წმიდა ამბროსი ოპტინელის ცხოვრება

თ ა ვ ი 14.

ბერი ამბროსის წინასწარხედვის კიდევ
რამდენიმე შემთხვევა, მოყოლილი საერო პირების მიერ
და მისი წერილობითი რჩევები და დარიგებები

უპირველეს ყოვლისა, აქ შემოთავაზებული იქნება ღვთისმოყვარე ადამიანებისთვის, ბერის ერთგული სულიერი შვილის, ღრმადპატივცემული ა.ა. შიშკოვას სტატიიდან ამოღებული სიტყვები.

„ერთხელ ბერთან ყოფნისას მან მაკურთხა, რომ წამეკითხა წიგნი „უფლის ჯვრის სამეუფო გზა, რომელსაც მარადიულ ცხოვრებაში შევყავართ“. და თან დაამატა: „ხშირად იკითხე ის“. მე ვუთხარი: „თქვენ მე ასეთი წიგნი წინათ უკვე მომეცით“. – „მერე წაიკითხე?“ – „მე მგონი, წავიკითხე“, – ვუპასუხე მე. „შენ გგონია, არც გაგიშლია, ისე გააჩუქე“. მე გამახსენდა, რომ მე ეს ნამდვილად ჩავიდინე და შენდობა ვთხოვე. მამაომ, მისთვის ჩვეული სიკეთით, ისევ მომცა წიგნი და მითხრა: „ეს ხშირად წაიკითხე“. მე უკვე არ ვლაპარაკობ მისი წინასწარხედვის ბევრ შემთხვევაზე, რომლებიც რამდენჯერმე აისახა მთელს ოჯახზე“. ტამბოვის გუბერნიაში, – წერს იგივე ქალბატონი შიშკოვა, – გამართლებული იყო მამა ამბროსის წინასწარმეტყველება. მისი ნათესავი ტროეკუროვის დედათა მონასტრის მღვდლის ცოლი იყო. (ჩვენი მამულიდან 20 ვერსში). როდესაც ნათესავის ქმარი აღნიშნული მონასტრის მღვდლად განაწესეს, ქალბატონი მივიდა მამა ამბროსისთან კურთხევის ასაღებად, რათა იქ სახლი აეშენებინათ, რადგან მანამდე ისინი უხერხულად ცხოვრობდნენ ქირით. მამაომ არ მისცა კურთხევა და უთხრა: „მოიცადე კიდევ ათი წელი და მერე ვნახოთ, ღმერთი რას მოგვცემს“. მღვდლის ცოლი მოუთმენლად ელოდა ათი წლის გასვლას. მას მოსწყინდა სხვის სახლში ცხოვრება და არაერთხელ უთქვამს მონაზვნებისთვის: „ამ წელს რაღაცა იქნება, ეს ხომ მეათეა. ნეტა რამე არ მოხდეს ჩვენს თავს და ჩემი ქმარი არ მოკვდებოდეს! ის ავადმყოფი იყო. აი მოახლოვდა მე-10 წელი და მღვდლის ცოლი თვითონ გახდა ავად: უცბად სიცხე მისცა და მესამე დღეს გარდაიცვალა. მღვდელს, როგორც ქვრივს, დედათა სავანე უნდა დაეტოვებინა, და აი, ასე ათი წლით ადრე გააფრთხილა ბერმა იმ დანაკლისზე, რომელიც უნდა განეცადა მღვდელს სხვა ადგილას გადასვლისას. ამგვარად შეჩერდა მათი მშენებლობის სურვილი.

ახლა მოვისმინოთ ერთი ქალბატონის, პელაგია გლაგოლევას, მონათხრობი. იგი 1892 წლის 30 ივლისს სკიტში წერდა:

„დავქვრივდი 22 წლის ასაკში და დავრჩი ყოველგვარი ცხოვრებისეული საშუალების გარეშე. ჩავსახლდი დედასთან. ისიც ქვრივი გახლდათ და დამძიმებული იყო მრავალრიცხოვან ოჯახზე ზრუნვით, რადგან საშუალება შეზღუდული ჰქონდა. პირველ ხანებში არც კი ვიცოდი, რა მექნა. კეთილი ადამიანების რჩევით მივმართე მამა ამბროსის. ეს მოხდა 1880 წელს. ბერთან ჩემს კომპანიონ გოგონასთან ერთად მივედი. მამაომ დაუყოვნებლივ მიგვიღო. ის ლოგინზე ნახევრადმწოლარე მდგომარეობაში იმყოფებოდა. როგორც კი შევედით, პირველივე შეხედვით მადლიანი გრძნობა დამეუფლა და თვალებიდან ცრემლები წამომივიდა. მამაო მისთვის ჩვეული სიკეთით მოგვეფერა და მითხრა, რომ სასტუმროში დავწყნარებულიყავი და თუ ვერ შევძლებდი იმის თქმას, რაც მაწუხებდა, მაშინ დამეწერა და მისი მომსახურის ხელით გადამეცა მისთვის. ასეც მოვიქეცი: საფოსტო ქაღალდი მთლიანად შევავსე და დავწერე ჩემი გვარი – გლაგოლევა. მე გაოცებული დავრჩი, როცა საღამოს საერთო კურთხევაზე მამაომ ამდენ ხალხში გამომარჩია და დამიძახა: „ნუ, გლაგოლევა, მე შენ იმდენი მომწერე, რომ მთელი კვირა უნდა ვცემდე შენს კითხვებზე პასუხს. შენ ქვრივი ხარ, ჩვენ კი პური მუქთად გვაქვს. იცხოვრე ჩვენს სავანეში, მე კი ყოველდღე ვუპასუხებ შენ მიერ დასმულ ერთ შეკითხვას“. ამ ყველაფერს იგი პუნქტუალური სიზუსტით ასრულებდა. სხვათა შორის მამა ამბროსის ვთხოვე კურთხევა მონასტრის გახსნაზე, რისი გაკეთებაც მხოლოდ ღვთისადმი ბავშვური რწმენით შეიძლებოდა, – არც მე და არც ჩემმა ოთხმა დამ ნემსის ხელში აღება არ ვიცოდით. მამაომ კი მითხრა: „ყოველგვარ სინდისიერ შრომას ღმერთი აკურთხებს“. მე გამომიწერა ოსტატი ქალი მოსკოვიდან და მას ყოველთვიურად, 15 მანეთს ვუხდიდი. ღვთის კურთხევა იყო ჩვენზე მამა ამბროსის წმინდა ლოცვების წყალობით. თვეში, 40-50 მანეთს ვაკეთებდით, რაც ორი წელი გრძელდებოდა, სანამ მე და ჩემი და არ გავთხოვდით. ბერთან ყოფნის დროს შევუყვარდი ერთ ბატონს, მაგრამ მამაომ თქვა: „რა დროს მაგის ცოლის შერთვაა? მას სულ სხვა გზა მოელის“, – და ახდა. – ის მონასტერში წავიდა. მერე სხვა შეძლებულმა ბატონმა შემომთავაზა წინადადება. ამის თაობაზე მე მივწერე ბერს და ავუხსენი, რომ ჩემს საქმროს სმა უყვარს, რაზეც მან ასე მიპასუხა: „მასზე გათხოვება შეიძლება, თუ ის მდიდარი, კეთილი და ჯანმრთელი კაცია“. მე გადავწყვიტე მივთხოვილიყავი მას და ვმდლობდი მოწყალე ღმერთს – მასთან მშვიდად და ბედნიერად ვცხოვრობდი. მე შემეძლო დავხმარებოდი დედას იმით, რომ ჩემთან წავიყვანე უმცროსი დაიკო გასაზრდელად. ახლა, როდესაც ის უკვე ერთი წელია დავკარგე, მე მაქვს პატარა საშუალება ცხოვრებისა და მის ანგარიშზე გავათხოვე ორი ობოლი დაიკო.

მე ახალგაზრდა ქალი ვიყავი და ისე ვნებიანად მივეჩვიე კარტის თამაშს, რომ ნამდვილად ვკლავდი ჩემს ჯანმრთელობას, რადგან უძილოდ ვატარებდი ღამეებს ამ უაზრო გართობით. ვთამაშობდი, რა თქმა უნდა, ფულზე და ბევრს ვაგებდი. ოპტინიდან გამგზავრებამდე ცოტა ხნით ადრე დავდექი მუხლებზე მამა ამბროსის ლოგინთან და მისი მაკურთეველი ხელების კოცნისას, ვთხოვე ბარათი. ეს საერთო კურთხევაზე იყო. მან მხოლოდ ერთხელ გამკიცხველად შემომხედა და თქვა: „ტყუილად ირჯები და მთხოვ ბარათს. ჩვენ აქ მონასტერში კარტს ვთამაშობთ?“ ამის მერე გავიდა თორმეტი წელი, მე კი თითქოს ახლა ყოფილიყო, ისე მესმის ეს წყნარი საყვედური, რის გამოც მაშინ მთელმა სისხლმა სახეზე ამომასხა. შეუძლებელია იმის თქმა, რასაც მაშინ ვგრძნობდი. მე, რა თქმა უნდა, დავუწერე იმის ახსნა, რომ მისი ფოტოსურათი მინდა. მაშინ მან მიიღო, მხოლოდ მისთვის შესაძლებელი თავისებური გამჭოლი გამოხედვა და მიპასუხა: „ოო! ეს შესაძლებელია, მე კი ვერ გავიგე“. ამ სიტყვებით გაწია მან ყუთი, რომელიც ლოგინის გვერდით იდგა, ამოიღო ფოტოპორტრეტი და მომცა. ყველამ გაიშვირა ხელი, ვინც იქ იყო და მოსთხოვეს ფოტოები, მაგრამ მამაომ თქვა: „მოიცათ, თქვენ რა? მთელი ჩემი ქონება არ ეყოფა, თქვენ რომ ყველას ჩემი ფოტოები დაგირიგოთ“. მთელი ამ ბრბოდან კიდევ ერთმა გოგონამ მიიღო ფოტოსურათი. და რა? წყეული ჩემი სული! ამ მხილების შემდეგაც, ამ გულისმიერი ბიძგის შემდგომაც არ დაიძრა უკეთესობისკენ. მე ისევ ვთამაშობდი და ვთამაშობდი, რადგან მტერს უხაროდა, მე რომ ხელში ვყავდი. და მხოლოდ ძლიერმა ავადმყოფობამ, რომელიც მე ყოვლადმოწყალე უფალმა გამომიგზავნა, მიხსნა ამ უაზრო მომაკვდინებელი ჩვევისაგან. ვმადლობ ყოვლად უხვ მეუფეს და განსვენებულ მლოცველს მამა ამბროსის. მის მიერ გამოგზავნილმა წერილებმა კეთილი შედეგი გამოიღო. ვუფრთხილდები ბერის ფოტოს. ის ხშირად, როცა განსაცდელში ვარ, მახსენებს იმ სიყვარულს და მოთმინებას, როგორიც მამა ამბროსის ჰქონდა, მიუხედავად მისი ავადმყოფობისა, რადგან არც ერთი ქრისტიანი არ წასულა მისგან სიხარულისა და ნუგეშის გარეშე. მთელი იმ კვირის განმავლობაში, რომელიც მე ოპტინის სინათლეში გავატარე, საუკეთესო იყო ჩემთვის ის წუთები, რომლებსაც განსვენებული მამის გვერდით ვატარებდი. რამდენი სიკეთე, გულმოწყალება, სიყვარული იმალებოდა ამ საოცარ, ძლიერ, მორწმუნე სულსა და შესახედავად სუსტ სხეულში! ყველაფერი ცოცხლად წარმომიდგება. ერთხელ მამაოსთან წავედით კურთხევაზე, საღამო იყო. მასთან მონაზონი მივიდა და უთხრა: „დაგვლოცეთ მამაო, ნომერში ღამის გათევის გვეშინია“. მამაომ შიშის მიზეზი ჰკითხა, მან კი უპასუხა: „აი, მამაო, ჩემი ლოგინის თავზე ისეა ჭერი ჩამოკიდებული, რომ სიკვდილით მემუქრება“. მამაომ გულკეთილად ჩაიცინა და უთხრა: „მიუხედავად იმისა, რომ შენ მონაზონი ხარ, მაინც უნდა გითხრა ჭეშმარიტება, შენ ბრიყვი ხარ, გაბერილი. აი, რას მოგიყვები ამის თაობაზე: ერთი ახალგაზრდა კაცი სახლში გვიან დაბრუნდა და დაინახა თავის ბინაში შუქი. ამან ის საშინლად გააოცა, რადგან ბინის გასაღები ჯიბეში ჰქონდა. ცნობისმოყვარეობა რომ დაეკმაყოფილებინა, ის მივიდა ფანჯარასთან, და რას ხედავს? ოთახში თვითონ დადის. ამან ისე შეაშინა, რომ თავქუდმოგლეჯილი გაიქცა მდინარის გაღმა მცხოვრებ ძმასთან, სადაც გაათენა კიდეც. დილით ძმასთან ერთად მივიდა სახლში, და რას ხედავს? თავისი ლოგინის თავზე ჭერი ჩამონგრეულიყო! აი როგორ იცავს და იხსნის ღმერთი იმათ, ვინც ჯერ კიდევ არ არის მზად წარსდგნენ გულმოწყალე ღვთის წინაშე. გირჩევ წახვიდე და მშვიდად დაიძინო. თუ ღმერთს ნებავს, ის დაგიფარავს შენ“. ასეთი მონათხრობები რჩება არა მხოლოდ კეთილად გაზრდილი ადამიანების მეხსიერებაში, არამედ მათ ადვილად იმახსოვრებენ სხვებიც, ისინი ბუნების ჭეშმარიტი შვილები არიან. და ასეთი პატარა მონათხრობები ზეპირად ერთიდან მეორეს გადაეცემა, როგორც მამა ამბროსის ნათქვამი და, რა თქმა უნდა, უეჭველად მოაქვთ სარგებელი. მონაზონი ამ შემთხვევაშიც წავიდა დამშვიდებული.

ნახევარი წლის განმავლობაში მე დავკარგე მამა და ქმარი. იმდენად შეირყა ჩემი ჯანმრთელობა და ნერვები, რომ ვერც სიმღერას ვუსმენდი და ვერც გალობას, ცუდად მხდიდა. ჩამოსვლისთანავე შევჩივლე მამაოს ჩემი მდგომარეობა. მან მირჩია ღვთის რჩეულთან – ტიხონთან მივსულიყავი და მებანავა სამკურნალო ჭაში, რაც აღვასრულე. თუმცა შემდეგ მე ავად ვიყავი სხვა დაავადებებით, მაგრამ ნერვების დამღლელი დაძაბულობა, ღვთის წყალობით, აღარ მქონია.

ერთხელ მამაომ მკითხა: „რა საარსებო პირობები გაქვს?“ მე ვუთხარი, რომ არავითარი, გარდა მომგებიანი ბილეთისა. მე მისი მოგების იმედი მაქვს. მან თავში ყავარჯენი ჩამარტყა და მითხრა: „ვერასოდეს ვერ მოიგებ, ბრიყვო, თუ დაგჭირდა, გაყიდე ის“. ის მალე დამჭირდა, კერძოდ, დედაჩემს სახლის გადასახადი უნდა გადაეხადა და ჩემი ბილეთის გარდა გადახდის სხვა წყარო არ ჩანდა. ასე რომ, იგი ამ საჭიროებისათვის ჩავდე, რაც, რა თქმა უნდა, ვერ გამოვისყიდე. მაგრამ, როგორც ზემოთ ვთქვი, მე გავთხოვდი და არაფერი გამჭირვებია. როდესაც მონასტრიდან წასასვლელად ვემზადებოდი, მამაოს ვთხოვე, ვეკურთხებინე იმაზე, რომ ცხოვრებაში კიდევ ერთხელ ჩამოვსულიყავი მასთან, რაზეც მან მიპასუხა: „საით, შე ბრიყვო? შენ ფულის შეგროვება არ იცი“ (ისევ კარტის თამაშზე მიქარაგმებდა) მთელი ჩემი ძალისხმევის მიუხედავად თორმეტი წლის განმავლობაში ვერ შევძელი ოცდახუთმანეთიანი ბილეთის ყიდვა, რომ მამაოსთან მივსულიყავი, მიუხედავად იმისა, რომ სულით მივისწრაფოდი მისკენ. ასე აღსრულდა მისი სიტყვები. ახლა კი მსურს, თუ ეს შემოქმედს ნებავს მოვინახულო დაუვიწყარი და მოსიყვარულე ბერი ამბროსის საფლავი. მტკიცედ მწამს, რომ ჩვენთან ყოფნისას ვუყვარდით მას და ახლაც ყოვლისშემძლე უფლის ტრაპეზთან სულით მღვიძარე არ დაგვტოვებს. გული და სინდისი გვიკარნახებს მის საფლავზე ჩვენი თხოვნის პასუხს. ამას მოსდევს მის შესახებ კიდევ რამდენიმე მონათხრობი.

პეტერბურგიდან ორი და ჩამოვიდა ბერთან. უმცროსი მხიარული ხასიათით, ხოლო უფროსი – წყნარი, ჩაფიქრებული, მლოცველი. ერთი გათხოვებისთვის ითხოვდა კურთხევას, მეორე კი – მონასტერში ცხოვრებაზე. ბერი უმცროსს აძლევს სკვნილს, უფროსს კი ეუბნება: „რისი მონასტერი? შენ გათხოვდები, არც იფიქრო, აი ასე!“ – და დაასახელა ის გუბერნია, სადაც ისინი არასოდეს ყოფილან. ორივე დედაქალაქში დაბრუნდა. უმცროსმა შეიტყო, რომ საქმრო ღალატობს. ამან ძლიერ გარდაქმნა იგი, რადგან ძალიან იყო მასზე შეყვარებული. მას აღელვებდა ის, რომ ადრე ამით იყო დაკავებული. მისი აზრები წარემართნენ ღვთისკენ, მალე მონასტერში მოხვდა და იქ დარჩა. ამასობაში უფროსმა შორეული გუბერნიიდან წერილი მიიღო თითქმის დავიწყებული მამიდასაგან, ღვთისნიერი ქალისაგან, რომელიც დედათა მონასტრის გვერდით ცხოვრობდა. მან დაპატიჟა, რათა მონაზონთა ცხოვრება გაეცნო, მაგრამ სხვანაირად გამოვიდა: მამიდასთან ცხოვრებისას მან გაიცნო არცთუ ისე ახალგაზრდა კაცი, რომელიც ძალიან შეეფერებოდა მას ხასიათით და მისთხოვდა კიდეც მას.

მამაოს ახლობელ ბერს, პეტერბურგელს, ჰყავდა მემამულეზე გათხოვილი და, რომელიც ხშირად ჩამოდიოდა ოპტინაში. ერთხელ მამა ამბროსიმ ამ მემამულესთან საუბრისას მას უთხრა: „ამბობენ, რომ შენს ახლოს მომგებიანი მამული იყიდება – იყიდე“. ბერს უყვარდა „ამბობენ“ სიტყვის ხმარება თავისი წინასწარხედვის უნარის დასაფარავად. მემამულე გაოცდა: „იყიდება, მამაო, კარგი იქნებოდა იმის ყიდვა, რაც ჩემი ოცნებაა. დიდი მამულია, სუფთა ფულს ითხოვენ და თან იაფია, მაგრამ მე ფული არ გამაჩნია“. – „ფული?“ – გაიმეორა წყნარად ბერმა, – ფული იქნება. შემდეგ ისინი სხვა საქმეზე საუბრობდნენ. გამომშვიდობებისას მამა ამბროსიმ უთხრა: „გესმის, მამული იყიდე“. მემამულე სახლში ფეხით გაემგზავრა. გზად ბიძა ცხოვრობდა – მდიდარი, მაგრამ ძალიან ძუნწი ბერიკაცი, რომელიც მთელს ნათესაობას გაურბოდა. მოხდა ისე, რომ გასაჩერებელი ადგილი არ ჰქონდა და ბიძასთან შევიდა. საუბრისას ბიძა ეკითხება: „რატომ არ შეიძენ მამულს, რომელიც შენს გვერდით იყიდება? კარგი შენაძენი იქნება“. მან კი უპასუხა: „რას მეკითხები, ბიძია? საიდან მოვიტანო ამდენი ფული?“ – „ფული რომ მოიძებნოს? ვალად მოგცემ, გინდა?“ ძმისშვილმა ხუმრობად მიიღო, მაგრამ ბიძა არ ხუმრობდა. მამული იყიდეს და ახალი ბატონიც მოვიდა განსაკარგავად. არ გასულა ერთი კვირა, რომ ბატონს მოახსენეს, რომ მოვიდნენ ვაჭრები ტყით სავაჭროდ. ისაუბრეს ფასზე და მათ ხელად დაადეს ტყეს ის ფასი, რა ფასითაც მთელი მამული შეიძინა.

სიცოცხლის ბოლო დროს მამა ამბროსიმ თავისი მოძღვრული რჩევით, გარეგნულად ერთობ უჩვეულო, დიდი დახმარება გაუწია თავადიშვილ ლ-ის საქმეს. ეს შემთხვევა შესანიშნავია სასიამოვნო გარემოებების სირთულით, რომლის სათავეც ბერი ამბროსის მოძღვრებაში იდო.

ბერის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე მასთან კურთხევის ასაღებად შეიარა მმართველმა, რომელიც პეტერბურგში მიემგზავრებოდა მცირედი მემკვიდრეობისათვის. უცბად მამაო ეუბნება: „შენ პეტერბურგში კი არ უნდა წახვიდე: წადი კურსკში“. ბერის ამ სიტყვებმა გააოცა. ამიტომ კალუგიდან ბილეთი კურსკის მიმართულებით აიღო და გაემგზავრა. ვაგონში ის ერთ მემამულეს გამოელაპარაკა. მას ჰქონდა მონასტერში წასვლის სურვილი და ეძებდა ადამიანს, რომელიც მის მამულს აიღებდა არენდით, რათა ყოველწლიურად გადაეხადა მისთვის მცირედი გადასახადი. და თუკი მის ნდობას დაიმსახურებდა, მემამულე დაუთმობდა მას თავის მამულს ძალიან ხელსაყრელ პირობებში. ვაგონშივე მოილაპარაკეს მათ ყველაფერი.

ღარიბ გოგონას სილამაზის გამო მდიდარმა ვაჭარმა დაადგა თვალი. ბერი კი ეუბნებოდა ქალიშვილის დედას: „თქვენს სასიძოს უარი უნდა უთხრათ“. დედა კი მოვარდა: „შენ რა, მამაო? ჩვენ სიზმარშიც არ დაგვსიზმრებია ასეთი, ეს ღმერთმა გამოუგზავნა ობოლს, შენ კი მეუბნები უარი ვუთხრა“. მამაო პასუხობს: „ამას უარი უთხარით, თქვენი ქალიშვილისთვის კი სხვა სასიძო მყავს, ამაზე უკეთესი“. – „ამაზე უკეთესი გვინდა? თავადს ხომ არ გავაყოლებ“. – უხსნის ისევ დედა. „ისეთი სასიძო მყავს, რომ სიტყვითაც ვერ იტყვი: უარი უთხარით ვაჭარს“. ვაჭარს უარი უთხრეს. გოგო კი ავად გახდა და მოკვდა. მაშინ კი მიხვდნენ, თუ რომელ სასიძოზე ეუბნებოდა ბერი.

ერთი ახალგაზრდა გოგონა საერთო კურთხევის წინ ნათესავ მონაზონს ეუბნებოდა, „მე ხელში კანფეტები მიჭირავს, ძალიან მინდა მივცე მამაოს, მაგრამ მეშინია – უხერხულია ყუთის გარეშე“. მალე ბერიც გამოჩნდა. ყველამ ჩაიმუხლა. ბერი გაჩერდა ახალგაზრდა გოგოს წინ და უხმოდ გააშვებინა ხელები, აიღო კანფეტები და უხმოდ გააგრძელა საქმე.

ბერისთვის არ არსებობდა წვრილმანები. მან იცოდა, რომ ცხოვრებაში ყველაფერს თავისი ფასი და შედეგი ჰქონდა. ამიტომ არ არსებობდა არანაირი კითხვა, რომელზეც მას არ ეპასუხა თანაგრძნობითა და კეთილი სურვილით. ერთხელ ბერი გააჩერა ქალმა, რომელიც მემამულემ აიყვანა ინდაურების მომვლელად, მაგრამ ინდაურები იხოცებოდნენ და დიასახლისი ცდილობდა გამოექვითა მათი საფასური. „მამაო! – მიმართა ამ ქალმა ტირილით, – დამეხმარე, ძალა არა მაქვს, თვალის ჩინივით ვუფრთხილდები, მაგრამ მაინც იხოცებიან. დიასახლისს ჩემი გაგდება უნდა, შემიბრალე, მშობლიურო“. იქ მყოფნი დასცინოდნენ ქალს. ბერმა კი თანაგრძნობით გამოჰკითხა, როგორ აჭმევდა და მისცა რჩევა, სხვანაირად თუ როგორ მოუაროს, დალოცა და გაუშვა. მათ კი, ვინც მას დასცინოდნენ, მიანიშნა, რომ ამ ინდაურებში იყო ამ ქალის მთელი ცხოვრება. შემდეგ გაირკვა, რომ ამ ქალს ინდაურები აღარ უკვდებოდა.

ბერი რჩევებს კი იძლეოდა, მაგრამ ჩვევად არ ჰქონდა მ,ოეთხოვა მათგან რჩევის აუცილებლად შესრულება. და არასოდეს უკრავდა ხელ-ფეხს რაიმე აკრძალვებით. როცა ხედავდა, რომ მისი რჩევა ვიღაცას არ მოეწონა, ყოველთვის დაამატებდა, როგორც საუბრებში, ასევე წერილებში: „თვითონ ნახეთ, თუ ნახავთ თქვენთვის უფრო ხელსაყრელ პირობას, მოიქეცით ისე, როგორც საჭოროდ ჩათვლით“. ბერი მუდამ მოწყალებით ეპყრობოდა ადამიანურ უძლურებებს. მხოლოდ ზოგჯერ დაამატებდა რჩევის მთხოვნელთა დასარიგებლად: „როცა ვლაპარაკობ, საჭიროა პირველივე სიტყვიდან მოსმენა, მაშინ მორჩილება ღვთის ნებით იქნება. მე მსუბუქი ხასიათისა ვარ, დაგითმობ, მაგრამ ეს თქვენი სულისთვის სასარგებლო არ იქნება“. მაგრამ, როგორც ანდაზა გვეუბნება, „ჩემი ნება მეფის ტკივილია“. ის ყველასათვის ერთნაირად ძვირფასია, მაგრამ ბერს ხშირად უხდებოდა დათმობა. ამ შემთხვევაში ის ამბობდა: „როგორც გინდა“ ანდა „შეიძლება ასე მოიქცე“, მაგრამ საქმეზე კურთხევას არასოდეს აძლევდა. ისეთი ადამიანებიც იყვნენ, რომლებიც ცდილობდნენ, საქმე თავისი ნებით წარემართათ და ამასთან ერთად ბერს კურთხევას სთხოვდნენ, რითაც აწუხებდნენ მას: როგორ მაკურთხებთ, მამაო? რას მეტყვით? გამწარებული ბერი სახუმარო ტონით ზოგჯერ ასე უპასუხებდა: „რა ვუთხრა ახირებულ კაცს, ანდა რა ველაპარაკო თავისი ნების აღმსრულებელს?“ ასეთი და მსგავსი სახუმარო პასუხებით ის ძლივძლივობით იშორებდა უადგილო მოთხოვნებს კურთხევაზე. ხოლო ზოგ თვითნებურ მოძალადეს ეტყოდა: „ასე, ძმაო, ჩვენ ხარივით ჩვევა გვაქვს, ტვინი კი ხბოსი“. აქ თვითონაც გაიცინებდა მათთან ერთად და შეიძლება ვერც შეემჩნიათ, რომ ბერისგან საყვედური და დარიგება მიიღეს. მხოლოდ შემდგომ ხვდებოდნენ ბერის სიტყვის აზრს და არც სწყინდათ მისი.

აქ შეიძლება ისიც დაემატოს, რომ ვინც ითხოვდა ბერისგან რჩევას და იღებდა მას, შეუსრულებლობის შემთხვევაში უბედურება არ ასცდებოდათ.

ზემოთხსენებული ოპტინელი ბერის – გაბრიელის ყოფილი სიდედრი მოვიდა მამა ამბროსისთან, თან თავისი ქალიშვილი ახლდა. ამ გოგოს ჰყავდა საქმრო და დედასაც უნდოდა მასზე გათხოვილიყო, არადა ეს გოგო მონასტერში წასვლაზე აკურთხა. როგორც კი სახლში მოვიდნენ, ბერის სიტყვის საწინააღმდეგოდ, მაინც მისთხოვდა თავის საქმროს. მათი ოჯახური ცხოვრება უიღბლო აღმოჩნდა: ქმარმა სმა დაიწყო და ამის გამო ოჯახში სიღარიბე და აყალმაყალი იყო.

სხვა მაგალითი: ტიხონოვის მონასტრის ახლოს მცხოვრებმა ახალგაზრდა გლეხმა მოინდომა დაქორწინება, რადგანაც დედა დაბერდა და სხვა ქალი ოჯახში არ ჰყავდა. მივიდა ბერთან ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულზე, მან კი ურჩია საფარველის დღესასწაულამდე (1 ოქტომბრამდე) მოეთმინა. დედა ძალიან უკმაყოფილო იყო ბერის პასუხით. მოვიდა საფარველის დღესასწაულიც. მამაო კი ეუბნება: „მოითმინე ნათლისღებამდე, მაშინ ვნახოთ“. დედა ძალიან გაბრაზდა. დადგა ნათლისღება და ბერს განუცხადა, რომ დედის მოთმინების ფიალა აივსო. მამაომ კი უპასუხა: „მეშინია, რომ არ დამიჯერებ, მე კი გირჩევ: არაფრით არ მოიყვანო ცოლი, მოიცადე“. მაგრამ გლეხი წავიდა და შეირთო ცოლი, ქორწილიდან ორ თვეში კი გარდაიცვალა.

ახლა მოგიყვებით ზემოხსენებულ კოზელსკში მცხოვრებ კაპიტონზე. მას ერთადერთი ბიჭი ჰყავდა. ის მოხერხებული და ლამაზი იყო. მამამ გადაწყვიტა მისი ხალხში გამოყვანა და მოიყვანა ბერთან, რათა მისგან კურთხევა მიეღო ჩაფიქრებულ საქმეზე. ორივე დერეფანში ზის და მათ გვერდით რამდენიმე ბერიც. გამოდის მამა ამბროსი. კაპიტონმა ძესთან ერთად აიღო კურთხევა და უხსნის, რომ შვილის ხალხში გაყვანა უნდა. ბერმა მოუწონა ჩანაფიქრი, ურჩია შვილის კურსკში გაგზავნა. კაპიტონმა დაუწყო ბერს დავა: „კურსკში ჩვენ ნაცნობები არ გვყავს და გვაკურთხეთ მამაო, რომ მოსკოვში წავიდეს“. ბერმა ხუმრობით უპასუხა: „მოსკოვი წიხლს ურტყამს და ფიცრებით ჭედავს: წავიდეს კურსკში“. კაპიტონმა მაინც არ მოუსმინა ბერს და გააგზავნა შვილი მოსკოვში, სადაც ის მალე კარგ ადგილას მოეწყო. პატრონი რაღაც შენობას აშენებდა იქ, სადაც ყმაწვილი იმყოფებოდა. უცბად ზემოდან რამდენიმე ფიცარი ჩამოვარდა, რომელმაც ბიჭს ორივე ფეხი დაუმსხვრია. მამას მაშინვე უდეპეშეს. იგი ცხარე ცრემლებით მტირალი მოვიდა ბერთან თავისი უბედურების სათქმელად, მაგრამ შველა უკვე აღარ შეიძლებოდა. ავადმყოფი შვილი მოსკოვიდან ჩამოიყვანეს. ჭრილობები შეუხორცდა, მაგრამ ინვალიდად დარჩა და არავითარი სამუშაოს შესრულება აღარ შეეძლო.

ზოგიერთ მომსვლელს ბერი ამხელდა. მოვიდა ბერთან ახალგაზრდა მდაბიო კაცი, რომელსაც ხელი შეხვეული ჰქონდა და დაიწყო ჩივილი, რომ ვერაფრით ვერ მოირჩინა. ბერთან ამ დროს იმყოფებოდა სხვა ბერი და რამდენიმე ერისკაცი. ვერც მოასწრო მან წინადადების დამთავრება: „სულ მტკივა, მაგრად მტკივა“, რომ მამაომ შეაწყვეტინა: „კიდევ გეტკინება. დედას რატომ აწყენინე?“ მაგრამ, ეტყობა, მასში უხერხულობა და სიმდაბლე შენიშნა და მაშინვე შეცვალა საუბრის ტონი: „შენ კარგად იქცევი და კარგი შვილი ხარ? არ აწყენინე?“ უნდა შევნიშნოთ, რომ მსგავს შემთხვევებში არ ჩქარობდა დახმარებას და თვლიდა, რომ ავადმყოფობა ერთგვარი შურისგება იყო ადამიანისათვის მოვლენილი ზეციური მართლმსაჯულების მიერ, რათა დროებითი დასჯით ეხსნა ის მარადიული სასჯელისაგან. ასე წერდა ბერი ერთ მონაზონ ქალს, რომელიც ვიღაც უძლურ დაზე ზრუნავდა. მის ავადმყოფობას ჰქონდა თავისი მიზეზი უზნეო ცხოვრებაში: „შეხედე პავლე მოციქულს, რას ამბობს ის. განა ის არ ბრძანებს, რომ მივცეთ სატანას სატანჯველად ხორცი და სული კი გადარჩება ქრისტეს მოსვლის ჟამს? აი ჭეშმარიტი კაცთმოყვარეობის მაგალითი. შენ კი ცდილობ გაათავისუფლო ადამიანი ხორციელი ტანჯვისაგან, რათა მას დროებით სიმშვიდე მიანიჭო და შეიძლება სძალავ საოცნებო სულიერ სარგებელს.

სიტყვიერი რჩევების გარდა, რომელსაც პირადად იძლეოდა მამა ამბროსი, ის ბევრ წერილს აგზავნიდა იმ ხალხთან, რომელთაც სხვადასხვა მდგომარეობის გამო ყოველთვის არ ჰქონდათ მასთან მოსვლის საშუალება. ის განასხვავებდა მათს სახეებს, მდგომარეობას და სულიერ დამოკიდებულებას. ამიტომ ბერის წერილების შინაარსი სხვადასხვანაირია. ბერებთან მიწერილი წერილები თითქმის ერთნაირია: უდრტვინველობა, სიმდაბლე, თვითმხილება, განსაცდელების მოთმინება და საკუთარი თავის ღვთის ნებისათვის მინდობა. ერისკაცების მიმართ მიწერილ ბარათებში ან მართლმადიდებლური სწავლების დეტალები ირკვეოდა, ანდა მითითებები ხდებოდა, თუ როგორ მოქცეულიყვნენ ცხოვრებისეულ საქმეებში, აიხსნებოდა ზოგიერთი გამორჩეული სიზმრები და სხვა. ამ წერილების ღირსებაზე ლაპარაკი ზედმეტია. ის ყველამ აღიარა, ვინც კეთილაზროვნებით ეძებს სულიერ სარგებელს. (მაგალითისათვის #3 დანართში არის ბერის ოთხი წერილი სხვადასხვა პირების მიმართ მიწერილი.)

ბერის კურთხევითა და მისი უშუალო ხელმძღვანელობით, რომელიც ზრუნავდა ხსნის მაძიებელ მართლმადიდებელ ქრისტიანთა სულიერ სარგებელზე, ზოგიერთი ოპტინელი ბერი მუშაობდა ბერძნული და ლათინური ენებიდან რუსულ ენაზე მამათა წიგნების გადმოთარგმნაზე, რითაც ქმნიდნენ სულის სარგებელ ლიტერატურას. მის დროს ითარგმნა შემდეგი წიგნები:

1) თორმეტი სიტყვა ღირსი სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველისა,

2) ოთხმოცდათხუთმეტი სიტყვა ანდერძით ღირსი თეოდორე სტუდიტის,

3) ამას მოჰყვა მე-2 შესწორებული გამოცემა „კიბისა“ რუსულ ენაზე. გამოიცა:

4) ოპტინელი ბერის მღვდელ-მონაზონ ლეონიდეს ცხოვრება (სქემაში ლევი),

5) მალოიაროსლავის მონასტრის წინამძღვრის იღუმენ ანტონის ცხოვრება (ყოფილი ოპტინის სკიტის უფროსი, რომელიც ოპტინის მონასტერში მიიცვალა),

6) იგივე ანტონის წერილები სხვადასხვა პირებისადმი,

7) უფლის ჯვრის სამეუფო გზა და

8) მე-2 შესწორებული და შევსებული გამოცემა ოპტინის მონასტრის ისტორიისა. (არქიმანდრიტი გრიგოლი ჩამოთვლის სხვა წიგნების გამოცემასაც, მაგრამ მამა ამბროსი სხვებთან ერთად შრომობდა მათზე ბერი მაკარის ხელმძღვანელობით.) ყველა ეს წიგნი, ისევე როგორც ახლანდელები, მაგ: ღირსი აბბა დოროთეს სწავლანი, კიბე და სხვა. მამა ამბროსის ყოველთვის საკმარისი რაოდენობით ჰქონდა. ის მათ აჩუქებდა ხოლმე საპატიო და გამორჩეულ მომსვლელებს.

ამის გარდა მას მუდამ ჰქონდა პატარა ბროშურები დასარიგებლად. მათგან განსაკუთრებით აღსანიშნავია:

1) ღირსი მარკოზ განშორებულის რჩევები სულიერ გონებას,

2) ბერი ზოსიმეს სულის სარგებელი საუბრები და

3) „უფალო შეგვიწყალეს“ განმარტებანი. ამ ბროშურების ღირსებაზე ბერი ასე სწერდა ოდესღაც გრაფ ა. პ. ტოლსტოის: „ხილულად ეს წიგნები არცთუ ისე დიდია, მაგრამ შინაარსით დიდია, ძალიან დიდია. მათში თუმცა მოკლედ, მაგრამ ნათლად და პრაქტიკულადაა ახსნილი, თუ როგორ უნდა მოერგოს ყოველი ქრისტიანი სახარებისეულ სწავლებას ცხოვრებაში, რათა ღვთის წყალობა მიიღოს და მიიღოს მარადიული სასუფევლის მემკვიდრეობა. არ ვიცი, მოგეწონებათ თუ არა თქვენ ეს წიგნები, მაგრამ ვინც ეს სულიერი წყალობანი მიიღო, დიდი გულისხმიერებით ეპყრობიან და კმაყოფილი არიან.“

ამ ბროშურების გარდა ბერი ბევრს არიგებდა:

1) ზემოთხსენებული „წმინდა მარკოზ განშორებულის სიტყვა სინანულზე“,

2) „ღირსი იოანე დამასკელის სიტყვა ვნებებზე და სათნოებებზე“ და

3) „წმინდა ანასტასი სინელის საუბარი მეექვსე ფსალმუნზე“.

ოპტინის მონასტერში შესრულებული თარგმანებისა და გამოცემული სულისთვის სასარგებლო წიგნების, მთავარი მონაწილენი იყვნენ: ენათმეცნიერი ბერი კლიმენტი ზედერგოლმი (შემდგომში მღვდელ-მონაზონი) და ბერი ანატოლი ზერცალოვი (შემდგომში სკიტის მმართველი და მეუფროსე ბერი). მათ სამწერლო საქმიანობაში ცოტას ეხმარებოდა სკიტის კიდევ ერთი ახალგაზრდა მორჩილი.

აღნიშნულ პირებს ამ სამწერლო საქმეზე ბერი ამბროსი აკურთხებდა და თავისებურად უყვებოდა სახუმარო, სხვათა შორის, სამოძღვრო ანეგდოტს: „ერთი ბერი დაიხრჩო. მისი საქმე მოხვდა სასამართლოზე. შეიკრიბნენ მოსამართლეები და დაიწყეს ბჭობა, თუ როგორ დაასათაურონ ეს საქმე. ერთი ძველი მწერალი სთავაზობს ასეთ სათაურს: „ბერის დახრჩობაზე“. მას ეუბნებიან: ეს უხერხულია. მეორე ბერიკაცი ასეთ სათაურს სთავაზობს: „ბერის დახრჩობის შესახებ“. მას ეწინააღმდეგებიან: მაგრამ ბერი ხომ არავის დაუხრჩვია. ბოლოს და ბოლოს ერთმა ახალგაზრდა თანამედროვე მეცნიერმა თქვა: „დამხრჩვალ ბერზე“. ყველა დათანხმდა“. ამ ანეგდოტით ბერი მწერლებს იმის შეგნებას აძლევდა, რომ უფროსები სამწერლო საქმიანობაში არ უნდა უგულებელყოფდნენ ახალგაზრდების აზრს. როგორც წმინდა მოციქული გვასწავლის: „თუ სხვას გამოეცხადება იქ მჯდომთაგან, პირველი გაჩუმდეს“.