპასუხოდ ბერმა მაიოროვს 1888 წლის 12 ოქტომბერს გამოუგზავნა წერილი, რომელშიც შემდეგი სიტყვები ეწერა: „თქვენ წერთ, რომ ვერ მიგიტოვებიათ თამბაქოს მოწევა. ადამიანისთვის შეუძლებელი – შესაძლებელია ღვთის დახმარებით: მხოლოდ მტკიცედ უნდა გადაწყვიტო მიტოვება. უნდა აღიქვა თუ რა ვნება მოაქვს მას სულისა და ხორცისათვის. რადგან თამბაქო ასუსტებს სულს და ამრავლებს და აძლიერებს ვნებას, აბნელებს გონებას და არყევს ხორციელ ჯანმრთელობას, მოაქვს ნელი სიკვდილი. მრისხანება და მოწყენილობა – ესენი თამბაქოს მოწევის შედეგად დაავადებული სულის მოქმედება და შედეგია. გირჩევთ ამის წინააღმდეგ გამოიყენოთ სულიერი მკუნალობა. ძირფესვიანად მოინანიეთ ყველა ცოდვა აღსარებისას – ჩადენილი შვიდი წლიდან და ეზიარეთ. ყოველდღიურად ფეხზე მდგომმა წაიკითხეთ სახარების ერთი ან რამდენიმე თავი. როგორც კი მოწყენილობა დაგეუფლებათ, ისევ წაიკითხეთ, სანამ არ გაივლის მოწყენილობა. კიდევ მოიწყინეთ – კიდევ წაიკითხეთ სახარება. ანდა ამის მაგივრად მარტო გააკეთეთ 33 დიდი მეტანია, მაცხოვრის მიწაზე ცხოვრების გასახსენებლად და წმინდა სამების სადიდებლად“. წერილი მიღებისთანავე წაიკითხა ალექსი სტეფანეს ძემ და მოუკიდა თამბაქოს, მაგრამ უეცრად ძლიერი ტკივილი იგრძნო თავში, ამასთან ერთად – თამბაქოს მიმართ ზიზღი და ღამით არც მოუწევია. მეორე დღეს ჩვეულებისამებს ავიღებდი პაპიროსს, მაგრამ კვამლს ვერ ვყლაპავდი თავის ძლიერი ტკივილის გამო. ეს შემთხვევა ოთხჯერ განმეორდა. მოწევას ძალიან ადვილად დავანებე თავი, არადა, მანამ მთელი ორი წლის განმავლობაში ყველანაირად ვცდილობდი მოწევა მიმეტოვებინა, მაგრამ ვერ შევძელი და მიუხედავად ავადმყოფობისა, დღეში 75-ჯერ ვეწეოდი. „სწორედ მაშინ, როდესაც ავადმყოფობა ვიგრძენი და აღვიქვი ჩემი უძლურება ამ ვნების წინაშე, – წერს მაიოროვი, – მაშინ მივმართე კეთილი ადამიანების რჩევით მამა ამბროსის, ისე რომ მე არ მივსულვარ მასთან, გულწრფელი სინანულით და იმის თხოვნით, რომ ელოცა ჩემთვის, შემდეგ, როდესაც ჩავედი მასთან, რათა პირადად გადამეხადა მადლობა, ის ჯოხით შეეხო ჩემს სნეულ თავს და ამის შემდეგ თავში არავითარი ტკივილი არ მიგრძვნია“.

ბორისოვის დედათა მონასტერში, კურსკის გუბერნიაში, სავანის დედათა შორის იყო ერთი ახალგაზრდა მორჩილი, რომელიც ერთ საერო ოჯახს ისეთი ვნებით მიეჩვია, რომ მიუხედავად იღუმენიის აკრძალვისა, მაინც მიდიოდა მათთან, საკუთარი სურვილის წინააღმდეგაც კი. ზოგიერთი დის რჩევით მან წერილობით მიმართა მამა ამბროსის, სადაც აღიარა თავისი უძლურება და ითხოვდა მის წმინდა ლოცვებს. მამაო მას სიზმარში გამოეცხადა, თითქოს ვიღაც გასხივოსნებულმა ბერმა მიიყვანა ის ღვთისმშობლის ხატთან და უთხრა: „ვევედროთ ზეციურ დედოფალს!“ ამ სიტყვებზე მორჩილმა გაიღვიძა და დებს ხილვა მოუყვა. მას აუხსნეს, რომ მან იხილა მამა ამბროსი, რომელიც მანამდე ნანახი არ ჰყავდა. მალე მან მიიღო პასუხი მამა ამბროსისგან, რომელიც ამშვიდებდა. ამის შემდეგ, როდესაც წასვლა მოუნდებოდა იმ ოჯახში, გადაიკითხავდა ბერის წერილს და სურვილიც უქრებოდა; შემდგომში ის მთლიანად განთავისუფლდა ამ ჩვევისაგან და მონაზვნური ცხოვრება დაიწყო, ამასთან ერთად შეწყვიტა ახლო ნაცნობობა ხალხთან.

ახლა კი მკითხველის ყურადღებას შევაჩერებთ ორ შემთხვევაზე, თუ როგორ ათავისუფლებდა მამა ამბროსი ადამიანებს ეშმაკისეული ცდუნებებისგან. ზემოხსენებული მღვდელ-მონაზონი დოროთე გვიამბობდა: „1874 წელს ოპტინის მონასტერში ჩემი მოსვლისთანავე სამზარეულოს მორჩილება დამავალეს. გავიდა ნახევარი წელი და ჩემს სენაკში ღამღამობით ეშმაკისეული საშინელებანი დაიწყო. მეჩვენებოდა, თითქოს ჩემთან მოდის ვიღაც ბერიკაცი, რომელიც გაუფრთხილებლად წარმოთქვამდა ლოცვას. სენაკში ჭურჭელი გრუხუნებდა ყოველგვარი მიზეზის გარეშე. ლოგინი ირწეოდა და მტერი ზემოდან დამეცემოდა. თუ შიშის გამო ამოვისუნთქავდი ან ვიყვირებდი, მაშინ აშკარად მესმოდა სიტყვები: „ამაზე უარესი არ შეიძლება რომ იყოს, ოხ!“ მე ჯერ მამა ანატოლისთან წავედი და მოვუყევი ამ საშინელებებზე. მან მამა ამბროსისთან გამიშვა. ბერმა მომისმინა და მითხრა, რომ მე არ უნდა მეშინოდეს და მის განსადევნად უნდა მეთქვა იესოს ლოცვა. ამის მერე ყველა შიში გაქრა და ყოველთვის მშვიდად ვრჩებოდი სენაკში.

1898 წელს კიევის გუბერნიის რჟიშჩევის მონასტრის მონაზონი დედა პაისია წერდა ოპტინელ ბერს მამა იოსებს შემდეგს: „მე საძრახისი აზრები მქონდა წმინდა ეკლესიასა და წმინდა ხატებზე. მე ვწერდი მამაოს, რომ გონებით ვცოდავდი, მაგრამ კონკრეტულად რას ვცოდავდი – არ ვუხსნიდი. როდესაც მამა ამბროსისთან ჩამოვედი, მან მაშინვე დამიძახა, თითქოს უნდოდა ჩემთვის ყურადღება მოექცია. მე ჩვეულებრივ დავდექი მის წინაშე მუხლებზე. მან კი ჯერ მარცხენა ხელი მოიქნია და მარცხენა ლოყაზე ოდნავ გამარტყა, შემდეგ მარჯვენა გამარტყა მარჯვენა ლოყაზე უფრო ძლიერად. ბოლოს თითქოს თავისთვის რაღაცა ჩაილაპარაკა და ისე მტკივნეულად დამარტყა მარცხენა ლოყაზე, რომ თვალთ დამიბნელდა და დავეცი. საიდან ჰქონდა მას ამხელა ძალა! შემდეგ ის წავიდა, მე კი ძლივს ავდექი და გავედი მინაშენიდან. ჩემთვის ვფიქრობ: „არა უშავს! აი მესმის, ბერი! რისთვის გამლახა? მარტო მე მნახა. აწი მე მასთან აღარ წავალ“. მოვედი ნომერში, გავიხადე და დავწექი. ციებ-ცხელებამ და სიცხემ ამიტანა. მოდის ამხანაგი, რომელიც ჩემთან ერთად ჩამოვიდა. „რა გჭირთ? რატომ წახვედით?“ – „ავად გავხდი“, – ვუპასუხე მე. ის მეორე დღეს მიდის მამაოსთან, მე კი ვწევარ. მესამე დღეს კი ის მეძახის ბერთან. მე კიდევ არ მინდოდა წასვლა. მაგრამ ჩემში რაღაც მოხდა, თითქოს შემეცოდა ბერი და წავედი. შეხვედრისას ერთი სიტყვაც არ უთქვამს, თუ რატომ არ მოვდიოდი წინა დღეებში და რატომ ვარ ავად. მეც არაფერი მითქვამს. სახლში მშვიდი და გახარებული დავბრუნდი მიკვირდა: სად გაქრა ჩემი საძრახისი აზრები? მარტო მაშინ მივხვდი, ბერი მცემდა იმისათვის, რომ მტერი განედევნა ჩემგან. მე მიხარია, რომ მამაო წმინდანებშია, როცა მე თქვენთან ეს წერილი გამოვაგზავნე. გამახსენდა მისი მამობრივი სიყვარული და ისეთი ძლიერი ძალა დამეუფლა, რომ ავად გავხდი და სამი კვირა სიცხე მქონდა. მე მაზიარეს. ჩემს სიცოცხლეზე ხელი ჩაიქნიეს. ამ დროს ვნახე სიზმრად მამაო, თითქოს ეკლესიაში ხალხს ესაუბრებოდა და ისე სასწრაფოდ მითხრა: „მე ვცოცხლობდი, და ახლაც ვცოცხლობ, მე შენ არ დამვიწყებიხარ და მალე დაგიძახებ“. ახლა კი, მადლობა ღმერთს, გამოვკეთდი.

ზემოხსენებული წინასწარხედვისა და სხვადასხვა სასიკვდილო სნეულებების მკურნალობის მაგალითების მოყვანის ბოლოს საჭიროდ ვთვლით ვთქვათ, რომ ეს მხოლოდ მცირე ნაწილია, იმიტომ, რომ ოცდაათი წლის განმავლობაში მისი ბერობისა მსგავსი მაგალითები, როგორც ზემოთ აღნიშნა ლ. ა. შიშკოვამ, თითქმის ყოველდღე მეორდებოდა. სწორედ ამიტომ ოპტინელი ბერის, მამა ამბროსის სახელი ცნობილი გახდა არა მარტო რუსეთში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც.